رئیسجمهور در هجدهمین اجلاس سران «بریکس» در دهلینو ترسیم کرد
نقشه راه عبور از سلطه دلار در قلب هند
حضور فعلی رئیسجمهور در هند، استمرار مسیری است که از سال گذشته با جدیت دنبال شده است. نخستین حضور مسعود پزشکیان در اجلاس سران بریکس به آبانماه سال۱۴۰۳ بازمیگردد که در جریان اجلاس کازان روسیه رقم خورد. پس از آن، رئیسجمهور دوشنبه ۱۷شهریور۱۴۰۴، در نشست مجازی فوقالعاده سران بریکس شرکت کرد تا مواضع ایران را در قبال تحولات بینالمللی تبیین کند. اکنون، حضور فیزیکی وی در دهلینو برای هجدهمین نشست سران، نشان از تثبیت جایگاه ایران در این بلوک اقتصادی دارد که نیمی از جمعیت جهان و سهم بزرگی از منابع انرژی و تولید اقتصادی را در اختیار دارد.
از کازان تا دهلی
رئیسجمهور پیش از عزیمت به هند، در تشریح اهداف این سفر، اجلاس بریکس را فرصتی مهم برای گسترش همکاریهای اقتصادی، تجاری، صنعتی و علمی میان کشورهای عضو و همچنین تقویت رویکرد چندجانبهگرایی در نظام بینالملل دانست. پزشکیان با اشاره به جایگاه بریکس در معادلات جهانی و با تاکید بر اینکه یکی از اهداف اصلی بریکس مقابله با یکجانبهگرایی است، تصریح کرد: «تلاش بر این است که کشورها بتوانند با حفظ استقلال خود، روابط و فعالیتهای اقتصادی و تجاریشان را توسعه دهند.» پزشکیان همچنین به شعار امسال اجلاس اشاره کرد و گفت: «شعار امسال اجلاس بریکس بر محور همبستگی، پایداری، مقاومت و نوآوری تعیین شده است و قرار است در چارچوب این رویکرد، همکاریها و تبادلات میان کشورهای عضو در حوزههای اقتصادی، مالی، صنعتی، علمی و تجاری بیش از پیش توسعه پیدا کند.» این سخنان بیانگر عزم جدی ایران برای بهرهگیری از ظرفیتهای نهادی بریکس، از جمله بانک توسعه نوین (NDB)، جهت تسهیل سرمایهگذاریهای مشترک است.
ماراتن دیدارهای دوجانبه در «بهارات مانداپام»
بنا بر اعلام رسانههای هندی و به گزارش روز پنجشنبه «ایرنا» به نقل از روزنامه «هندوستان تایمز»، دهلینو تدابیر امنیتی گستردهای را برای این رویداد اتخاذ کرده و هزاران نفر از پرسنل امنیتی، محل برگزاری اجلاس در مجتمع «بهارات مانداپام» را پوشش میدهند. در این میان، دیدارهای دوجانبه رئیسجمهور ایران با سران قدرتهای نوظهور، کانون توجه رسانههای بینالمللی قرار گرفته است. نارندرا مودی، نخستوزیر هند، که ریاست دورهای این اجلاس را بر عهده دارد که روز گذشته با مسعود پزشکیان دیدار و گفتوگو کرد. پزشکیان در دیدار با مودی، نخستوزیر هند، با اشاره به مشترکات متعدد ایران و هند، تقویت و گسترش ارتباطات بین کشورهای منطقه را ضروری دانست و اظهار کرد: این اشتراکات میتواند به توسعه همکاریها کمک کند. رئیسجمهور همچنین با اشاره به میزبانی هند از نشست بریکس، تصریح کرد: توسعه ارتباطات بین کشورهای عضو بریکس در تمام حوزهها، بهخصوص حوزههای اقتصادی و مالی، مورد تاکید ایران است.
این دیدار در حالی صورت میگیرد که آخرین ملاقات این دو مقام در حاشیه اجلاس سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان در ۳۱ اوت (۹ شهریور) انجام شده بود. علاوه بر دیدار با نخستوزیر هند، برنامه فشردهای برای رئیسجمهور پیشبینی شده است. به گزارش پایگاه اطلاعرسانی ریاستجمهوری، مسعود پزشکیان در جریان این سفر علاوه بر سخنرانی در نشست اصلی، در همایش اقتصادی سران و جلسه غیرعلنی با موضوع «حاکمیت جهانی فراگیر و تقویت چندجانبهگرایی» نیز به ایراد سخن خواهد پرداخت. همچنین دیدارهایی با نخستوزیر مالزی، رئیسجمهور آفریقای جنوبی و دیگر مقامات عالیرتبه حاضر در اجلاس، در دستور کار قرار دارد. رئیسجمهور همچنین در نشست با رهبران ادیان، نخبگان و بازرگانان هند حضور یافت و در جریان این مراسم شال محبت ادیان به وی اهدا شد.
دلارزدایی و نظم نوین
یکی از محورهای بنیادین گفتوگوها در اجلاس دهلی، مساله کاهش وابستگی به دلار آمریکا و ایجاد سامانههای پرداختی مستقل است. مسعود پزشکیان در سخنان پیش از سفر خود با تاکید بر اهمیت این موضوع اظهار کرد: «تلاش این مجموعه بر آن است که کشورها بتوانند بدون وابستگی به دلار، زمینه توسعه اقتصادی و منطقهای را فراهم کنند و در برابر یکجانبهگرایی و زیادهخواهی قدرتهای بزرگ ایستادگی کنند.» این ایده که در پی تحریمهای گسترده غرب علیه برخی اعضا شتاب گرفته است، اگرچه با دشواریهایی به دلیل ریشهدار بودن دلار در تجارت جهانی روبهروست، اما بهعنوان یک ضرورت استراتژیک در دستور کار بریکس قرار دارد.
به باور بسیاری از کارشناسان و به نوشته روزنامه «ایندیان اکسپرس»، تحولات ژئوپلیتیک گستردهتر بر فضای اجلاس امسال سایه افکنده است. این دیدارهای دوجانبه فرصتی برای رهبران خواهد بود تا درباره مسائل جهانی، بهویژه تبعات جنگافروزیهای اخیر در منطقه و ناآرامیهای غرب آسیا، بحث و تبادل نظر کنند. رئیسجمهور ایران در پاسخ به پرسشی درباره نقش بریکس در مقابله با نظام سلطه خاطرنشان کرد: «اقتصاد جهانی از پیچیدگیهای فراوانی برخوردار است و سلطهای که برخی قدرتها طی سالهای گذشته بر مناسبات جهانی ایجاد کردهاند، نیازمند برنامهها و رویکردهای جدید برای مقابله است.» وی ابراز امیدواری کرد که حضور ایران در این اجلاس، دستاوردهای مطلوبی را در حوزههای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی برای کشور به همراه داشته باشد.
توسعه استفاده از پولهای ملی
مسعود پزشکیان عصر جمعه ۲۰شهریور۱۴۰۵، اولین سخنرانی خود در هند را ایراد کرد. وی در همایش اقتصادی سران عضو بریکس، تصریح کرد:« ما در آستانه تحولی بنیادین در اقتصاد جهانی با ورود هوش مصنوعی هستیم. بریکس نباید صرفا مصرفکننده فناوری باشد.» پزشکیان تاکید کرد که بر این باور است که تابآوری اقتصادی بدون تنوعبخشی به شرکا امکانپذیر نیست. هرگاه نظام مالی یک کشور تحت فشار سیاسی یا نظامی قرار گیرد، آثار آن از مرزهای آن کشور فراتر خواهد رفت، ثبات منطقهای و حتی اقتصاد جهانی را تحت تاثیر قرار خواهد داد. از این رو، بریکس باید با ایجاد ظرفیتهای تابآور برای اقتصادهای اعضای خود و جنوب جهانی فضایی ایجاد کند.»
وی همچنین پیشنهاد داد که همکاری در استانداردسازی تقویت شود تا بریکس از بازار مبادله مواد خام، به شبکهای از زنجیرههای ارزش و تولید صنعتی مشترک تبدیل شود. رئیسجمهور با بیان اینکه یکی از مهمترین گامها، توسعه استفاده از پولهای ملی در تجارت میان اعضا است، پیشنهاد مشخص ایران را اینچنین عنوان کرد: «پیشنهاد مشخص دیگر جمهوری اسلامی ایران، ایجاد یک شرکت بیمه اتکایی مشترک بریکس با سرمایه اولیه ۱۰میلیارد دلار است تا ریسک پروژههای بزرگ زیرساختی و انرژی را پوشش دهد و اعتماد بخش خصوصی را افزایش دهد.»
