منابع نفتی و معدنی مهم‌ترین نقطه قوت اقتصاد نوظهور آفریقا است

گروه بورس جهانی - سردار خالدی: جمهوری آنگولا بزرگ‌ترین دولت پرتغالی زبان آفریقا که به علت موقعیت جغرافیایی آن در مرکز قسمت جنوبی قاره آفریقا، همراه با ساحل طولانی در کنار اقیانوس اطلس واقع است نقشی اساسی در ارتباط کشورها و ملت‌های آفریقا به عهده داشته باشد. سواحل این کشور عموما قابل کشتیرانی و مناسب برای ایجاد تاسیسات بندری، اسکله و موج‌شکنی است. براساس تازه ترین گزارش منتشر شده به نام «MINISTRY OF GEOLOGY, MINES AND INDUSTRY» که توسط آرلاندور پین هیرودو در سال ۲۰۱۰ میلادی در یکی از بخش‌های سازمان ملل تهیه و تدوین شده است، در اقتصاد آنگولا نیمی از جمعیت بزرگسال در بخش کشاورزی و عمدتا تولید محصولات غذایی مشغول هستند. محصول عمده صادراتی این کشور قهوه است.

بخش زیادی از جمعیت این کشور، به کشت ذرت و قهوه اشتغال دارند. آنگولا دارای منابع زیر زمینی بسیار غنی، نظیر: نفت، الماس، آهن، منگنز، مس و طلا بوده و بیش از نیمی از درآمد کشور، از صدور نفت حاصل می‌شود. مراکز صنعتی و به خصوص، نساجی، عمدتا در اطراف پایتخت مستقر است، نیمی از جمعیت بزرگسال در بخش کشاورزی و عمدتا تولید محصولات غذایی مشغول هستند.

آنگولا سومین اقتصاد آفریقای جنوب صحرا پس از آفریقای جنوبی و نیجریه، خود را در زمره کشورهای نوظهور اقتصادی جهان می‌بیند. در پی موفقیت آشتی ملی، پس از چندین دهه جنگ داخلی، آنگولا از یک ثبات سیاسی برخوردار است که جذب سرمایه‌گذاران خارجی به‌ویژه چینی‌ها را درپی داشته‌است. در پی برقراری آتش بس و پایان جنگ داخلی در کشور آفریقایی آنگولا در سال ۲۰۰۲ میلادی، ساختمان‌سازی در لوآندا پایتخت این کشور به شدت رواج گرفت.

وضعیت جغرافیایی این شهر به گونه‌ای است که تنها گنجایش سکونت ۵۰۰ هزار نفر را دارد؛ در حالی که اینک بیش از پنج میلیون نفر در این شهر زندگی می‌کنند و همین مساله موجب شده زندگی در آن برای خارجی‌هایی که به این کشور سفر کرده و به کار و زندگی مشغولند به گونه‌ای پرهزینه شود این شهر گران‌ترین پایتخت جهان است.

نکته جالب اینجا است که پرتغال استعمارگر پیشین آنگولا هم اینک خود با مشکل بزرگ بیکاری روبه‌رو است و شمار زیادی متخصص پرتغالی برای کار به آنگولا مهاجرت کرده‌اند. از ۵۳۲ موسسه خارجی در آنگولا - که ۴۰ درصد تولید ناخالص داخلی را کنترل می‌کنند - ۳۸ درصد پرتغالی و ۸/۱۸ درصد چینی هستند. در حالی که پرتغالی‌های مقیم آنگولا در سال ۲۰۰۳ حدود ۲۱ هزار نفر بودند، در سال ۲۰۱۱ تعداد آنها از ۱۰۰ هزار نفر تجاوز کرده است. بر اساس گزارش‌های کنسولگری‌های آنگولایی، تعداد واقعی دو برابر این رقم

است.

آنگولا یکی از کشورهای صادرکننده نفت است که بیش از ۶۰ درصد تولید ناخالص داخلی خود را از طریق فروش نفت تامین می‌کند و نفت مورد نیاز خود را پس از اینکه در خارج از این کشور به انواع فرآورده‌های نفتی تبدیل شد وارد می‌کند. اما در سال‌های اخیر تولید نفت آنگولا، دومین تولید کننده نفت خام قاره آفریقا پس از نیجریه، به دلیل مشکلات فنی و اجرای عملیات نگهداری با افت رو به رو شده است. آنگولا در دسامبر ۲۰۱۱ چند قرارداد اکتشاف نفت در بخش فراساحلی بسیار عمیق با شرکت‌های نفتی بین‌المللی امضا کرد و در نظر دارد به کمک توسعه این ذخایر هدف تولید روزانه دو میلیون بشکه نفت را تا سال ۲۰۱۴ محقق سازد.

براساس نتایج تحقیقی که به تازگی منتشر شده است، سرمایه‌گذاران خارجی به ویژه سرمایه‌گذاران کشورهای نوظهور، بر این باورند در قاره آفریقا از نظر رشد اقتصادی و سرمایه‌گذاری در درازمدت، فرصت‌های بزرگی وجود دارد. بر اساس نتایج گزارش موسسه ارنست اند یانگ که درباره جذابیت‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری قاره آفریقا انجام شده، این قاره به خصوص آنگولا در دهه آینده از فرصت‌های خیلی خوبی برای سرمایه‌گذاری برخوردار است. این مرکز تحقیقاتی پیش‌بینی می‌کند از سال آینده طرح‌های جدید زیادی در قاره آفریقا به اجرا گذاشته شود و در نتیجه انتظار می‌رود سیل سرمایه‌گذاری‌های مستقیم خارجی به سوی این قاره به خصوص اقتصاد نوظهور این قاره یعنی آنگولا سرازیر شود.

البته آنگولا علاوه بر اتکا به صادرات نفت و اقتصاد مبتنی بر کشاورزی، به دلیل استخراج معادن متعدد در حوزه طلا، الماس، بوکسیت، فسفات و سنگ‌آهن از وضعیت مناسبی برخوردار است؛ براساس منابع خود دولت آنگولا، شرکت تاتا استیل نسبت به همکاری با ۹ شرکت دیگر برای انجام یک پروژه تولید فولاد ۳ میلیارد دلاری در این کشور طی سال اخیر اظهار تمایل کرده است.

این پروژه شامل استخراج معادن ۲۰۰میلیون تنی سنگ‌آهن است. شرکای این پروژه به همراه یک کارخانه دولتی برای اجرای طرح مشارکت می‌کنند و هم‌اکنون وزارت معادن آنگولا در حال ارزیابی ۶ شرکت مذکور است. همچنین شرکت استرالیایی «Lonrho Mining» یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فعال در زمینه استخراج الماس با اعلام خبر کشف دو معدن بزرگ الماس طی پروژه Lulo که در منطقه‌ای در بخش شمال شرقی کشور آنگولا اجرا می‌شود، شرایط همواره شدن حضور سرمایه‌گذاران و فعالان این بخش در این کشور را فراهم کرده است.

اگرچه این سنگ‌های گرانبها بسیار با ارزش هستند، اما به گفته میلز کندی مدیر این شرکت، این منابع باعث تقویت پتانسیل فعالیت‌ها در این پروژه شده و کشور آنگولا را به عنوان یک پدیده نوظهور در بازار الماس دنیا معرفی خواهد کرد. گزارش‌ها حاکی از آن است که استخراج الماس یکی از منابع درآمد خارجی و داخلی دولت آنگولا بوده که به طور میانگین سالانه درآمدی بالغ بر ۶۵۰ میلیون دلار را برای این کشور به ارمغان می‌آورد.

کارشناسان بر این باورند آنگولا یکی از غنی‌ترین منابع نفتی و معدنی را در قاره آفریقا در اختیار دارد، ولی مردم آن از فقیرترین مردم جهان به شمار می‌روند، همچنین فساد شدید دولت حاکم باعث اعتراضاتی نیز در بین مردم شده اما با وجود همه این شرایط اگر چه سرمایه‌گذاری‌ها در کشور آنگولا در سال‌های اخیر رویه جدی به خود گرفته و این به خاطر پتانسیل‌های بالقوه در این کشور است، اما تردیدها در اقتصاد نوظهور آفریقا همچنان ادامه دارد.

نگاهی به وضعیت شرکای آنگولا

میزان و حجم روابط تجاری بین قدرت‌های بزرگ اقتصادی و آفریقا طی سال‌های اخیر پس از بحران بدهی‌ها افزایش داشته است، ضمن آنکه برخی از کشورهای بزرگ جهان همچون چین خواستار برقراری روابط عمیق تر و مستحکم تر با این کشور هستند.

داستان روابط قدرت‌های بزرگ با آنگولا به قرن نوزدهم میلادی بر می گردد، پس از کنفرانس برلین در سال ۱۸۸۵ میلادی مرزهایی نیز برای آنگولا که مستعمره پرتغال بود تعیین شد، پس از آن بریتانیا و پرتغال به طور مشترک کار معدن‌کاری، کشاورزی و احداث راه‌آهن را در آنگولا آغاز کردند. پس از جنگ جهانی دوم جنبش‌های استقلال‌طلبانه در آنگولا فعالیت‌های خود را شدت بخشیدند ولی هرگونه فعالیت‌های آزادی خواهانه در آنگولا توسط نظامیان پرتغالی بی‌رحمانه سرکوب می‌شد. پس از استقلال آنگولا در ۱۱ نوامبر ۱۹۷۵ میلادی، کم‌کم آنگولا توانست با استفاده از صادرات و اتکا به نفت و معادن موجود در این کشور به یک ثبات نسبی برسد.

براساس تازه‌ترین گزارش منتشر شده، نزدیک ۹۰ درصد صادرات آنگولا به چین و ایالات متحده آمریکا است. در سال‌های اخیر، آمریکا بیش از ۴۹۶ هزار بشکه در روز از آنگولا نفت وارد کرده است. آنگولا دومین صادرکننده بزرگ نفت به چین بعد از عربستان سعودی و ششمین صادرکننده نفت خام به آمریکا بوده است.آنگولا به دلیل دارا بودن منابع سرشار نفتی علاوه بر اینکه همواره مورد توجه خاص کشورهای غربی بوده روابط تجاری جدی هم با چین داشته است. حجم روابط تجاری آنگولا و چین (‌به عنوان بزرگ‌ترین تامین کننده نفت خام چین )‌ در ۱۱ ماه اول سال ۲۰۱۰ به رقمی در حدود ۸/۱۹ میلیارد دلار رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن ۸۰ درصد افزایش داشته است. به تناسب وضعیت فعلی آنگولا، دیگر شرکای تجاری آنگولا؛ پرتغال، برزیل، آفریقای جنوبی، فرانسه، انگلیس و آلمان است.