کاسه صبر راهبردی ایران لبریز شد؛
پاسخ آتشین به نقض آتشبس
آرایش جدید استراتژیک در خاورمیانه
مسیر موشکها در آسمان شهر ساحلی تلآویو / عکس: AFP
این توفان آتش در حالی وزیدن گرفت که پیش از آن، تکاپوهای دیپلماتیک برای مهار بحران به اوج خود رسیده بود؛ چنانکه وزیر کشور پاکستان برای سومین بار در یک ماه اخیر راهی تهران شد تا حامل پیام ویژه ژنرال عاصم منیر برای عالیترین مقامات ایران باشد. همزمان، پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، با لحنی خوشبینانه از نزدیکی به یک «توافق عالی» سخن میگفت؛ گویی در پس پرده، دیپلماسی غیرمستقیم در جریانی موازی با طبلهای جنگ در حرکت بود. با این حال، عقربههای ساعت در واپسین دقایق یکشنبهشب، ۱۷ خردادماه، روایت دیگری را رقم زدند و غرش موشکهای ایرانی در آسمان حیفا و ناصره، سکوت شب را درهم شکست.
این نبرد که تا نیمروز بعد به درازا کشید، سرانجام با بیانیه صریح قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا(ص) وارد فاز تعلیق شد. این قرارگاه با اعلام توقف عملیات، هشداری تند و صریح را ضمیمه پیام خود کرد: «هرگونه تداوم شرارت یا تجاوز، بهویژه در جبهه جنوب لبنان، با پاسخی بهمراتب کوبندهتر و ویرانگرتر مواجه خواهد شد. به این ترتیب، منطقه در وضعیتی میان بیم و امید، چشم به روزهای آتی دوخته است تا مشخص شود آیا دیپلماسیِ لرزان پاکستان و پیامهای واشنگتن توان مهار این آتش برافروخته را خواهند داشت یا خیر.» این در حالی است که با وجود توقف حملات، شرکت فرودگاهها و ناوبری هوایی ایران اعلام کرد که در پی صدور اطلاعیه رسمی هوانوردی (NOTAM) توسط سازمان هواپیمایی کشوری مبنی بر بستهشدن فضای پروازی غرب کشور، تمامی پروازهای فرودگاههای سراسر کشور تا اطلاع ثانوی لغو شده و انجام نخواهد شد.
همسویی میدان و دیپلماسی
همچنین روز گذشته اسماعیل بقائی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی در واکنشی صریح به تحولات اخیر، بر تداوم تبادل پیامها از مسیرهای دیپلماتیک تاکید کرد و حضور مکرر فرستادگان پاکستان در تهران را نشانهای از پویایی روند میانجیگری، حتی در اوج بحران، دانست. با این حال، وی با اشاره به پیوند ناگسستنی میان اقدامات رژیم صهیونیستی و حمایتهای واشنگتن، ادعای بیاطلاعی آمریکا از تحرکات تلآویو را باوری دور از ذهن در معادلات منطقه قلمداد کرد و مسوولیت مستقیم هرگونه نقض آتشبس و تشدید تنش را متوجه ایالات متحده دانست. به گفته این مقام ارشد، وقایع ۲۴ ساعت گذشته نه تنها بر آتش بدگمانیهای دیرینه میان تهران و واشنگتن دمیده، بلکه با آشکار کردن تناقضات رفتاری طرف مقابل، مسیر ناهموار دیپلماسی را با چالشی جدیتر مواجه ساخته است. سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران تشریح کرد که جمهوری اسلامی ایران ضمن تاکید بر همسویی کامل «میدان و دیپلماسی»، در صیانت از امنیت ملی و منافع خود تا هر کجا که اقتضا کند پیش خواهد رفت و اجازه نخواهد داد که روند مذاکرات، پوششی برای استمرار تعرضات و گسترش دامنه جنگ قرار گیرد.
هشدار صریح
اما ساعاتی قبل از آغاز حمله ایران برخی مقامات بلندپایه کشورمان نسبت به وقوع چنین حملاتی هشدار داده بودند. در این خصوص محمد مخبر، مشاور و دستیار مقام معظم رهبری در پیامی در ایکس نوشت که دشمن با بمباران لبنان در زمان حضور میانجی در ایران، میز مذاکره را برای مرتبه سوم به آتش کشید تا نقض مکرر آتشبس در همه ساحات را فریاد بکشد. محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی هم در حساب کاربری خود در یکی از شبکههای اجتماعی، نوشت: «نه به آتشبس پایبندند نه به گفتوگو باور دارند و با محاصره دریایی و نقض توافقات درباره لبنان نشان دادند که فقط زبان قدرت میفهمند.» وی افزود: «محاصره دریایی علیه ملت ایران و چراغ سبز آمریکا به رژیم صهیونیستی، پایگاهها و داراییهای آمریکا و رژیم در منطقه را به اهداف مشروع تبدیل میکند. دست نیروهای مسلح ما مثل همیشه باز است.» پس از آن بود که کانال ۱۲ رژیم صهیونیستی به نقل از منابع نوشت که اسرائیل تهدیدهای ایران را «جدی» گرفته و آمریکا هم مدعی شد نیروهای ما در خاورمیانه در حالت آمادهباش و آمادگی کامل به سر میبرند.
عملیات اخطار
بعد از سه موج حمله موشکی علیه اسرائیل، روابط عمومی سپاه با بیان اینکه پایگاه هوایی رامات دیوید، هدف موشکهای بالستیک قرار گرفت، اعلام کرد که عملیات یکشنبه شب یک اعلام اخطار بود و در صورت تکرار تجاوزات، پاسخها گسترده تر خواهد بود. در این بیانیه آمده است، پذیرش آتشبس توسط ما در ۱۹ فروردین ماه مشروط به توقف آتش در تمام جبههها بود؛ لکن مثل همیشه آمریکا و رژیم صهیونی به تعهد خود پایبند نبودند، هم تجاوزات و جنایات را در لبنان ادامه دادند و هم با تعرض مکرر به سواحل و شناورهای ایرانی در تنگه هرمز، دریای عمان و اقیانوس هند آتش بس را نقض کردند.
فرمانده قرارگاه حضرت خاتمالانبیاء(ص) نیز اعلام کرد که قبلا اخطار داده بودیم در صورت گسترش جنایت در ضاحیه بیروت، اهدافی را در سرزمینهای اشغالی مورد هجوم قرار میدهیم. سخنگوی قرارگاه مرکزی هم درباره حملات موشکی کشورمان تاکید کرد که ایران ثابت کرده که در اوج آمادگیهای دفاعی و هجومی به آنچه گفته میشود با سرعت عمل و دقت بالا اقدام کرده و دشمنان آمریکایی و صهیونیستی را پشیمان میکند. در عین حال خبرگزاری فارس به نقل از یک منبع نظامی نوشت که ایران در حملات یکشنبه شب به شمال اراضی اشغالی از موشکهای نسل آخر خیبرشکن استفاده کرده است. کانال ۱۲ رژیم صهیونیستی هم مدعی شد که ایران بین ۲۲ تا ۲۴ موشک به سمت اسرائیل شلیک کرده است.
حملات متقابل
همچنین پس از آنکه دشمن صهیونیستی در حملات خود بخشی از یک پتروشیمی ایران را مورد هدف قرار داد، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که در پاسخ به تجاوز به یکی از صنایع پتروشیمی، صنایع مشابه در حیفا را مورد حمله قرار دادیم. روابط عمومی سازمان منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی هم در اطلاعیهای اعلام کرد که حوالی ساعت ۷:۳۰ روز دوشنبه، در پی حمله دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی، ۲ اصابت به شرکت پتروشیمی کارون در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی صورت گرفت. خوشبختانه این حادثه مصدومی در پی نداشته و میزان خسارت و صدمات احتمالی در دست بررسی است.
واکنشهای ترامپ
اما دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا که در چند هفته اخیر با زیادهخواهیها و تناقض در خواستههایش در مقابل ایران راه رسیدن به یک تفاهم را سد کرده است، در اولین اظهارات خود، پس از حمله ایران گفت: «به ایران میگویم؛ شما موشکهایتان را شلیک کردید، دیگر بس است. حالا برگردید پای میز مذاکره. » ترامپ ادعا کرد که قبل از وقوع حملات، در آستانه اعلام توافق در «دوشنبه، سهشنبه یا چهارشنبه» بوده است. همچنین رئیسجمهور آمریکا مدعی شد که از حملات اسرائیل راضی نیست و حملات اسرائیل با او هماهنگ نشده بود. ترامپ ادامه داد که با نتانیاهو تماس خواهم گرفت و به او خواهم گفت که به ایران پاسخ ندهد. وی اعلام کرد که چون به توافق با ایران نزدیک شدهاند، نمیخواهد در مذاکرات اخلالی ایجاد شود.
بعد از شروع حملات ایران، بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ یک گفتوگوی تلفنی داشتند که که رسانه اسرائیلی یدیعوت آحارونوت درباره این گفتوگو نوشت که نتانیاهو به ترامپ از قصد خود برای حملهای قدرتمند به ایران اطلاع داد و رئیسجمهور آمریکا تصریح کرد که اگر چنین حملهای انجام شود، آمریکاییها در آن شرکت نخواهند کرد. همچنین به گزارش کانال ۱۲ رژیم صهیونیستی، ترامپ در طول تماس تلفنی خود از بنیامین نتانیاهو خواست که به حمله موشکی ایران پاسخ ندهد و چند روز به او فرصت دهد تا مذاکرات برای توافق با ایران را به سرانجام برساند.
در ادامه رئیسجمهور آمریکا به شبکه کان گفت که فکر میکنم اسرائیل به اندازه کافی پاسخ داده است. دیگر نیازی به هیچ اقدامی نیست. وی افزود: «ما میتوانیم پس از ۳۰۰۰ سال به صلح دست یابیم.» ترامپ روز گذشته نیز در توئیتی نوشت:«هر دو طرف، اسرائیل و ایران، به دنبال آتشبس فوری هستند! مذاکرات نهایی در مورد «صلح» در حال انجام است، هرچند ممکن است جهالت یا حماقتی مانع آن شود. محاصره تا زمان دستیابی به «توافق نهایی» با تمام قوا و به قوت خود باقی خواهد ماند. اوضاع باید به سرعت پیش برود.
رایزنیهای تهران
بعد از شروع تنشها میان تهران و تلآویو در شامگاه یکشنبه سید عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران تماسهایی با همتایان خود از دیگر کشورها داشت و طرفین درباره آخرین وضعیت تحولات گفتوگو کردند. وزیر امور خارجه کشورمان در تماسهای تلفنی جداگانه با ایوِت کوپر و هاکان فیدان، وزرای امور خارجه انگلیس و ترکیه و فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان در خصوص آخرین تحولات منطقهای در پی پاسخ ایران به نقض مکرر آتشبس در لبنان توسط رژیم صهیونیستی گفتوگو کرد. سپس عراقچی طی تماسهای تلفنی جداگانه با ژان نوئل بارو و شیخ محمد بنعبدالرحمن آل ثانی وزرای امور خارجه فرانسه و قطر گفتوگو کرد. بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر نیز یکشنبه شب با وزیر خارجه ایران گفتوگوی تلفنی داشت. از دیگر تماسهای بامداد دوشنبه رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان با وزرای دیگر کشورها شامل فواد حسین وزیر امور خارجه عراق و فیصل بن فرحان، همتای سعودی خود بود.
