درحالی که «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا برای خروج از توافق هسته ای بهانه تراشی می کند و قرار است ۲۲ اردیبهشت ماه امسال تصمیم خود را درباره تعلیق تحریم های هسته ای ایران اعلام کند.

کشورهای اروپایی با آگاهی از سودمند بودن برجام و تاثیر ثبات آفرین و امنیت ساز آن در منطقه همواره از آن حمایت کرده اند. این کشورها ۲۷ فروردین بار دیگر در لوکزامبورگ حمایت خود را از توافق هسته‌ای ایران و ۱+۵ اعلام کردند. رسانه و اندیشکده های عربی اخبار و تحلیل هایی را در این ارتباط منتشر ساختند که این گزارش به آن ها می پردازد.

** دفاع اروپا از برجام

روزنامه الیوم «السابع» مصر، صفحه عربی شبکه خبری «رویترز» و تارنمای «البدیل» مصر پایبندی کشورهای اروپایی به برجام و همراه نشدن این کشورها را با آمریکا مورد توجه قرار دادند.

به نوشته روزنامه الیوم السابع، پس از پایان نشست لوکزامبورگ «فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، تصویری از نشست هماهنگی با «بوریس جانسون»، «جان ایو لودریان» و «هایکو ماس» وزیران امور خارجه انگلیس، فرانسه و آلمان را منتشر و حمایت اروپا از توافق هسته ای را اعلام کرد. 

اظهارات مقامات اتحادیه اروپا در حمایت از توافق هسته ای، ایرانی ها را خرسند کرد و تا حدودی سیاست کشورهای اروپایی درباره پایبندی به توافق را نشان داد.

به نوشته شبکه خبری رویترز، اتحادیه اروپا بار دیگر با وجود انتقادهای تند ترامپ از توافق هسته ای، حمایت خود از توافق هسته ای را اعلام کرد و از کنگره خواست تا بار دیگر ایران را تحریم نکند. وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا در نشست لوکزامبورگ گفتند پایبند نبودن به توافق بین المللی که مورد تایید شورای امنیت واقع شده است پیامدهای ناگواری برای ثبات منطقه ای به دنبال دارد و تلاش ها برای از بین بردن بلند پروازی های هسته ای کره شمالی را ناکام خواهد گذاشت. 

در بیانیه پایانی این نشست نمایندگان اتحادیه اروپا پایبندی خود به ادامه فعال توافق هسته ای و اجرایی شدن همه بندهای آن را مورد تاکید قرار دادند. 

«جان اف لودریان» وزیر امور خارجه فرانسه هم به خبرنگاران گفت: منع گسترش سلاح هسته ای از عناصر اساسی مربوط به امنیت جهانی است و نادیده گرفتن توافق هسته ای زیان آور است و امیدواریم که کنگره توافق هسته ای ایران را با خطر روبرو نسازد. 

به نوشته تارنمای شبکه خبری رویترز، کشورهای اروپایی برای تدوین مجموعه ای از اقدامات برای ادامه توافق هسته ای -در صورتی که ترامپ آن را نادیده بگیرد- تلاش می کنند. 

مسوولان بلندپایه برلین، پاریس و لندن معتقدند: در صورت عقب نشینی آمریکا از توافق هسته ای این موضوع پیامدهای خطرناکی برای امنیت خاورمیانه و تلاش ها برای جلوگیری از گسترش سلاح های هسته ای و روابط اروپا و آمریکا به دنبال خواهد داشت. 

کشورهای اروپایی به توافق هسته ای به عنوان پیروزی بی نظیر دیپلماسی بین المللی در خاورمیانه نگاه می کنند. در سایه خطرات و تنش هایی که درباره برنامه هسته ای کره شمالی در جریان است احتمال دارد جنگ فراگیری آغاز شود .

اروپا هرگونه اقدام از سوی آمریکا را برای برهم زدن توافق هسته ای حماقت به شمار می آورد. همچنین کشورهای اروپایی می خواهند این پیام را به کاخ سفید و کنگره هم برسانند. 

در این زمینه طی هفته های گذشته سفرای کشورهای اروپایی با چندین نفر از قانونگذاران آمریکایی دیدار کردند و «ترزامی» نخست وزیر انگلیس در یک تماس تلفنی تلاش کرده است ترامپ را خرسند سازد.

تارنمای البدیل نوشت: بی اعتمادی کشورهای اتحادیه اروپا به تصمیم های آمریکا، محاسبات این کشورها را بر هم زده است. هرگونه تحریم های جدید اروپا علیه ایران سبب می شود کشورهای اروپایی بازارهای ایران را از دست بدهند. به ویژه این در شرایطی است که احتمال دارد در اردیبهشت آینده ترامپ تصمیم به ادامه توافق هسته ای بگیرد. 

** جایگاه ایران برای اتحادیه اروپا

تارنماهای مرکز پژوهش های «الاهرام» و «العربی» با اشاره به روابط ایران و کشورهای اروپایی، جایگاه ایران را در عرصه های مختلف برای کشورهای اروپایی راهبردی به شمار آوردند. 

به نوشته مرکز پژوهش های سیاسی و راهبردی الاهرام، کشورهای اروپایی در راس قدرت های بین المللی بودند که برای حل بحران موضوع هسته ای ایران با این کشور وارد مذاکره شدند. در سال ۲۰۰۳ میلادی انگلیس، فرانسه و آلمان با ایران به مذاکره روی آورند و پس از این کشورها، چین و آمریکا هم به مذاکرات ملحق شدند. 

کشورهای اروپایی از طریق گفت و گو با ایران دو هدف را دنبال می کردند. از یک سو تلاش می کردند مانع از رخداد جنگ دیگری در منطقه خاورمیانه شوند. زیرا از بحران های خاورمیانه تاثیر می پذیرند که نمونه آن را در ورود پناهجویان به اروپا و اقدامات ترویستی که پاریس، لندن و برکسل را هدف قرار داد، مشاهد کرد. 

از سوی دیگر این کشورها پس از رفع تحریم ها از ایران در نیمه ژانویه سال ۲۰۱۶ و تایید پایبندی تهران به همه بندهای توافق هسته ای از سوی آژانس بین المللی انرژی اتمی برای بازگشت به بازارهای ایران و دستیابی به فرصت های اقتصادی تلاش می کنند. 

در این زمینه بسیاری از کشورهای اروپایی و در راس آن آلمان جهت تقویت فرصت انعقاد قراردادهای اقتصادی بزرگ در زمینه های مختلف با ایران وارد تعامل شدند. همچنین برخی کشورهای اروپایی مانند ایتالیا و فرانسه از حسن روحانی استقبال کردند و ایران با این کشورها قراردادهای بسیار اقتصادی امضا کرد که برجسته ترین آن خرید ۱۴۴ فروند هواپیما از شرکت ایرباس و توافق گشایش خط تولید شرکت پژو در ایران بود. پس از آن نیز قراردادهایی میان ایران و کشورهای اروپا امضا شد که در راس آن قرارداد با شرکت توتال برای توسعه میدان پارس جنوبی در سال ۲۰۱۷ بود.

به نوشته تارنمای مرکز پژوهش های العربی، روابط میان ایران و اتحادیه اروپا از زمان انقلاب اسلامی تا حادثه ۱۱ سبتامبر ۲۰۱۱ در بیشتر موارد روابط همراه با تنش نبوده است و در بیشتر موارد روابط این کشورها با ایران مغایر با سیاست های آمریکا بود. 

در شرایطی که آمریکا همواره برای تحریم، محاصره و منزوی ساختن ایران تلاش می کرد اتحادیه اروپا جهت نزدیک شدن به ایران و استفاده از منابع انرژی و موقعیت جغرافیایی، سیاسی و راهبردی ایران تلاش می کرد تا نوعی از موازنه قدرت را در منطقه خارمیانه برقرار سازد. اتحادیه اروپا برای تقویت روابط اقتصادی خود با ایران تلاش می کند.

پس از امضای توافق هسته ای هیات های مختلفی از اروپا به ایران شتافتند و سرمایه گذاری اقتصادی بین ایران و کشورهای اروپایی افزایش یافت. 

تعامل اقتصادی ایران و اروپا برای هر دو طرف سودبخش بود و اروپایی برای بر طرف کردن بحران اقتصادی که قاره اروپا از زمان آغاز بحران مالی جهانی در سال ۲۰۰۸ به آن گرفتار شده بود، تلاش کردند. 

در سایه اظهارات مقام های ایرانی که با عقلانیت و به دور از تنش آفرینی همراه است اروپا ایران را فضای مناسبی جهت رویارویی با فشارهای آمریکا یافته است. دولت آمریکا با سیاست های نسنجیده خود بیشتر همپیمانان خود را رنجانده است و این در حالی است که کشورهای اروپایی با دولت های سابق آمریکا در بسیاری از مسائل اختلاف نظر نداشتند ، این موضوع به طور گسترده در آینده روابط کشورهای اروپایی با آمریکا نقش خواهد داشت.