آرشیو روزنامه شماره ۴۷۴۰ دنیای اقتصاد

اخبار تاريخ و اقتصاد - روزنامه شماره ۴۷۴۰

  • تناقض‌های ساختاری

    مهم‌ترین مشکلات قابل ذکر درخصوص قشر روشنفکر مشروطه‌خواه، اولا متجانس نبودن حوزه معرفت شناسی آن بود. ثانیا گسل فکری که بر جریان روشنفکری مسلط بود؛ به این معنا که کمتر ارتباطی میان طرز تفکر آخوندزاده، ملکم‌خان و طالبوف وجود داشت و هریک مستقل از گذشتگان و معاصران خود می‌اندیشیدند. ثالثا از منظر شناخت‌شناسی فاقد منظومه بودند. همین فقدان منظومه «غیر» و «خود» فلسفی نسبت به بنیادهای سیاسی، اجتماعی اندیشگی، باعث شد تا از یکسو سرشت روشنفکر ما متاثر از معرفت سطحی و تقلیدی تمدن غرب باشد و مهم‌تر اینکه غالب روشنفکران مشروطه (به‌جز آخوندزاده) اسیر بلاتکلیفی و سردرگمی میان حوزه نفوذ دین و لائیسیته بودند؛ زیرا هیچ‌یک از روشنفکران، خود براساس درک شرایط عمومی جامعه خویش، تولیدکننده فکر نبودند.
  • مشروطه؛ مواجهه سنت و مدرنیته

    «حمید عنایت» می‌نویسد:«انقلاب مشروطه، نمایانگر نخستین مواجهه مستقیم بین فرهنگ سنتی اسلامی و غرب در ایران جدید است. همه کوشش‌های قدیمی‌تر در جهت نوسازی، هرچند متضمن تحولات در نظام‌های حقوقی، حکومتی و اداری بود، به راه‌ها و حوزه‌هایی افتاده بود که تماس دورادوری با ارزش‌های سنتی داشت. هیچ‌کدام به نحوی آشکار و اساسی با این ارزش‌ها معارضه نکرده بودند.»
  • سفر احمدشاه به انگلیس و سوروسات قرارداد ۱۹۱۹

    احمدشاه قاجار که به عادت سلاطین قاجاریه به سفر اروپا رفته بود از هفتم تا دهم آبان ماه ۱۲۹۸ خورشیدی (۲۹ اکتبر تا اول نوامبر ۱۹۱۹ میلادی) در لندن مورد پذیرایی مجلل و بی‌سابقه مقامات تراز اول انگلستان قرار گرفت که دلیل آن امضای قرارداد نهم اوت (۱۹۱۹) دولت انگلستان با وثوق‌الدوله رئیس‌الوزراء وقت بود که هنوز به‌دست مجلس نرسیده بود و انگلیسی‌ها می‌خواستند به‌صورتی رفتار کنند که این قرارداد در ضیافت‌های رسمی لندن از زبان سلطان احمد‌شاه تایید شود.
  • قدرت‌گیری آتاتورک

    ۷ آبان ۱۳۰۲ دومین مجلس ملی ترکیه که اکثریت اعضایش از حزب جمهوری‌خواه خلق بودند، حکومت جمهوری به ریاست مصطفی کمال آتاتورک را رسما اعلام کردند و در ۳ مارس ۱۹۲۴/ ۱۲اسفند۱۳۰۲ نظام خلافت در این کشور برچیده شد. از آن پس حتی اقامت اعضای خاندان سابق سلطنتی در خاک ترکیه ممنوع شد. مصطفی کمال آتاتورک در سال ۱۸۸۱ در شهر سلانیک (در یونان امروزی) به دنیا آمد.
  • واژگان و مفاهیم جدید در عصر مشروطه

    آشنایی روشنفکران ایرانی با مدرنیته در سال‌های شکل‌گیری مشروطیت، به‌دلیل آنکه مبتنی بر نوعی «خواست سیاسی» برای ترقی مملکت بود، تحولات و دگردیسی‌هایی را در واژگان، تعابیر و دستگاه مفهوم سنتی ایجاد کرد. بسیاری از مفاهیم نظیر «وطن»، «ملت»، «دولت»، «آزادی»، «مساوات»، «عدالت»، «قانون» و «حقوق‌بشر»، در پرتو گفتمان جدید، کم‌کم از معانی و مفاهیمی که در گذشته داشتند، فاصله گرفته و به مفاهیم و معانی تازه و بی‌سابقه‌ای مبدل شدند که در فرهنگ و زبان ما سابقه‌ای نداشت (آجودانی، ۱۳۸۲:۷). از این‌رو، چالش‌های سیاسی دوران مشروطه در عین حال چالشی زبانی برای تعیین مرز معنایی واژگان کلیدی گفتمان هویتی مدرن بود.
  • ساخت‌و‌ساز با حکم حاکم شرع بدون رعایت قوانین شهرداری

    اشاره: سیدمرتضی طباطبایی، در آذر ۱۳۶۶ شهردار تهران شد و تا سال ۱۳۶۸ سکان اداره پایتخت را در دست داشت تا غلامحسین کرباسچی بر جایش نشست. آنچه می‌خوانید بخش‌هایی از سخنان وی در گفت‌وگو با «تاریخ ایرانی» است:

بیشتر