شماره روزنامه ۶۱۰۳
|

  • کدام اصلاحات اقتصادی؟

    صحبت از اصلاحات اقتصادی در ایران هر روز شدت می‌گیرد و بحث بر سر چند و چون‌ گذار و نحوه بده‌بستان دولت و جامعه در جریان اصلاحات، بخش اعظم مباحث را تشکیل می‌دهد. بخشی از موافقان اصلاحات با یادآوری ناترازی‌‌‌های گسترده اقتصادی، دور شدن دولت از رویکردهای پوپولیستی در سیاستگذاری را کلید موفقیت دولت برای گشودن قفل اقتصاد ایران می‌‌‌دانند.
  • طبابتی حکیمانه

    دکتر علی حیدری/کارشناس رفاه و تامین‌اجتماعی
    امروز بیش از هر زمان دیگری از مواجهه دولت با ناترازی‌ها سخن به میان می‌آید و متعاقب آن عده‌ای بر ضرورت انجام جراحی اقتصادی تاکید می‌کنند و عده‌ای دیگر آن را پوست خربزه‌ای زیر پای دولت جدید قلمداد می‌کنند. رئیس‌جمهور محترم، استاد و پزشک حاذقی است که با حکمت نهج‌البلاغه نیز آشناست و اخیرا در مشهد اعلام کرد که «ما مریض را بدون اخذ رضایت عمل نمی‌کنیم و اگر بخواهیم جراحی اقتصادی انجام دهیم، با رضایت مردم خواهد بود.» پرواضح است که کشور بیش از هر زمان دیگری نیازمند مداخلات توسعه‌ای و اصلاحات اقتصادی است و هر روز که می‌گذرد، بر ابعاد ناترازی‌ها و اثرات متقاطع و مضاعف آنها بر یکدیگر و تاثیر مخرب آن بر کشور و مردم افزوده می‌شود و باید چاره‌ای اندیشید. کشور نیازمند طبابت است و تجربه‌های تلخ جراحی‌های اقتصادی گذشته ایجاب می‌کند که طبیبان حاذق به نحو حکیمانه و منطقی و علمی به معالجه این تن رنجور بپردازند. حال باید دید الزامات اصلاحات اقتصادی چیست؟
  • دالان باریک فرصت‌‌‌ها

    محمد عدمی / دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد
    اداره یک کشور با اداره یک خانواده یا شرکت، متفاوت است. این گزاره در ظاهر بدیهی به نظر می‌رسد، اما در جهان واقعی، دولت‌‌‌های متعددی بوده‌‌‌اند که می‌‌‌خواستند کشور را مانند یک خانه یا بنگاه اداره کنند. یکی از مصادیق این دیدگاه، به موضوع مخارج دولت‌‌‌ها بازمی‌گردد. به‌طور طبیعی اگر زمانی مدیر یک خانواده با مشکلات مالی شدیدی مواجه شده باشد، سایر اعضای خانواده را به صرفه‌‌‌جویی در هزینه‌‌‌ها و کمتر خرج‌کردن توصیه خواهد کرد. این روند در فضای شرکت‌ها نیز برقرار است.
  • جنگ سودی دارد؟

    پرهام پهلوان: بعد از در نظر گرفتن هزینه‌‌‌های واقعی انسانی، مرگ‌‌‌ومیر، جراحت‌‌‌ها و مهاجرت‌‌‌های ناخواسته، جنگ، هزینه‌‌‌های اقتصادی جدی نیز دارد. آسیب به زیرساخت‌‌‌ها، کاهش جمعیت شاغل، تورم، کمبود، عدم‌اطمینان، افزایش بدهی و اختلال در فعالیت‌‌‌های اقتصادی عادی از اولین مخاطرات اقتصادی جنگ‌‌‌هاست. جنگ هرچند در مواردی می‌‌‌تواند برخی کشورها را به توسعه و رشد اقتصادی برساند، اما در اغلب موارد بحران‌های جبران‌ناپذیری ایجاد می‌کند. حمله روسیه به اوکراین و جنگ در منطقه خاورمیانه، اقتصاد جهانی را در فاصله‌‌‌ چشم‌‌‌انداز بلندمدت و کوتاه‌‌‌مدت با چالش‌‌‌های غیر‌قابل جبرانی مواجه کرده است؛ چالش‌‌‌هایی که می‌‌‌تواند تورم بلندمدت را تثبیت و رکود و کاهش رشد جهانی را در پی داشته باشد. در این پرونده از «باشگاه اقتصاددانان» فرصتی فراهم شد تا نیم‌‌‌نگاهی به اثرات اصلی جنگ بر اقتصاد، نقش حمله‌‌‌کنندگان و جنگ‌‌‌زده‌‌‌ها و نیز مطالعه موردی دو جنگ اساسی حال حاضر دنیا در اروپا و خاورمیانه داشته باشیم.
  • یک معادله حل‌نشدنی در اقتصاد جهان

    زیاد داوود/پژوهشگر بازارهای منطقه گالت آلتشتاین/روزنامه‏‏‌نگار بهارگوی ساخثیول/پژوهشگر جهانی‏‏‌‏‏‌سازی اقتصادی
    درگیری بین اسرائیل و حماس، این پتانسیل را دارد که اقتصاد جهانی را مختل کند و با ورود کشورهای بیشتر به آن، جهان را به رکود بکشاند. این خطر واقعی است، زیرا تعداد تلفات حمله‌‌‌های حماس و حملات هوایی مداوم رژیم صهیونیستی به غزه در حال حاضر غیر‌قابل جبران شده است. تشدید تنش می‌‌‌تواند اسرائیل را وارد درگیری مستقیم با ایران، لبنان و سوریه کند. در این سناریو، بلومبرگ اکونومیکس تخمین می‌‌‌زند که قیمت نفت می‌‌‌تواند به بشکه‌‌‌ای ۱۵۰دلار برسد و رشد جهانی به ۱.۷‌درصد کاهش یابد؛ رکودی که حدود یک‌تریلیون دلار از تولید جهانی را کاهش می‌دهد.
  • اثر جنگ اوکراین بر اقتصادهای پیشرفته

    کنت روگوف/استاد اقتصاد و سیاستگذاری دانشگاه هاروارد
    تهاجم روسیه به اوکراین یک آسیب جدی برای صلح جهانی و به‌ویژه برای صلح در اروپاست. جنگ به تعدادی از روندهای نامطلوب اقتصادی جهانی که از قبل وجود داشته است، از جمله تورم فزاینده، فقر شدید، افزایش ناامنی غذایی، جهانی‌‌‌زدایی و تخریب محیط‌زیست دامن زد. این نگرانی‌های اقتصادی می‌‌‌تواند تعادل‌‌‌های اقتصادی و مالی را حتی در اقتصادهای پیشرفته به هم بریزد.
  • سقوط اقتصاد؛ بهای جنگ

    تژوان پتینگر /عضو موسسه اقتصاد جهانی IFW
    هزینه‌‌‌های اقتصادی جنگ‌‌‌ها چیست، چگونه ایجاد می‌‌‌شود و چه کسی آنها را متحمل می‌شود؟ مطالعه جدیدی که توسط موسسه کیل، براساس داده‌‌‌های بیش از ۱۵۰جنگ از سال ۱۸۷۰ انجام شده است، نشان می‌دهد هزینه‌‌‌ها برای کشوری است که جنگ در آن رخ می‌دهد. ساختمان‌‌‌ها، ماشین‌‌‌آلات و زیرساخت‌‌‌ها تخریب می‌‌‌شوند و رشد برای چند سال کند می‌شود. با این حال، همسایگان جنگ‌‌‌زده نیز بسیاری از هزینه‌‌‌های جنگ را می‌‌‌پردازند، زیرا از تورم بالاتر و کاهش رشد تولید رنج می‌‌‌برند. تجربه جنگ‌‌‌های گذشته نشان می‌دهد که اوکراین تا سال ۲۰۲۶ حدود ۱۲۰میلیارد دلار از تولید اقتصادی (GDP) و تقریبا یک‌تریلیون دلار از سهام سرمایه خود را از دست خواهد داد.
  • چهار سوی اصلاحات بزرگ در نظام بانکی

    پرهام پهلوان: یکی از چالش‌‌‌های اقتصادی مهم حل‌نشده کشور در سطح کلان، مساله نظام بانکی است که امروز، با شبکه‌‌‌ای از مشکلات در هم‌‌‌تنیده روبه‌‌‌روست. واحد‌‌‌های تولیدی و صنعتی که در سال‌ها گذشته‌‌‌ با تورم، افزایش نامرتب و دائمی هزینه‌‌‌های تولید و سرکوب قیمتی مواجه بوده‌‌‌اند، انتظار دارند شبکه بانکی سرمایه در گردش آنها را تامین کند. شبکه بانکی همیشه به‌عنوان راهکاری برای تامین مالی تولید و صنعت در کشور مورد تاکید بوده است، در حالی که تولیدکنندگان از وضعیت تسهیلات‌‌‌دهی رضایت ندارند و از شبکه بانکی انتظار دارند برای دستیابی به شعار رشد ۸‌درصدی دولت، گام‌‌‌های موثری برای حمایت از تولیدکنندگان بردارد.
  • اصلاح ساختاری بانک‌های خصوصی مقدمه اصلاحات اقتصادی

    مجتبی راعی/پژوهشگر اقتصادی
    حدود پنج‌ماه بعد از شکل‌گیری انقلاب اسلامی، دستور ملی‌سازی بانک‌های خصوصی صادر شد و این بانک‌ها نیز مانند بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی دیگر، دولتی اعلام شدند و تا چند سال، بانک‌های خصوصی در سیستم اقتصادی ایران وجود نداشت و نظام بانکی به شکل یکپارچه در اختیار مالکیت و تحت مدیریت دولت قرار گرفته بود. این موضوع حدود ۲۰‌سال به همین منوال ادامه یافت تا کم‌کم ناکارآمدی‌های سیستم بانک دولتی از یک‌سو و شکل‌گیری نیازهای جدید به ابزارهای مالی نوین از سوی دیگر، رفته‌رفته نیاز به تغییرات اصلاحی در مالکیت و مدیریت نظام بانکی را تشدید کرد.
  • چشم‏‏‌انداز بانکداری بین‌الملل ایران

    دکتر مصطفی گوهری‏‏‌فر /پژوهشگر تجارت بین‌الملل و مدرس دانشگاه
    هم‌زمان با روی کار آمدن دولت جدید، نظرات و دیدگاه‌‌‌های متعددی در خصوص ضرورت اصلاحات و اقدامات اقتصادی در ابعاد مختلف منتشر شده است.‌‌‌ این نوشتار به‌دنبال ارائه صورت‌‌‌بندی دقیقی از وضعیت فعلی بانکداری بین‌المللی ایران است تا بتواند مبنایی برای «تشخیص» و «تعریف» مسائل موجود و «تجویز» راهکارهای مناسب در چشم‌‌‌انداز آتی فراهم کند. اگرچه بانک‌های مرکزی در کشورهای مختلف طیف متنوعی از وظایف را برعهده دارند، اما در حوزه بانکداری بین‌المللی، نظام بانکی با محوریت بانک‌مرکزی همواره دو کارکرد اساسی دارد:
  • طبقه‏‏‌بندی بانک‌ها حرکتی رو به جلو یا عقبگردی تاریخی؟

    دکتر گلزار آقائی /کارشناس مسائل خط‏‏‌مشی‏‏‌گذاری
    آیا طبقه‌‌‌بندی موسسات اعتباری می‌‌‌تواند به اعمال نظارت کامل و فراگیر، ساماندهی موسسات و بازارهای غیرمتشکل پولی و ارتقای شفافیت و کاهش نسبت مطالبات غیرجاری به تسهیلات منجر شود؟ این سوال برگرفته از متن ماده «۹» قانون برنامه هفتم پیشرفت است؛ «ماده۹- در راستای اعمال نظارت کامل و فراگیر بر موسسات اعتباری، ساماندهی موسسات و بازارهای غیرمتشکل پولی و ارتقای شفافیت و سلامت و کاهش نسبت مطالبات غیرجاری به تسهیلات، موارد زیر انجام می‌گیرد: الف- بانک مرکزی مکلف است در چارچوب قوانین تا پایان سال اول برنامه، دستورالعمل تاسیس، فعالیت، نحوه اداره و نظارت بر موسسات اعتباری را به تفکیک انواع، مشتمل بر جامع، تجاری، تخصصی، پس‌‌‌انداز و تسهیلات مسکن، توسعه‌‌‌ای و قرض‌‌‌الحسنه، متناسب با ماهیت و مقتضیات خاص هریک تهیه و پس از تصویب در هیات عالی بانک‌مرکزی ابلاغ کند.» در این نوشتار قصد دارم به سوال پاسخ داده و راهکار و پیشنهادی برای برون‌رفت از ایجاد رانتی که قرار است از این محل به برخی از موسسات اعتباری داده شود ارائه دهم. بنابراین یادداشت ذیل طی چند بخش موضوع بررسی می‌شود.
  • بازگشت به نقشه تجارت جهانی؟

    تردیدی نیست که عدم‌حضور در زنجیره‌‌‌های جهانی ارزش اثرات رفاهی مشخصی برای کشورها در پی خواهد داشت. ایران یکی از بازیگران اقتصاد در خاورمیانه و آسیاست که سالیانی دور سهمی بالغ بر یک‌درصد از تجارت جهانی داشت. سیاست‌‌‌های اقتصادی مبتنی بر خودکفایی در کنار اثر تحریم سبب شد تا اقتصاد ایران با افتی چشمگیر در زمینه تجارت خارجی، افولی چشمگیر را در زمینه سهم‌‌‌بری از اقتصاد جهان تجربه کند. این افول تا حدی است که رئیس مرکز پژوهش‌‌‌های اتاق بازرگانی ایران در گفت‌وگو با روزنامه «دنیای‌اقتصاد» در سال ۱۴۰۱ تاکید کرد ایران از نقشه تجارت جهانی حذف شده است. این گفته محمد قاسمی، معاون اقتصادی فعلی سازمان برنامه و بودجه مبتنی بر پژوهش جامعی است که با استناد به داده‌‌‌-ستانده اقتصاد ایران تهیه شده و از اثرات مخرب جهت‌‌‌گیری کلان اقتصاد ایران خبر می‌دهد؛ روندی که ظاهرا قرار است در دولت چهاردهم متوقف شود. پرونده امروز «باشگاه اقتصاددانان» با اشاره به این موضوع و نحوه تغییر این فضا برای ایران سعی کرده است بحثی در باب اهمیت بازی ایران در زنجیره‎‌‌‌های جهانی ارزش داشته باشد.
  • رازهای بازی در زنجیره‌‌‌های جهانی

    دکتر نرگس خانلرزاده/ استادیار مهندسی صنایع و سیستم‌های دانشگاه صنعتی کرمانشاه
    امروزه، زنجیره تامین عبارتی ناآشنا نیست. همکاری و هماهنگی شرکت‌ها برای دستیابی به خواسته‌ای مشترک در سطح جهان شکل گرفته است. دنیای امروز به شکلی از زنجیره‌‌‌های تامین جهانی وابسته است که در آن کشورها و شرکت‌ها با هم درگیر تولید، توزیع و مصرف کالاها و خدمات هستند و منابع، مواد اولیه و کالاها از یک‌نقطه در جهان به نقطه‌‌‌ای دیگر منتقل می‌‌‌شوند. زنجیره تامین و بالاخص زنجیره تامین جهانی به‌عنوان شبکه‌‌‌ای پیچیده از تولیدکنندگان، توزیع‌‌‌کنندگان و مصرف‌کنندگان در سراسر جهان تعریف می‌شود که شامل مجموعه‌‌‌ای از فرآیندها و تعاملات پیچیده‌‌‌ بین کشورها و شرکت‌ها در سراسر جهان است. زنجیره‌‌‌های تامین جهانی به ستون فقرات اقتصاد مدرن تبدیل شده‌‌‌اند. هر محصولی که استفاده می‌‌‌کنیم، از تلفن همراه گرفته تا بطری روغن، نتیجه همکاری بین‌المللی است که کشورها در هر مرحله از تولید و توزیع با یکدیگر همکاری می‌کنند. این همکاری نه‌تنها اقتصادی، بلکه استراتژیک است و هر کشوری به‌عنوان یک بازیگر نقشی استراتژیک در تعیین قیمت، عرضه و تقاضای محصول ایفا می‌کند که تصمیماتش می‌‌‌تواند اثرات مستقیم و بزرگی بر عملکرد سایر کشورها و در نهایت بر بازار جهانی بگذارد.
  • دکترین همسایگی و تولید ثروت در خلیج‌فارس

    حمیدرضا کاظمی/کارشناس مسائل خلیج‌فارس
    مواضع افراد ذی‌ربط در دولت چهاردهم طی دوماه اخیر حاکی از آن بوده که دکترین همسایگی در این دولت هم استمرار خواهد یافت که دلیل این امر نتایج قابل دفاع و ملموس این راهبرد طی پنج‌سال گذشته است. دکترین همسایگی که پس از عدم‌بازگشت جو بایدن به برجام آلترناتیو راهبرد رفع تحریم در سیاست خارجی جمهوری اسلامی بوده، موفق شد با استفاده از موقعیت جغرافیایی ایران در همسایگی با ۱۵کشور فرصت مناسبی در زمینه تجاری فراهم کند. در این میان کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس طی دودهه گذشته با استفاده از رشد درآمدهای نفتی و درگیر بودن دیگر کشورهای منطقه، درسایه روابط راهبردی با غرب توانستند جایگاه‌شان را در هرم سرمایه‌داری بین‌المللی ارتقا دهند. این کشورها هم‌اکنون جزو شرکای اقتصادی مهم کشورهای شرق آسیا و آتلانتیک در زمینه تجاری و سرمایه‌گذاری محسوب می‌شوند.
  • نابرابری و روح برادری در اقتصاد

    پرهام پهلوان: دکتر احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در سخنرانی پیش از خطبه‌‌‌های نماز جمعه تهران به اهمیت گسترش بخش تعاونی در مبارزه با فقر، بیکاری، نابرابری و توسعه عادلانه اشاره کرد. با توجه به اهمیت قدرت‌‌‌های کوچک در ایجاد تحولات بزرگ و ظرفیت‌‌‌های مهم تعاونی‌‌‌ها در اشتغال‌زایی و اداره کشور، پرداختن به بخش تعاونی و افزایش قدرت‌‌‌ شبکه‌‌‌های اجتماعی مردمی، می‌‌‌تواند یک کلید جدی برای رسیدن به رشد و توسعه پایدار کشور باشد. در دنیای امروز تعاونی‌‌‌ها می‌‌‌توانند در جریان اصلی اقتصاد نقش‌‌‌آفرینی کنند. مداخلات نابجای دولت‌‌‌ها در ۵۰سال اخیر تعاونی‌‌‌ها را از مسیر اصلی خود خارج کرده و نقش جمعیت‌‌‌های اجتماعی و مدنی مردم را از بین برده است. دکتر میدری اشاره کرد که تعاونی‌‌‌ها می‌‌‌توانند ۲۵‌درصد سهم از اقتصاد ایران داشته باشند، در حالی که امروز کمتر از ۵‌درصد سهم دارند. «باشگاه اقتصاددانان» در این پرونده سعی کرده است به اهمیت تعاونی‌‌‌ها در ایجاد رشد و توسعه پایدار، اشتغال‌زایی و مبارزه با فقر و نابرابری بپردازد.

پربازدیدهای سایت خوان

بیشتر