اخبار باشگاه اقتصاددانان روزنامه شماره ۶۵۹۶

در اسطوره‌های یونان، سیزیف محکوم بود که سنگی را تا قله ببرد و دوباره به پایین بازگرداند؛ چرخه‌ای بی‌پایان و بی‌سرانجام که سایه آن در روایت رابطه ایران و آمریکا با وجود دهه‌ها مذاکره به چشم می‌خورد؛ هرچند امید می‌رود این چرخه این بار به پایان برسد. اکنون پایان دور تازه‌ای از تخاصم مستقیم میان ایران و آمریکا و دستیابی دو طرف به یک یادداشت‌تفاهم پس از بیش از دو ماه مذاکره، نشانه‌ای از تمایل تهران و واشنگتن برای حرکت از فضای تنش به سمت مدیریت اختلافات از مسیر دیپلماسی است.

یادداشت‌تفاهم اخیر میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا را نمی‌توان صرفا یک توافق دیپلماتیک محدود یا گامی تاکتیکی برای کاهش تنش دانست. اگر مفاد منتشرشده این سند مبنای تحلیل قرار گیرد، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، تغییرات نهفته در الگوی اعمال قدرت و بازآرایی موازنه‌های راهبردی در منطقه و فراتر از آن است.

آغاز مذاکرات میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران پس از جنگ رمضان را نمی‌توان صرفا به منزله شکست سیاست فشار حداکثری یا پیروزی دیپلماسی تفسیر کرد. در ادبیات روابط بین‌الملل، بسیاری از مذاکرات نه محصول کاهش تعارض، بلکه نتیجه تغییر در محاسبات هزینه و فایده طرف‌های درگیر هستند. از این منظر، آنچه امروز میان تهران و واشنگتن در حال شکل‌گیری است بیش از آنکه نشانه حل اختلافات بنیادین باشد، نمونه‌ای از «چانه‌زنی در سایه جنگ» است؛ وضعیتی که در آن طرفین به دلیل هزینه‌های بالای ادامه درگیری، به یک تفاهم موقت تن می‌دهند، بی‌آنکه اهداف راهبردی خود را تغییر داده باشند.