خیزش راست‌گرایان در آلمان

آلمان در آستانه یک دگرگونی سیاسی تاریخی قرار دارد. برای نخستین‌بار در بیش از ۷۰سال گذشته و پس از پایان جنگ جهانی دوم، یک حزب راست افراطی ممکن است کنترل یک دولت ایالتی را به دست بگیرد. انتخابات روز یکشنبه (امروز) در ایالت کوچک «زاکسن آنهالت» می‌تواند به پیروزی بی‌سابقه حزب «آلترناتیو برای آلمان» منجر شود؛ منطقه‌ای که اکنون به کانون خشم رأی‌دهندگان از رکود اقتصادی، سیاست‌های مهاجرتی و ناکارآمدی احزاب سنتی تبدیل شده است. 

سی‌ان‌ان در بررسی این رویداد اشاره می‌کند که حزب یادشده با کسب حدود ۴۲درصد آرا در نظرسنجی‌ها پیشتاز است. با وجود این موفقیت نسبی، نهادهای اطلاعاتی آلمان این گروه را به‌دلیل مواضع تند علیه مسلمانان و مهاجران، مظنون به افراط‌گرایی دانسته‌اند؛ اتهامی که حزب آن را رد می‌کند و انگیزه‌های سیاسی پشت آن می‌بیند. در واکنش به این قدرت‌گیری، احزاب جریان اصلی یک دیوار آتش نانوشته ایجاد کرده و هرگونه ائتلاف با آنها را رد می‌کنند. در نتیجه، اگر این حزب نتواند اکثریت مطلق را به‌دست آورد، ائتلاف سایر احزاب می‌تواند مانع از ورود آنها به قدرت شود. با این حال سازوکار انتخاباتی آلمان معادله را پیچیده کرده است؛ مجموع آرای سایر احزاب در نظرسنجی‌ها ۵۴درصد است؛ اما برخی از آنها به آستانه ۵درصد لازم برای ورود به پارلمان نمی‌رسند و آرایشان شمرده نمی‌شود. به همین دلیل، «آلترناتیو برای آلمان» می‌تواند با کمتر از نیمی از آرا قدرت را در دست بگیرد.

نیویورک‌تایمز ریشه این خیزش سیاسی را در احساسات عمیق تاریخی و نارضایتی‌های اقتصادی جست‌وجو می‌کند. ساکنان ایالت شرقی «زاکسن آنهالت» که بالاترین میانگین سنی در میان ایالت‌های آلمان و نرخ بیکاری ۸.۱درصدی، بسیار بالاتر از میانگین کشوری دارند، با گذشت سه دهه از اتحاد دو آلمان، همچنان خود را شهروندان درجه دو می‌پندارند. «اولریش زیگموند»، نامزد اصلی این حزب و چهره شناخته‌شده شبکه‌های اجتماعی، با وعده اخراج مهاجران و حمایت مالی از خانواده‌های آلمانی‌تبار، توانسته روی موج این نارضایتی‌ها سوار شود.

در کنار مسائل داخلی، هویت سیاسی این حزب به جهت‌گیری‌های پیچیده ژئوپلیتیک آن نیز گره خورده است. رهبران حزب ضمن الگوبرداری از جنبش ماگای دونالد ترامپ، مراوداتی با مقامات آمریکایی نظیر جی‌دی ونس داشته‌اند و ونس نیز پیش‌تر خواستار پایان بایکوت سیاسی این حزب در آلمان شده بود. با این حال، ماجراجویی‌های خارجی دولت ترامپ در میان افکار عمومی آلمان به شدت منفور است. به‌طور مثال، نظرسنجی شبکه دولتی «آ‌.آر.‌دی» در ماه مارس نشان داد ۵۸درصد آلمانی‌ها حملات به ایران را ناموجه می‌دانند و در نظرسنجی دیگری در ژانویه، ۷۲درصد بازداشت نیکلاس مادورو رهبر پیشین ونزوئلا را ناموجه ارزیابی کردند. همین تضاد باعث شده است تا بخش‌هایی از رهبری حزب راست افراطی ترجیح دهند فاصله معناداری با واشنگتن حفظ کنند.

در سوی دیگر این معادله حزب «آلترناتیو برای آلمان» روابط بسیار گرمی با مسکو دارد و برای احیای صنایع محلی، خواهان بازگشت جریان گاز ارزان روسیه است. کارشناسان به سی‌ان‌ان گفته‌اند که در صورت پیروزی این حزب در سطح ایالتی، برنامه‌های آنها روی جنگ‌های فرهنگی متمرکز خواهد بود. تغییر در محتوای آموزشی مدارس، اعمال فشار بر نیروهای پلیس و محدود کردن تنوع و آزادی‌های اجتماعی از نخستین اقدامات احتمالی آنها به شمار می‌رود. این ایالت کوچک اکنون در حال تبدیل شدن به آزمایشگاهی برای اجرای ایده‌های راست افراطی در مقیاس ملی است و می‌تواند پایه‌های دموکراسی پس از جنگ در آلمان را با چالشی جدی روبه‌رو کند.