آرشیو روزنامه شماره ۴۳۷۴ دنیای اقتصاد

اخبار تاريخ و اقتصاد - روزنامه شماره ۴۳۷۴

  • هزینه‌های جنگی و ناتوانی حاکمیت

    پراچی میتال ترجمه: مراد سلیمی
    ساختار اقتصادی پرجمعیت فرانسه یکی از دلایل آغاز انقلاب فرانسه بود. برخی مورخان بر این باور هستند که این علل اقتصادی بود که شعله‌های انقلاب فرانسه را روشن کرد. لوئی شانزدهم علاقه‌مند به جنگ بود و در بسیاری از جنگ‌ها شرکت داشت. در نتیجه این جنگ‌ها، بدهی ملی فرانسه فراتر از حدمعمول شد. او همچنین مبلغ زیادی را برای ساخت کاخ سلطنتی در ورسیل و در ۱۲کیلومتری پاریس صرف کرد. این کاخ برای نشان دادن شکوه و عظمت لوئی شانزدهم ساخته شد. سی دی‌هازن درباره عظمت این کاخ نوشته است: «کاخ ورسای، زمانی که به پایان رسید، جهان را با شکوه و جلال خود شگفت‌زده ساخت. این کاخ در اصل بهشت فرزندان فاسد ثروت بود.» حتی هزینه هنگفتی نیز برای نگهداری آن صرف می‌شد. عشق لوئی چهاردهم به جنگ و سوء مدیریت بر خزانه سلطنتی باعث بالا رفتن بدهی‌های ملی فرانسه گشت.
  • بهره‌برداری هیتلر از بحران ۱۹۲۹

    بحران اقتصادی که در اواخر سال ۱۹۲۹ چون آتشی شعله‌ور سراسر جهان را گرفت، فرصتی را که آدولف هیتلر می‌جست به او داد و او نیز از آن تا آنجا که توان داشت بهره برد. نظیر اکثر انقلابگران بزرگ، او تنها در دوران فلاکت، می‌توانست شکوفا شود. نخست آن زمان که توده‌های مردم بیکار، گرسنه و ناامید بودند و سپس هنگامی که از باده جنگ سری پر شور داشتند، لیکن روش وی از یک جهت متفاوت با انقلابگران تاریخ بود.
  • ترور روحانی بزرگ

    سیدعبدالله بهبهانی، مجتهد والامقام شیعه و از رهبران معنوی انقلاب مشروطه ۲۵ تیرماه سال ۱۲۸۹ ش. به قتل رسید. او سال ۱۲۶۲ ق. در نجف اشرف متولد شد.
  • پروژه مشترک در دوران جنگ سرد

    پروژه آزمایشی آپولو– سایوز نخستین ماموریت فضایی مشترک بین آمریکا و شوروی و نخستین همکاری فضایی بین‌المللی بود. این ماموریت در ۲۴ تیر ۱۳۵۴ (۱۵ ژوئیه ۱۹۷۵) آغاز شد و در طی آن، فضاپیمای آمریکایی آپولو و فضاپیمای روسی سایوز در مدار زمین به هم متصل شدند و فضانوردان آنها باهم عملیات مشترکی را به انجام رساندند. پروژه آپولو-سایوز چه به لحاظ فنی و چه از نظر سیاسی عملیات مهمی محسوب می‌شود. این پروژه در اصل برنامه‌ای نمادین و سیاسی در دوره‌ای از تنش‌زدایی بین روابط ابرقدرت‌های شرق و غرب بود.
  • اتحاد جنوبی‌ها و شمالی‌ها علیه حکومت محمدعلی شاه

    ۲۴ تیر ماه ۱۲۸۸ (۱۵ ژوئیه ۱۹۰۹) شهر تهران پس از یک روز جنگ خیابانی به‌دست افراد مسلح بختیاری و گیلان افتاد. تمام روز۲۳ تیرماه در تهران، جنگ خیابانی و گلوله‌باران ادامه داشت و مردم با شوق و استقبال از مشروطه‌خواهان، آن را روز آزادی خود نامیدند. کلنل روس که یارای مقاومت نداشت و البته با دستور صریح سفارت روسیه، نامه‌ای به سپهدار اعظم نوشت و شرایطی برای تسلیم پیشنهاد کرد.
  • فتح زندان باستیل

    انقلابیون فرانسه و مخالفان لویی شانزدهم در ۱۴ جولای سال ۱۷۸۹ موفق به فتح زندان باستیل و آزادی زندانیان شدند. این اتفاق را آغاز انقلاب فرانسه نامیده‌اند. آلکسی دو توکویل، از متفکران بزرگ فرانسه که شاهد این انقلاب بوده، سال ۱۷۸۹ (شروع انقلاب) را سال پایان انقلاب می‌داند چون نتیجه آن دموکراسی نبوده است. مورخی به نام آلفرد کوبان، دلایل انقلاب فرانسه را چنین برشمرده است:
  • نگاهی به زندگی سپهدار اعظم

    محمدولی‌خان تنکابنی در سال ۱۲۲۷ ه.ش در منطقه دوهزار از ییلاقات خاندانش (خلعت‌بری) در روستای اشتاج از توابع تنکابن به دنیا آمد. پدرش حبیب‌الله‌خان ساعدالدوله سردار و نواده‌ ولی‌خان سرتیپ تنکابنی از فرماندهان سپاه محمدشاه قاجار به هنگام محاصره هرات بود که به علت نامعلومی تیر خورد و کشته شد. محمدولی‌خان به علت مشغله پدر، تحت مراقبت مادرش تربیت یافت. او ضمن کسب علم‌و‌دانش، تمرینات نظامی‌گری هم آموخت؛ به‌گونه‌ای که در سن ۱۲ سالگی به تهران آمد و با درجه سرهنگی وارد خدمت نظام شد و مامور حفاظت یکی از دروازه‌های تهران شد. در زمان صدارت میرزا حسین‌خان سپهسالار از او درجه سرتیپی گرفت و به سردار اکرم ملقب شد و به حکومت رشت و تنکابن رسید. بعد از مدت کوتاهی، مامور دفع مهاجمانی شد که به مرزهای استرآباد حمله می‌کردند و زنان و دختران را به اسارت به روسیه می‌بردند. به‌خاطر رشادت‌های او در این قضیه از طرف ناصرالدین شاه لقب نصرالسلطنه گرفت. سپس وی در سال ۱۲۶۴ امیرتومان و حاکم استرآباد شد.
  • قتل سردار اسعد در زندان رضاشاه

    در سال ۱۳۱۲ شمسی محمدعلی فروغی به نخست‌‌وزیری رسید. در این دوره اسعد کماکان عهده‌‌دار وزارت جنگ ماند. در‌‌ همان سال طبق سنوات گذشته شاه برای شرکت و مشاهده مسابقات اسب‌دوانی به دشت گرگان عزیمت کرد. در این مسافرت، اسعد در صف مقدم همراهان شاه قرار داشت؛ اما پس از انجام مراسم اسب‌‌دوانی و توزیع جوایز توسط اسعد در روز ۲۶ آبان ۱۳۱۲ شمسی، سرهنگ سهیلی، رئیس اطلاعات شهربانی سردار اسعد را بازداشت و بلافاصله وی را راهی زندان قصر کرد. همزمان با این واقعه، تعداد زیادی از روسای عشایر تبعیدی در تهران و دیگر افراد صاحب‌نفوذ در مناطق ایلی جنوب دستگیر شدند. گذشته از اکثر خوانین بختیاری، تعدادی از سران دیگر ایلات نیز بازداشت شدند و به زندان افتادند. عده‌‌ای از خوانین بختیاری که نماینده مجلس بودند نیز پس از سلب مصونیت توقیف شدند. در همین زمان، قوام‌‌الملک شیرازی که از یاران و دوستان صمیمی سردار اسعد بود نیز بازداشت شد.

بیشتر