تحدید یا تهدید؛مساله این است

نفیسه حقیقت‌جوان

پرکردن فرم‌های مالیات سالانه و درج حقایقی در مورد وضعیت اقتصادی خانواده‌ها و اعلام آن به دولت برای پرداخت مالیات موضوعی است که اروپا و آمریکا سال‌ها است برای نهادینه کردن آن تلاش کرده‌اند تا سرانجام توانسته‌اند به نوعی، فرهنگ پرداخت مالیات را در میان مردم نهادینه کنند، با این وجود هنوز هم موضوع مالیات و پرداخت آن یکی از معضلات بزرگ در بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکایی و شاید در تمام دنیا به شمار می‌آید، به خصوص که بخش اعظمی از بودجه‌قابل محاسبه و برنامه‌ریزی دولت‌ها همین مالیات‌ها است.

همین موضوع یعنی ترغیب مردم به پرکردن فرم‌های مالیاتی و تقدیم آن به دولت برای پرداخت مالیات موجب شده برخی از کشورها به خصوص کشورهای کوچک اروپایی که جمعیت کمتری در مقایسه با بسیاری دیگر از کشورها دارند به نوآوری‌های جدید در شیوه پرداخت یا پرکردن فرم‌های مالیاتی برای تسریع در محاسبه مالیات بر درآمد و دارایی‌های افراد جامعه، دست زنند.

یک سال پیش دولت بلژیک به عنوان یکی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا تصمیم گرفت از راه‌کار تازه‌ای برای خلاص کردن شهروندان بلژیک بسیاری از شر پر کردن برگه‌های مالیاتی که گاهی اوقات بسیار پیچیده می‌شدند، استفاده کند.

دولتمردان بلژیکی تصمیم گرفتند با سیستم جدیدی که پیشنهاد شد، برگه‌های مالیاتی افراد حقوق بگیر با درآمد ثابت را خودشان پر کنند و سپس برگه پر شده را برای آنان بفرستد تا بعد از تایید نسبت به تعیین میزان مالیات آنان اقدام کنند.

با توجه به اینکه ساختار پرداخت دستمزد در بلژیک سیستم یکپارچه و هماهنگی است، دولت در بسیاری از موارد با تکیه بر امکاناتی که کامپیوترهای پیشرفته و سیستم‌های نوین محاسبه و آمار در اختیارش قرار می‌دهد، قبل از هر اظهارنامه‌ مالیاتی یا اطلاع رسانی از شرایط اقتصادی شهروندان خود با خبر می‌شود به همین دلیل هم پیشنهاد طرح یاد شده از سوی دولت به خصوص در مورد بازنشستگان و کارمندانی که درآمد ثابتی دارند منطقی به نظر می‌رسید و امکان اجرای آن از سوی دولت دست‌یافتنی بود.

بر اساس پیش‌بینی‌ها و دورنمایی که در آن از سوی کارشناسان آمار بلژیک ارائه می‌شد، چنانچه همه چیز به خوبی پیش می‌رفت این طرح در سال ۲۰۰۸ از قابلیت اجرا برخوردار می‌شد و به این ترتیب بخشی از مشکلات دولت برای محاسبه مالیات شهروندان و برنامه‌ریزی در مورد ارائه امکانات به آنان حل می‌شد؛ در حالی که با فرارسیدن سال ۲۰۰۸ و اجرای طرح‌های ویژه برای ایجاد سهولت در نحوه جمع‌آوری اطلاعات مالیاتی افراد، در حالی که کمتر از چهار ماه تا شروع سال ۲۰۰۹میلادی باقی مانده است وجود برگه‌های مالیاتی تازه در بلژیک موجب شده بر خلاف انتظار برنامه‌ریزان دولتی عده قابل توجهی از شهروندان این کشور از پرکردن فرم‌های مالیاتی خود سرباز زنند.

به این ترتیب نه تنها مشکلات دولت در مورد وصول مالیات از مردم مرتفع نشده بلکه مقامات این کشور را با معضلات تازه‌تری نیز مواجه کرده چرا که برخی معتقدند اقداماتی از این دست در بسیاری از موارد زمینه تضعیف اطمینان مردم نسبت به دولت را فراهم می‌کند و باعث خدشه دار شدن رابطه متقابل مردم با دولت‌ها می‌شود.

آمارها نشان می‌دهد که بیش از ۳۰۵‌هزار بلژیکی از پرکردن برگه‌های مالیاتی سال ۲۰۰۸ خود سرباز‌زده‌اند و ۳۳۰‌هزار نفر نیز پس از پایان مدت‌ تعریف شده از سوی آمارگیران دولتی اقدام به پر کردن برگه‌های اظهارنامه مالیاتی خود کرده‌اند و این در حالی بود که انتظار می‌رفت شرایط دریافت و محاسبه مالیات بلژیک در مقایسه با سال‌های گذشته به مراتب با سرعت بیشتر و دردسر کمتری به پایان برسد.

وزیر دارایی بلژیک نیز در گزارشی که برای ارائه پارلمان آماده کرده‌بود اظهار داشت، تعداد شهروندانی که امسال برگه‌های مالیاتی خود را پر نکرده یا دیر پرکرده‌اند نسبت به سال پیشتر ۱۱ درصد افزایش یافته است و این موضوع نشان می‌دهد اقدام دولت برای کمک به پرکردن برگه‌های مالیاتی افراد و اقدام به پرکردن برگه مالیاتی آن گروه از افراد جامعه که حقوق ثابت دارند و میزان درآمد آنها با توجه به اطلاعات و آمارهای کامپیوتری کاملا مشخص است، نه تنها به این کشور برای جمع آوری مالیات‌ها کمک نکرده بلکه به شدت اثر روانی معکوسی در جامعه داشته و موجب شده گروه قابل توجهی از مردم اعتماد خود را نسبت به امانت‌دار بودن دولت به طور کامل از دست بدهند و امنیت اجتماعی و زندگی شخصی خود را در مخاطره ببینند. به همین دلیل هم از همکاری با دولت در مورد پرکردن فرم‌های مالیاتی خود سرباز بزنند.

وزیر دارایی بلژیک در بخش دیگری از گزارش خود با اشاره به این نکته که بر اساس قانون بلژیک کسانی که برگه‌های مالیاتی خود را پرنکنند، تحت تعقیب قانونی قرار می‌گیرند و جریمه می‌شوند اما با این وجود مردم ترجیح داده‌اند که از پرکردن فرم‌های مالیاتی خود سربازبزنند، عنوان کرد: اگرچه پیش از این به دلیل همکاری قابل توجه شهروندان با دولت معمولا این خلافکاران تعقیب نمی‌شده و به حال خود رها می‌شدند اما اینک دولت تصمیم گرفته‌ کسانی را که بدون هیچ دلیل موجهی از پرکردن فرم‌های مالیاتی خود صرف نظر کرده‌اند مجازات کنند.

از سوی دیگر بسیاری از شهروندان بلژیک به شدت نسبت به فشار سنگینی که ممکن است گزارش تنها یک‌یورو بیشتر برای آنان به همراه بیاورد و موجب شود صدها یور مالیات بیشتر پرداخت کنند، ابراز نگرانی کرده‌اند و یکی از دلایل خود را برای همکاری نکردن با دولت در پرکردن فرم‌های مالیاتی همین موضوع عنوان کردند. در این میان بازنشستگان از جمله کسانی هستند که در کشور بلژیک درآمد آنچنانی ندارند و حقوق ناچیز بازنشستگی آنها نیز به راحتی با کامپیوترهای دقیق دولت قابل محاسبه است. این افراد در زمره کسانی قرار می‌گیرند که فرم‌های مالیاتی‌شان از سوی دولت پر شده و برای تایید نزد آنان فرستاده می‌شود و اینک همه آنها نگران این موضوع هستند که با اندکی افزایش در محاسبات دولت، مالیات سنگینی برای آنان منظور و فشار سنگینی به زندگی‌شان وارد شود.

توجه به این نکته خالی از لطف نیست که بر اساس قانون مالیات بلژیک کسانی که درآمد سالانه آنان ۱۲‌هزار و ۶۱۸‌یورو و ۶‌سنت باشد نه تنها مالیاتی به دولت پرداخت نمی‌کنند بلکه کم و بیش ۷۵۰‌یورو نیز از دولت دریافت می‌کنند ولی از سوی دیگر اگر درآمد سالانه آنان اندکی افزایش یابد ۴۷۱‌یورو و ۸۴‌سنت باید به دولت مالیات بدهند.

در بلژیک بازنشستگان از معافیت‌های ویژه‌ای از جمله در زمینه مالیات برخوردارند ولی چنانچه درآمد دیگری نیز در کنار حقوق بازنشستگی داشته باشند معافیت مالیاتی آنان باطل می‌شود و همین موضوع به شدت باعث نگرانی بازنشستگان بلژیکی شده است، چرا که به هرحال زندگی همواره خرج‌های محاسبه نشده خودش را دارد و در شرایط کنونی اقتصاد جهانی که قیمت همه چیز تحت تاثیر بهای سرسام آور سوخت تغییر می‌کند، حذف شدن از لیست معافیت مالیاتی نیز می‌تواند مشکلات فراوانی را به همراه آورد.

به عنوان مثال چنانچه یک بازنشسته ۱۲‌هزار و ۹۷۶‌یورو درآمد سالانه داشته باشد و ۱۲‌هزار و ۵۰۰‌یورو هم درآمد متفرقه، باید برای ۶‌هزار و ۷۰۰‌یوروی آن مالیات بپردازد و اگر حقوق بازنشستگی او تنها یک‌یورو افزایش پیدا کند، آنگاه باید برای هفت‌هزار و ۴۲۷‌یوروی آن مالیات بدهد و به عبارت ساده‌تر همین یک‌یورو برای او ۷۲۶‌یورو مالیات به دنبال خواهد داشت که جبرانش به هیچ وجه کار ساده‌ای نخواهد بود.

چنین اقداماتی موجب شده در نظرسنجی‌های اخیری که در بلژیک انجام شده است سیاستمداران این کشور در زمره بی‌اعتبارترین گروه‌ها بین شهروندان قرار گیرند؛ چرا که از نظر مردم بلژیک این گروه که در شعارهای تبلیغاتی خود بر تامین رفاه اجتماعی به عنوان اولین هدف تاکید داشتند اینک با حمایت از اجرای نظام مالیاتی که موجب ایجاد فشار بر مردم می‌شود همه حرف‌هایشان را نقض کرده‌اند.

البته نباید فراموش کرد که آمارهای جهانی و اطلاعات نظرسنجی‌های بین‌المللی نیز گواه این حقیقت است که در تمام قاره اروپا سیاستمداران منفورترین شغل را دارند به طوری که مردم ایتالیا به هیچ وجه به سیاستمداران خود اعتماد ندارند.

در حالی که ۹۸ درصد مردم به نیروهای آتش‌نشانی و امداد اطمینان دارند و ۸۳ درصد اروپاییان نیز به شدت به پزشکان خود اطمینان می‌کنند. ۸۲ درصد نیز استادان و آموزگاران معتمدترین گروه دانسته و ۷۳ درصد مردم نیز نامه‌رسان‌ها را مردمی امین می‌دانند که شعار دروغ تحویل کسی نمی‌دهند.

نکته جالب‌تر این است که تمام کسانی که با عالم سیاست در ارتباط هستند به خصوص پس از ماجرای فرم‌های مالیاتی به شدت از چشم بلژیکی‌ها افتاده‌اند و اعتماد مردم را نسبت به خود از دست داده‌اند به همین دلیل هم سیاست‌مداران این کشور به دنبال یافتن راه‌کارهای تازه‌ای هستند تا علاوه بر جلب توجه و اعتماد دوباره مردم مشارکت آنان را برای انجام پروژه‌های اقتصادی و جمع آوری مالیات که بخش قابل توجهی از برنامه‌های رفاهی و خدماتی دولت بر اساس آن پایه‌گذاری می‌شود به سوی خود جلب کنند.

منبع: BBC