• دیدنِ آینده

    حمیدرضا توکلی استاد دانشگاه سمنان
  • ویلم دی ولامینگ دریانورد و کاشف هلندی

    روح‌الله حاتمی: ویلم هسلز دی ولامینگ (Willem Hesselsz de Vlamingh) دریانورد و کاشف هلندی قرن هفدهم بود که توانست کرانه غرب میانه هلند جدید (استرالیا) را کشف کند؛ او در جایی لنگر انداخت که اکنون شهر پرت در کناره رودخانه سوان نامیده می‌شود.
  • هنری بیرکس بازرگان و جواهرساز کانادایی

    هنری بیرکس (Henry Birks) بازرگان و جواهرساز کانادایی و موسس «هنری بیرکس‌اند سانز» یک فروشگاه زنجیره‌ای در زمینه فروش جواهرآلات گران‌قیمت بود. او در ۳۰ نوامبر ۱۸۴۰ در لووِر مونترال در یک خانواده مهاجر انگلیسی به دنیا آمد و در حوزه بازرگانی تحصیل کرد. خانواده وی در ۱۸۳۲ از یورکشایر به کانادا مهاجرت کرده بودند. بیرکس در ۱۸۵۷ وارد «ساویج‌ولیمان» شد که در آن زمان بهترین جواهرساز و سازنده ساعت در کانادا به شمار می‌رفت. هر چند بیرکس در ۱۹۶۸ به یکی از شرکای این شرکت تبدیل شد اما مشکلات مالی شرکت یاد شده بیرکس را ناگزیر به ترک آن در ۱۸۷۷ کرد.
  • به فروش رساندن ایران در دوره قاجار

    در سال ۱۹۰۸ یک موسسه (فرم) یونانی توانست امتیاز بهره‌برداری از جنگل‌ها را به دست آورد. دولت ایران هر چه را که ممکن بود، به خارجی‌ها می‌فروخت، حتی امتیاز انحصار حفریات تاریخی (در سال ۱۹۰۰ به فرانسوی‌ها) و تشکیل قمارخانه‌ها (در سال ۱۸۸۰ به بلژیکی‌ها) صادر شد. در نیمه دوم قرن نوزدهم، تجارت خارجی ایران نیز به‌طور قابل ملاحظه‌ای با کشورهای اروپایی توسعه یافت.
  • مدرسه و تدریس از راه دور

    اشاره: محمدعلی فروغی (زاده ۱۲۵۴ خورشیدی در تهران -درگذشته ۵ آذر ۱۳۲۱ در تهران) ملقب به ذُکاءالمُلک، روشن‌فکر، مترجم، ادیب و سخن‌شناس، فیلسوف، تاریخ‌دان، روزنامه‌نگار، سیاست‌مدار، دیپلمات، نماینده و رئیس مجلس، وزیر و نخست‌وزیر ایران بود. وی نقش مهمی در تأسیس دانشگاه تهران داشت و همچنین او پایه‌گذار و نخستین رئیسِ فرهنگستان ایران است.
  • مارادونا، اسطوره نامیرا

    مارادونا، اسطوره‌ای که هفته پیش در ۶۰ سالگی چشم از جهان فروبست در کتاب «من، دیه گو هستم» خاطرات خود را شرح داده است. بخشی از این خاطرات را می‌خوانید: درحال‌حاضر که شروع به نوشتن کتاب زندگی خود می‌کنم در هاوانا پایتخت کوبا به سر می‌برم و سرانجام تصمیم گرفتم تا همه چیز را در مورد زندگی‌ام بنویسم.با وجود اینکه خیلی‌ها بر این باور هستند که همه چیز را در مورد من می‌دانند و بازگویی آنها عجیب به‌نظر می‌رسد، اما مطمئن هستم که باز هم مطالب ناگفته باقی مانده است.
  • محمدعلی فروغی مرد اندیشه و فرهنگ و سیاست

    داریوش رحمانیان استاد تاریخ دانشگاه تهران
    فروغی بی‌گمان از نوادر تاریخ دو سده‌ اخیر ایران به‌شمار می‌آید. انگشت شمارند کسانی از مردان اندیشه و ادب و سیاست ایران در روز گاران اخیر که بتوان آنان را در ردیف فروغی نشاند. اینجا مجالی برای تفصیل درباره کارنامه‌ علمی و عملی او نیست. نگارنده تاکنون چند بار درباره سویه‌ها و گوشه‌هایی از زندگی و آثار و اندیشه‌های او سخن گفته یا چیزهایی قلمی کرده‌ام.
  • کمربند حفاظت

    انگلیسی‌ها یکی از کشورهایی بودند که از دیرباز و از دوران صفویه در تکاپوی تسلط بر خلیج‌فارس بودند. جرج کرزن این تمایل انگلیس را برای مقابله با تهدید روس‌ها، به شیواترین صورت ممکن بیان می‌کند:
  • خان و خان‌بازی در هورامانِ دوره قاجار

    گاهی تنها با تکیه بر یک سند تاریخی می‌توان وضعیت سیاسی و اجتماعی یک منطقه را در برهه زمانی مشخص روشن کرد و براساس همان سند تحلیل‌های تاریخی قابل تاملی ارائه داد. چنین اسنادی برای تاریخ‌نگاری هورامان- که اطلاعات تاریخی درباره‌اش اندک است- بسیار راهگشا است.
  • دولتمرد و بازرگان فرانسوی در قرن پانزدهم با ثروتی افسانه‌ای

    روح‌الله حاتمی: ژاک کور (Jacques Coeur) دولتمرد و بازرگان فرانسوی در قرن پانزدهم با ثروتی افسانه‌ای بود که در نهایت مورد غضب شارل هفتم قرار گرفت و اموالش مصادره شد. او مسیرهای تجاری بین فرانسه و حوزه مدیترانه را راه‌اندازی کرد.
  • طلعت حرب پاشا موسس بانک مصر

    طلعت حرب پاشا (Talaat Harb Pacha)-متولد ۲۵ نوامبر ۱۸۶۷- کارآفرین و اقتصاددان ملی‌گرای مصری و موسس بانک مصر و شرکت‌های تابع آن در مه‌۱۹۲۰ بود. تاسیس بانک مصر به‌عنوان نخستین بانک مصری که سهامداران و کارکنان آن واقعا مصری بودند و در تمام مراودات آن زبان عربی به‌کار می‌رفت، گامی مهم در بنیان‌گذاری یک هویت اقتصادی ملی در مصر به‌شمار می‌رفت.
  • شیراز : دیدار با مسجد کریمخان

    نمی‌دانم چه حالت وقفه و سکونی زمان را در‌بر گرفته است! گویی زمان، سیر عادی خود را ندارد. شگفتا! شاید از اینکه در چنین بامدادی اینجا را دیده‌ام، رنج‌های سفر، صعودهای شبانه، بیداری‌ها، گرد‌و‌خاک‌ها و حشرات را فراموش کرده‌ام! تحمل آن رنج‌ها به این پاداش می‌ارزد. واقعا در این شهر شیراز جادو و سحری وجود دارد که با زبان‌های غربی ما قابل‌توصیف نیست. اکنون حالت شوق و جذبه شاعران ایرانی و وسعت دامنه‌خیال آنها را درک می‌کنم؛ گویندگان مزبور خواسته‌اند این مسرت و نشاط سحرآمیز را نشان دهند؛ از این جهت، گفته‌هایشان ابهام دارد، ولی به‌نحوی کاملا شایسته رنگ‌آمیزی شده است. دورتر از اینجا، آرامگاه «سعدی» - که در سال ۱۱۹۴ میلادی (تقریبا دو قرن پیش از حافظ) در شیراز متولد شده و در فلسطین در صفوف مسلمانان در جنگ‌های صلیبی شرکت کرده است - قرار دارد. اشعار سعدی از سروده‌های حافظ ساده‌تر و کمتر اغراق‌آمیز است. شیخ سعدی در مغرب‌زمین بیش از حافظ شهرت دارد. خوب به‌یاد دارم که در هنگام جوانی خواندن ترجمه قطعه‌ای از «گلستان» او مرا فوق‌العاده خرسند ساخت. در اینجا، کودکان خردسال اشعار سعدی را می‌خوانند.
  • خلأ برنامه‌ریزی

    در سال‌های پس از جنگ جهانی اول و روی کار آمدن دولت پهلوی، طرح‌های اقتصادی و اجتماعی متعددی در راستای مدرن کردن ایران اجرا شد. احداث راه‌آهن، راه‌اندازی خطوط تلفن، تاسیس نخستین بانک‌های ایرانی، راه‌اندازی نخستین پروازهای هواپیمایی، ایجاد کارخانه‌های کوچک و متوسط، توسعه صنایع تبدیلی، ایجاد مدارس آموزش فنی‌و‌حرفه‌ای و... از جمله طرح‌هایی بود که در دوره ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ به اجرا درآمد. پهلوی اول دولت را «بر دو ستون ارتش و بوروکراسی پی‌ریزی کرد».
  • بازی‌های ویدئویی فرهنگ عمومی و تاریخ شناسی

    قرنطینه خانگی چند ماه گذشته فرصت مناسبی بود تا به تجربه بهترین بازی‌های ویدئویی تاریخ بپردازم. متاسفانه ما چنان‌که باید به صنعت بسیار عظیم بازی اهمیت نداده‌ایم، در حالی که می‌توان و باید با سرمایه‌گذاری به تولید محتوای بومی غنی برای بازی‌بازان کشور بپردازیم. صنعت بازی‌های ویدئویی دیگر چند سالی است از مرز سرگرمی عبور کرده و شخصا در چند ماه اخیر به تجربه آثاری پرداختم که از نظر غنای داستانی و مفهومی و البته سنگینی بار تراژیک آن، مخاطب را نه تنها سرگرم نکرده بلکه همانند یک فیلم سینمایی خارق‌العاده یا رمانی شگفت‌انگیز چون برادران کارامازوف آدمی را به تفکر فرو می‌برند.
  • ایرانشهری و مساله ایران

    محور تمام آثار طباطبایی، تامل در «مشکل ایران» است که در قالب ایده ایرانشهری، طرح و تعقیب شده است. تمایز بین ایرانشهری و ناسیونالیسم، از تاکیدات دائمی طباطبایی است. به نظر او، در ایران و نیز «در بسیاری از کشورها وحدت ملی تحقق پیدا کرده، اما آن وحدت ملی، به ضرورت، ناسیونالیسم نیست.» (طباطبایی، ۱۳۹۸، ص ۱۱۰). این تمایز نزد طباطبایی هرچند مهم است، لیکن از وضوح لازم برخوردار نیست.

پربازدیدهای سایت خوان

بیشتر