• مبنای نظری توسعه دانش‌پایه و الزامات سیاستگذاری

    توسعه اقتصادی یکی از اهداف اصلی در سیاستگذاری اقتصادی از اواسط قرن بیستم، با تغییرات مهمی در حوزه نظری و محافل دانشگاهی و در نتیجه، اقدامات سیاستی مواجه شده است. پس از مطرح شدن اولین نظریه‌های رشد و توسعه در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰‌ و تاکید آنها بر مقادیر فیزیکی سرمایه و نیروی کار، عدم توضیح کامل نظریه‌های مذکور درباره تفاوت‌های سطح درآمد سرانه و میزان رشد اقتصادی کشورها در طول زمان، موجب توجه به برخی عوامل غیرمحسوس از جمله سرمایه انسانی، سرمایه اجتماعی، فناوری و... شد.
  • ژان باتیست‌سی؛ روشنگری برای تفسیر افکار اسمیت

    ماهرخ ابراهیم‌پور: تا پیش از ژان باتیست‌سی (Jean-Baptiste Say) این عقیده رواج داشت که بخش مهمی از رسالت دانش اقتصاد، راهنمایی رجال دولتی است، اما سی معتقد بود علم را نباید تا این حد مربوط به حوایج روزمره و مسائل عملی دانست. در نظر او، فقط معرفت نسبت به جهان اقتصادی است یا به اصطلاح خودش، دانش «‌قوانین‌» ثروت‌ها بود که باید آن را از سیاست که غالبا با آن مشتبه می‌شود و نیز از حساب، جدا کرد.
  • تحول‌آفرینی بازرگانان و صنعتگران

    مستاجران اراضی به این ترتیب مستقل شدند و چون نوکران و ملازمان مالکان مرخص شده بودند، مالکان بزرگ نمی‌توانستند اجرای منظم عدالت را با تاخت و تاز و تجاوز متوقف کرده و صلح را در کشور به هم زنند. چون حق نخست‌زادگی (ارشدیت) خود را فروخته بودند (البته برای خاطر یک دیگ آش و به‌هنگام گرسنگی و قحطی بلکه وقتی که از داشتن در آمد زیاد به لاابالی‌گری افتادند)، با پول آن جواهرات کم‌بها و ارزان‌قیمت خریدند که مناسب افراد بالغ نبود و بیشتر به درد کودکان می‌خورد تا بزرگسالان، و رفته‌رفته از ثروت و اهمیت فروافتادند و مانند پیشه‌وران و شهروندان شهرها شدند. دولت منظمی در شهر و روستا پدید آمد و دیگر کسی قدرت نداشت که عملیات اجرایی دولت را در شهر یا در روستا متوقف سازد.
  • چگونه تجارت شهر به آبادانی روستاها کمک کرد

    بنا به تحلیل اسمیت، ثروتی که ساکنان شهرها به دست می‌آورند اغلب در خرید زمین‌هایی به کار می‌رفت که باید بعدا فروخته می‌شد، بیشتر این قبیل زمین‌ها بایر بود. بازرگانان معمولا علاقه‌مندند که جزو اصیل‌زادگان صاحب زمین در آیند و وقتی که به این هدف می‌رسند عموما بیشتر از سایرین در آبادی زمین می‌کوشند. بازرگان عادت دارد که پول خود را به‌طور کلی در طرح‌های پرسود به کار اندازد، در صورتی که صاحبان عادی اراضی پول خود را به‌طور‌کلی برای مخارج روزانه خویش خرج می‌کنند.
  • توزیع درآمد ملی؛دغدغه اصلی ریکاردو

    ماهرخ ابراهیم‌پور: با آنکه بنیان‌گذار مکتب کلاسیک آدام اسمیت است اما، دیوید ریکاردو نظریه‌های این مکتب را به بالاترین حد خود توسعه داده است. ریکاردو در تجزیه و تحلیل مسائل اقتصادی‌ فکر خود را به جای تولید، متوجه توزیع می‌کند.
  • امانوئل نوبل، تاجر سوئدی

    روح‌اله حاتمی:‌امانوئل نوبل (Emanuel Nobel) تاجر برجسته سوئدی در حوزه نفت، فرزند ارشد لودویگ نوبل و برادرزاده آلفرد نوبل بود. وی زاده ۱۰ ژوئن ۱۸۵۹ در سن‌پترزبورگ بود و بعد از مرگ پدرش در ۱۸۸۸ عهده‌دار تجارت روغن خاندان نوبل موسوم به «برانوبل» شد؛ یک امپراتوری تجارت نفت به مرکزیت باکو که بزرگ‌ترین شرکت تولید نفت در اروپا به‌شمار می‌رفت. در این شرکت برادران و خواهران امانوئل نوبل سهامداران عمده بودند.
  • مویا گرین، بازرگان کانادایی

    دیم مویا مارگریت گرین (Dame Moya Marguerite Greene) بانوی بازرگان کانادایی است که تا سال ۲۰۱۸ رئیس «رویال میل» و پیش از آن رئیس پست کانادا بود. وی در ۱۰ ژوئن ۱۹۵۴ در سنت‌جان واقع در نیوفاندلند به‌دنیا آمد.وی در ۱۹۷۴ از دانشگاه مموریال نیوفاندلند فارغ‌التحصیل شد و سپس وارد مدرسه حقوق آسگود‌هال شد و در ۱۹۷۹ مدرک خود را اخذ کرد.
  • زمینه‌سازی برای رشد اقتصادی

    مالزی تا پیش از سال ۱۹۷۰، کشوری فقیر محسوب می‌شد و بیش از ۴۹ درصد مردم در فقر‌مطلق به‌سر می‌بردند. این کشور در آن زمان، به‌طور عمده مواد خام و کشاورزی شامل قلع، نفت، کائوچو و روغن نخل تولید می‌کرد. درآمد سرانه‌اش در زمان استقلال حدود ۲۵۰ دلار و سهم تولیدات صنعتی در صادرات‌اش، ناچیز و در حد ۱۳ درصد بود.
  • جرمی بنتام نظریه‌پرداز فایده‌گرایی

    فرزانه ابراهیم‌پور: با نگاهی اجمالی به عقاید و آرای جرمی بنتام فیلسوف «فایده‌گرا» مشخص می‌شود او پیرو اصل سود همگانی است. انسان همواره در دام دو نیروی لذت و الم گرفتار است، در هر حال باید کار یا اقدامی را به انجام رساند که باعث افزایش خوبی و کاهش درد شود.
  • تحلیل آدام اسمیت در کتاب ثروت ملل

    وضع ساکنان شهرهای بزرگ و کوچک، پس از سقوط امپراتوری روم، بهتر از وضع ساکنان دهات و روستاها نبود. در حقیقت اینان شامل صنوف مختلف مردم بودند که از نخستین ساکنان جمهوری یونان و ایتالیای قدیم تشکیل شده بود. ساکنان جمهوری یونان و روم عمدتا از مالکان زمین ترکیب یافته بودند که زمین دولتی دراصل بین آنها تقسیم شده بود و راحت‌تر این بود که خانه‌های خود را در کنار هم بنا کنند و آن را به منظور دفاع عمومی و مشترک محصور کنند. بالعکس، پس از سقوط امپراتوری روم، چنین به نظر می‌رسد که صاحبان زمین‌ها در دژهای مستحکم در اراضی خود و در بین رعایا و اتباع خود زندگی می‌کردند. پیشه‌وران و افزارمندان، که در آن زمان در حالت بردگی یا چیزی نزدیک به بردگی بودند، در شهر زندگی می‌کردند. امتیازاتی که اغلب به‌وسیله فرمان‌های مخصوص به ساکنان بعضی از شهرهای عمده اروپا داده می‌شد، به خوبی نشان می‌دهد که وضع شهرها در زمان اعطای امتیازات چگونه بوده است. مردمی که امتیازات مزبور به آنها اعطا شده بود از قبیل اینکه مثلا می‌توانند دختر خود را بدون رضایت مالک یا ارباب شوهر دهند و اینکه پس از مرگ هرکس فرزندان او می‌توانستند وارث قانونی او باشند نه ارباب یا مالک و اینکه هر کس می‌تواند با وصیت و بنا به میل خود اموال و دارایی خود را به دیگری ببخشد، کلا نشان می‌دهد که پیش از اعطای امتیاز وضع اینها درست مانند یا تقریبا مانند وضع بد ساکنان زمین‌ها در روستاها بوده است.
  • کشیشی در کسوت اقتصاددان

    فرزانه ابراهیم‌پور: پس از گذشت یک قرن و اندی از مرگ رابرت مالتوس که در لباس کشیشی به مسائل اقتصاد و رشد جمعیت علاقه‌مند شد و نظریه بدبینانه‌اش را مطرح کرد، هرگاه درباره رشد جمعیت و رشد مواد غذایی و عدم‌تعادل این دو پدیده بحث می‌شود، مالتوس به یاد می‌آید.
  • دست نامرئی و منافع فردی

    طبیعی بودن نهادهای اقتصادی و نافع بودن آنها دو ایده اساسی از اندیشه‌های اقتصادی آدام اسمیت است. از جمله نهادهای طبیعی یکی همین تقسیم کار است که شرح آن گذشت و دیدیم که چگونه به برکت وجود تقسیم کار‌، ثروت جامعه فزونی می‌یابد. این تقسیم کار و اشتغال افراد به مشاغل مختلف به نظر آدام اسمیت نتیجه منطقی تمایل طبیعی افراد به مبادله است که منشأ آن نفع شخصی است: اینکه نانوا نان سفره و خیاط لباس و بقال آذوقه معیشت ما را فراهم می‌کنند به هیچ وجه برای معاضدت و احسان به هم‌نوعان نیست بلکه نفع شخصی آنها ایجاب می‌کند که هر یک به فراخور اشتغال خود نیاز ما را برآورده کنند.
  • پدر معنوی آدام اسمیت

    ابن‌خلدون یکی از متفکرین مسلمان است که چهار قرن قبل از آدام اسمیت، نظریات مختلفی درباره مسائل اقتصادی مطرح کرده است؛ او مسائلی نظیر نظریه درآمد، تولید، مصرف، توزیع، مطلوبیت، ارزش کار، رشد و توسعه، نقش دولت در اقتصاد را با روشی متفاوت مطرح کرده است. از لحاظ تاریخی او مستحق‌تر است که «پدر علم اقتصاد» شناخته شود تا آدام اسمیت.

پربازدیدهای سایت خوان

بیشتر