اتفاق جالب در مذاکرات پارلمان بریتانیا؛
وقتی هوش مصنوعی بهجای سیاستمداران سخن میگوید
گرووه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: ژوئن امسال، استیو یم، نماینده پارلمان بریتانیا، پرسشی بنیادین را در صحن مجلس مطرح کرد و از همکارانش پرسید که چه کسی سرنوشت دیگری را رقم میزند؟ آیا فناوری در خدمت جامعه است یا جامعه دارد دگرگون میشود تا به منافع شرکتهای بزرگ فناوری خدمت کند؟
شاید برای ناظران جالب باشد که خود این نطق تا چه اندازه به فناوری وابسته بوده است. ابزار پانگرام که برای شناسایی متون تولیدشده با مدلهای هوش مصنوعی به کار میرود، تشخیص داد کل سخنرانی این نماینده را هوش مصنوعی تنظیم کرده بود.
یم برخلاف بسیاری از همتایانش، بیپرده به حضور این نویسنده دیجیتال اعتراف کرد. او توضیح داد که دفترش در چارچوب دستورالعملهای پارلمانی، از ابزارهای هوش مصنوعی برای انجام امور گوناگون از جمله تدوین متن نطقها استفاده میکند؛ رویکردی که بههیچوجه تنها منحصر به او نیست.
بررسی های اکونومیست با ابزار پانگرام نشان میدهد از هر ده کلمهای که در مذاکرات پارلمان بریتانیا ادا میشود، یک کلمه حاصل نگارش سامانههای هوش مصنوعی است. این سهم که در سال ۲۰۲۴نزدیک به صفر بود، اکنون روندی صعودی به خود گرفته است.
با این حال، سایر قانونگذاران رغبت چندانی به پذیرش این واقعیت ندارند و واکنش عمده نمایندگانی که بیشترین بهره را از هوش مصنوعی میبرند، ابراز شگفتی و انکار بوده است.
یکی از نمایندگان که ردپای هوش مصنوعی در یکچهارم سخنرانیهایش دیده میشود، استفاده کاری از این فناوری را کاملاً رد کرد و تنها یادآور شد که سبک نگارش دستیارش شباهت عجیبی به قالبهای متنی چتباتها دارد.
اما بریتانیا در این مسیر تنها نیست. در میان مجالس کشورهای انگلیسیزبان، نمایندگان استرالیا و کانادا در خط مقدم استفاده از این ابزارها قرار دارند و حجم نطقهای مبتنی بر هوش مصنوعی در این کشورها سه برابر پارلمان بریتانیا برآورد شده است.
اعضای مجلس نمایندگان آمریکا نیز فاصله چندانی با آنان ندارند. جالب اینجاست که مجلس اعیان بریتانیا با وجود وجهه سنتی خود، بیش از مجلس عوام به این فناوری تکیه دارد، در حالی که پارلمان نیوزیلند و سنای آمریکا کمترین میزان بهرهگیری از هوش مصنوعی را ثبت کردهاند.
دامنه این پدیده حتی فراتر از مجالس قانونگذاری گسترش یافته است. اوایل ماه سپتامبر، زمانی که فاش شد بسیاری از پیامهای راب یتن، نخستوزیر هلند در شبکههای اجتماعی از یادبود قربانیان سانحه هوایی گرفته تا عذرخواهی برای دوران استعمار توسط هوش مصنوعی نوشته شده، جنجال بزرگی برپا شد.
با این حال او با دفاع از عملکرد خود، اعلام کرد به این شیوه ادامه خواهد داد. در نروژ نیز ارزیابیها نشان داد یکسوم لوایح و طرحهای پیشنهادی در پارلمان این کشور حاوی عبارات تولیدشده با هوش مصنوعی است.
در حال حاضر، لحن ساختگی این متون هنوز کاملاً بهچشم میآید، زیرا چتباتها تمایل فراوانی به تکرار چند قالب ساختاری مشخص دارند؛ الگوهایی شبیه به «این صرفاً یک خالکوبی نبود، بلکه یک عهد بود» (در یادبود فاجعه ورزشگاه هیلزبرو) یا «دولت در پی اصلاح دندانپزشکی نظام سلامت ملی نیست، بلکه بر زوال مدیریتشده آن نظارت میکند» که عیناً در نطق نمایندگان شنیده شده است.
ابزارهای کشف هوش مصنوعی تنها به دنبال این ساختارهای متنی کلیشهای نیستند، بلکه مشابه خود مدلهای زبانی، روی حجم عظیمی از دادهها آموزش دیدهاند. پانگرام مدعی است تنها در یک مورد از هر ۲۴ هزار، متن انسانی را به اشتباه ساخته هوش مصنوعی تشخیص میدهد و محققان دانشگاه شیکاگو نیز نرخ خطای این ابزار را در متون طولانی نزدیک به صفر برآورد کردهاند.
این ابزار در دادههای پارلمانی بریتانیا، تنها شمار بسیار اندکی از نطقهای ایرادشده پیش از نوامبر ۲۰۲۲، یعنی زمان عرضه چتجیپیتی، را ساخته هوش مصنوعی تشخیص میدهد.
امروزه اگرچه بیش از نیمی از نمایندگان بریتانیا بهندرت سراغ این ابزار میروند، اما اقلیتی که از آن بهره میگیرند، کاربرانی بسیار فعالاند و بسیاری از آنان در زمره چهرههای تازهواردی هستند که در سال ۲۰۲۴ برای نخستین بار به پارلمان راه یافتهاند. در این میان، نیل شاستریهرست از حزب محافظهکار بیش از سایرین از این ابزار بهره برده است، بهطوری که سهچهارم سخنرانیهای یک سال اخیر او توسط هوش مصنوعی نگاشته شد.
الکس ایستون، نماینده مستقل، و سارا هال از حزب کارگر نیز در ردههای بعدی قرار دارند. هال هوش مصنوعی را نه یک جایگزین، بلکه دستیاری میداند که با نیمساعت صرفهجویی در متننویسی، فرصت بیشتری برای رسیدگی به امور موکلان فراهم میکند. در میان نمایندگان عادی احزاب بزرگ بریتانیا، لیبرالدموکراتها بیشترین استفاده از هوش مصنوعی را ثبت کردهاند، اما نطقهای رهبران احزاب و وزرا که از تیمهای تخصصی و پرشمار نویسندگان بهره میبرند، ردپای چندانی از دخالت ماشین را نشان نمیدهد.
بدبینی افکار عمومی به سخنرانیهای الگوریتمی
این احتیاط از سوی رهبران ارشد احتمالاً عاقلانه است. نظرسنجی مؤسسه پابلیکفرست نشان میدهد رأیدهندگان بریتانیایی بهشدت با ورود هوش مصنوعی به نوشتههای سیاستمداران مخالفاند، هرچند استفاده بازاریابان یا حتی معلمان از آن را قابل قبول میدانند.
در میان انواع متون سیاسی، افکار عمومی نسبت به نطقهای تولیدشده با هوش مصنوعی بیشترین واکنش منفی را نشان دادهاند؛ واکنشی که حتی از پیامهای تسلیت شخصی به شهروندان نیز تندتر بوده است. اسناد و متون سیاستی در رتبه بعدی مخالفت عمومی قرار دارند، هرچند بهرهگیری از الگوریتمها برای نگارش آنها در نهادهای حکومتی رو به فزونی است. نکته قابل توجه اینجاست که هواداران احزاب معمولاً رقبای خود را به این کار متهم میکنند و انگشت اتهام همواره به سوی جریان مقابل نشانه میرود.
در فضایی که نه سیاستمداران نزد عموم مردم محبوبیت بالایی دارند و نه هوش مصنوعی پدیدهای کاملاً مورد وثوق است، پیوند خوردن این دو طبعاً حساسیتبرانگیز خواهد بود. خشم مردم ریشه در این واقعیت دارد که نمایندگان برگزیده شدهاند تا سخنگوی شهروندان باشند.
هرچند مناظرات پارلمانی بهندرت به قلههای سخنوری نزدیک میشوند و بیش از پیش به بستری برای جلب توجه در شبکههای اجتماعی بدل شدهاند، اما شانه خالی کردن از بار استدلال و واگذاری آن به الگوریتمها، ماهیت نمایندگی را تهدید میکند. آلن لاکی، سخنرانینویس پیشین کراستارمر، نخستوزیر پیشین بریتانیا، هشدار میدهد که نگارش ضعیف به سیاستورزی نازل ختم میشود، چراکه ایدهها از رهگذر نوشتار منتقل میشوند و واژهها بنیان فرهنگ سیاسی را شکل میدهند.
پیشتر آیندهپژوهان گمانهزنی کرده بودند که سیاست شاید همانند حوزه معنویت و مذهب از معدود عرصههایی باشد که به تصرف خودکارسازی درنمیآید، هرچند اخیراً پاپ نیز ناچار شد از کشیشان بخواهد برای نوشتن خطبهها سراغ هوش مصنوعی نروند. بیتردید جامعه انتظار دارد انسانها نمایندگی آنان را بر عهده داشته باشند نه ماشینها، اما در شرایطی که نمایندگان پرمشغله و کمحوصله بهسرعت به چتباتها وابسته میشوند، هوش مصنوعی توانسته است جای پای محکمی در قلب سیاست باز کند.
