اخبار بورس روزنامه شماره ۶۵۱۶

مقایسه بازدهی متغیرهای کلیدی اقتصاد ایران از ابتدای سال ۱۴۰۰ تاکنون، تصویری گویا از تغییر مسیر سرمایه‌ها ارائه می‌دهد. شاخص کل بورس در این بازه حدود ۱۸۱درصد رشد کرده، در همین بازه زمانی، دلار در بازار آزاد بیش از ۵۷۸درصد افزایش یافته است. این فاصله معنادار، صرفا یک اختلاف آماری نیست، بلکه نشانه‌ای از کاهش کارآمدی بازار سرمایه در ایفای نقش تاریخی خود در تجهیز پس‌اندازها و هدایت منابع به سمت تولید است. در سال‌هایی که تورم مزمن و بی‌ثباتی انتظارات اقتصادی به متغیر غالب تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران بدل شده، بورس نتوانسته همگام با تورم حرکت کند. در نتیجه، بخش قابل‌توجهی از نقدینگی به سمت دارایی‌هایی سوق یافته که از منظر ذهنی و تجربی، پوشش بهتری در برابر افت ارزش پول ملی فراهم می‌کنند. این روند، کارکرد بلندمدت بازار سرمایه را تهدید کرده و آن را از مسیر توسعه‌ای خود دور ساخته است. اما چه عواملی موجبات جاماندگی بورس نسبت به دلار و دیگر بازارها را در سنوات اخیر فراهم کرده‌اند؟ در ادامه این گزارش به مواردی اشاره خواهد شد که مهم‌ترین ریسک‌ها و چالش‌های بورس در سال‌های اخیر بوده‌اند.

بازار سهام پس از تجربه یکی از تندترین اصلاح‌های ماه‌های اخیر، در معاملات دوشنبه نشانه‌هایی از توقف مقطعی ریزش و بازگشت نسبی تقاضا را به نمایش گذاشت؛ بازگشتی که بیش از هر چیز تحت تاثیر نزدیک شدن به دور سوم مذاکرات شکل گرفت. شاخص کل با رشد همراه شد و از کف‌های حمایتی فاصله گرفت، اما رفتار معامله‌گران نشان می‌دهد احتیاط همچنان بر تصمیمات سرمایه‌گذاری سایه انداخته است. کاهش محسوس ارزش معاملات در کنار ورود نه‌چندان قدرتمند نقدینگی، گواه آن است که فعالان بازار هنوز نسبت به پایداری این چرخش تردید دارند.

بازار سرمایه ایران در دهه‌های اخیر بیش از آنکه تابع چرخه‌های کلاسیک تجاری باشد، تحت‌تاثیر متغیرهای سیاسی حرکت کرده است. در اغلب اقتصادهای توسعه‌یافته، متغیرهای بنیادی نظیر رشد تولید ناخالص داخلی، تورم، سیاست پولی و سودآوری شرکت‌ها تعیین‌کننده جهت میان‌مدت بازار سهام هستندt اما در ایران، ریسک سیاسی عملا به‌عنوان متغیر مسلط عمل می‌کند و سایر عوامل را در حاشیه قرار می‌دهد. این مساله صرفا یک برداشت ذهنی نیست، بلکه در رفتار تاریخی شاخص کل و واکنش آن به تحولات مرتبط با روابط خارجی، تحریم‌ها و تنش‌های منطقه‌ای به‌وضوح مشاهده می‌شود. هر زمان سطح تنش میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات‌متحده آمریکا کاهش یافته یا چشم‌انداز توافق تقویت شده است، بازار با سرعت و شدتی فراتر از تغییرات واقعی سود شرکت‌ها رشد کرده است؛ و بالعکس، با افزایش احتمال تشدید محدودیت‌ها، حتی در شرایط ثبات سودآوری، قیمت‌ها تحت فشار قرار گرفته‌اند.