بگذارید نفس بکشیم
وقتی آلودگی شهرها به یک مساله سیاسی تبدیل میشود
مترجم: مژگان سلیمانی آقچای واژه «ECO-CITY» یا شهر سازگار با محیطزیست برای اولین بار با کتابی که در سال 1987 توسط ریچارد رجیستر (Richard Register) نوشته شده بود به کار برده شد. وی فردی با تفکر سبز بود (دوستدار محیطزیست) و در کالیفرنیا زندگی میکرد. اکنون چنین شهری در حال ساخت محیطی مملو از دود و خاک شور در ساحل شمالی چین است. در اطراف دریاچهای که در گذشته نه چندان دور محل فاضلاب بود، بلوکهای آپارتمانی بامصرف صحیح انرژی ساخته میشوند. اتوبوسهای برقی در خیابانهای خلوت تردد میکنند.
سطلهای زباله عمومی دارای لامپهای خورشیدی هستند تا ساکنان بهراحتی بتوانند در شب آنها را ببینند. رشد شهرنشینی در چین موجب گرم شدن هر چه بیشتر این کره خاکی میشود و شهر سازگار با محیطزیست سینو سنگاپور تیان جینSino-Singapore Tianjin Eco-City بهعنوان یک مدل در دسترس راهحل مناسبی برای جلوگیری از این مساله به نظر میرسد.
کشورهای اندکی میتوانند رویای ساختن چنین شهر بزرگی را حتی روی کاغذ تصور کنند، چه رسد به اینکه این شهر یک شهر سازگار با محیطزیست باشد. ولی چین روش استبدادی خود را در طراحی شهری (و به طور کلی اداره کشور) دارد. این کشور میتواند حکم کند قطعهای از زمین تبدیل به شهر سبز شود، آن را مصادره کرده و به قیمتی ارزان به بسازبفروشها بفروشد. به این روش بود که پروژه اکو در سال ۲۰۰۷ هنگامی که سنگاپور پیشنهاد همکاری ساخت شهر سبز را داد، شروع شد. رهبران چین با این پیشنهاد موافقت کردند، زیرا به تازگی به فجایع زیستمحیطی که در اثر گسترش بیرویه شهر نشینی به وجود آمده
پی برده بودند. در اواخر همان سال این گروه به طور رسمی اعلام کردند که هدفشان ساخت یک «تمدن زیست محیطی یا اکولوژیک» است.
۳۰ کیلومتر مربع از زمین بیآب و علف نزدیک شهر شمالی بندری تیان جین به عنوان نمونه انتخاب شد.
چین قبلا چند پروژه ساخت شهر سازگار با محیطزیست را امتحان کرده و با شکست مواجه شده بود. حدود ۶۰ کیلومتر(۴۰مایل) دورتر به موازات ساحل در سمت شرق تیان جین در کائوفیدیان Caofeidian ، عملیات ساخت چنین شهری در سال ۲۰۰۹ آغاز شد و هدف آن داشتن ۵۰۰ هزار ساکن تا سال ۲۰۲۰ است. ولی اکثر این مکان همچنان بیابانی باقی مانده است. آنقدر دور است که نظر بسازبفروشها را جلب نکرده است. در شانگهای طرح ۱۰ سال پیش ساخت یک شهر سازگار با محیطزیست با همین وسعت در یک جزیره آبرفتی درگیر مسائل فساد مالی محلی شد و هرگز بنا نشد. ولی طرح تیان جین، با پشتیبانی قوی دولت مرکزی و محلی، در حال پیشرفت است.
برای شروع سریع، مسوولان این مکان را بهعنوان اولین پارک صنعتی چین که وقف صنعت انیمیشن یا متحرکسازی شده است، معرفی کردند. این منطقه که با کمک ۶۹۰ میلیون دلاری دولت در سال ۲۰۱۱ افتتاح شد، صدها تجارت را جذب کرده است. برای جذب ساکنان بیشتر، دولت مدرسهای به سبک معماری ویکتوریایی با نمای آجر قهوهای و امکانات فراوان با اتاقی پر از حیوانات تاکسیدرمی شده یا عروسکی (به گفته یکی از معلمان همگی واقعی بهجز ببر و پاندا) ساخته است. ساخت یک بیمارستان ۳۵۰تختی، احتمالا یکی از بهترینها در چین، قرار است در سال آینده با هزینه ۱۱۰ میلیون دلاری تکمیل شود.
در یک مرکز کنترل چندین مسوول در حال مشاهده یک صفحه نمایش بسیار بزرگ هستند که متون خواندنی را درباره سیستم گرمایشی و آب و همچنین صحنههایی از دوربینهای مداربسته در چهارراههای ترافیکی نشان میدهد. یکی از مسوولانی که تصاویر خیابانهای بیجان را بررسی میکند، میگوید: «چنانچه مساله اورژانسی پیش بیاید، ما میتوانیم به سرعت پاسخ دهیم». مسوولان از نام «شهر ارواح» نمیترسند. این شهر دو سال پیش افتتاح شد و اکنون ۱۰ هزار نفر ساکن دارد. قرار است تا سال ۲۰۳۰ ، ۳۵۰ هزار ساکن داشته باشد. کار روی خطوط مترو قرار است امسال شروع شود تا ساکنان بتوانند به راحتی به تیان جین و مناطق صنعتی اطراف بروند، سفری که هم اکنون با ماشین یک ساعت طول میکشد.
دولت انگیزه زیادی برای حمایت از این پروژه دارد. در داخل چین ناخشنودی مردم از تخریب محیطزیست بهخصوص مه زیان آور روی شهرها در حال افزایش است، و در خارج از کشور به نقش چین در پدیده گرم شدن زمین انتقادهای زیادی وارد است. در سال ۲۰۰۶ چین بزرگترین تولیدکننده کربن ناشی از مصرف انرژی بود و از آمریکا پیشی گرفته بود، امروزه نقش آن در این زمینه ۲ برابر آمریکا است. پخش مه دودآلود چین در منطقه موجب نگرانی همسایگان از جمله کره جنوبی و ژاپن شده است.
آقای هو تونگ ین، مدیرعامل سنگاپوری که در شرکت ساختوساز شهر سازگار با محیطزیست کار میکند (و مدیر مرکز مشاوره سازندگان شهرهای سازگار با محیطزیست آقای رجیستر در کالیفرنیا است) میگوید اعتقاد دارد بسیاری از روشهای شهر سازگار با محیطزیست در نهایت «بخش کلیدی زندگی شهری در چین خواهد شد.» او به یاد میآورد که یک دهه پیش چطور مسوولان چینی در کنفرانسها به رشد سازههای بومی عظیم شهرهایشان مباهات میکردند. اکنون آنها به سبز بودن شهرهایشان میبالند.
کاری در جریان
به نظر میرسد کارساخت این شهر طول بکشد. حقیقت شهرهای چین با سبز بودن تناقض دارد: مه دودآلود، جویها و کانالهای متعفن، جادههای مملو از ماشینهای دودزا. اما افزایش نارضایتی مردم از محیط شهری حداقل منجر به تغییر لفظ مسوولان و در بعضی شهرها عملکرد آنها شده است.
در سالهای اخیر یک سوم ۶۰۰ شهرداری چین اعلام کردهاند که طرحهایی برای تبدیل شهر خود به یک شهر سازگار با محیطزیست دارند. دولت مرکزی کنترلهای سختگیرانهتری را نسبت به تولید کربن و آلایندههای شکلدهنده مه دود آلود اعمال کرده است. در ماه مارس نخستوزیر «لی کِه چیانگ» علیه آلودگی اعلام جنگ داد. او اظهار کرد که مه دود آلود «چراغ قرمز طبیعت است که نسبت به مدل توسعه ناکارآمد و کورکورانه اخطار میدهد.» این جمله اعتراف جالبی به شهرسازی نادرست بود.
از آنجا که تعریف توافق شدهای از یک شهر سازگار با محیطزیست وجود ندارد، دولتهای محلی این واژه را آن طور که به نفعشان است تفسیر میکنند. آنها اغلب از این واژه به عنوان بهانهای برای زیبا سازی شهر یا بدتر از آن برای گرفتن زمین بیشتر از کشاورزان و ساخت خانههای لوکس با زمین گلف در نزدیکی آن (به دلیل سبز بودن چمن) استفاده میکنند. حتی شهر سازگار با محیطزیست در تیان جین که یک منطقه خشک است دارای زمین گلف است، که قرار است با آب بازیافت شده آبیاری شود. آقای رجیستر اعتقادی به این پروژه ندارد. در سال ۲۰۱۲ او نوشت: نقشه اولیه این شهر با خیابانهای پهن و بلوکهای بلند که نمادی از شهرهای مدرن چین است به نظر میرسد که برای ترغیب «ویراژ دادن رانندگان» است. برنامه این پروژه برای تامین ۲۰ درصد انرژی از منابع تجدید شدنی، از هدف کل کشور که ۱۵درصد تا سال ۲۰۲۰ و در مقایسه با حال که ۹درصد است جسورانهتر به نظر نمیرسد.
و با تمام ادعاها به سبز بودن، این شهر فاقد یک جزء مهم است: یک جامعه شهری در حال رشد که آزاد است نه تنها نسبت به محیطزیست اعتراض کند، بلکه دولت را تحت فشار قرار دهد تا به وعدههایش عمل کند. این حزب شعار سبز بودن میدهد و گاه نیز خشن عمل میکند، ولی همواره برای جلوگیری از رشد جنبشهای زیستمحیطی دسیسه کرده است و نمیخواهد ساکنان برای مدیریت و اداره شهرها برنامههای کاری خود را تبیین کنند.
ارسال نظر