سولماز صفری

در تحلیل ریشه‌های تورم در اقتصاد ایران، تمرکز صرف بر متغیرهای کلاسیک مانند نقدینگی و کسری بودجه، تصویری ناقص ارائه می‌دهد. واقعیت این است که بخش قابل‌توجهی از فرآیند تورمی، پیش از وقوع هر شوک واقعی، در ذهنیت جمعی فعالان اقتصادی شکل می‌گیرد و تقویت می‌شود. این پدیده، که تحت عنوان «انتظارات تورمی» شناخته می‌شود، به پیش‌بینی خانوارها و بنگاه‌ها از نرخ افزایش قیمت‌ها در آینده اشاره دارد و در اقتصادهایی با سابقه بی‌ثباتی، نقشی تعیین‌کننده و پررنگ‌تر ایفا می‌کند. تاکید بر نقش محوری انتظارات تورمی به معنای نادیده گرفتن ریشه‌های بنیادی تورم در اقتصاد ایران نیست. عوامل ساختاری مانند رشد بی‌رویه نقدینگی، کسری بودجه مزمن دولت، وابستگی به درآمدهای نفتی، تحریم‌های خارجی و اختلال در زنجیره تامین، همگی به عنوان شوک‌های اولیه و محرک‌های اصلی تورم عمل می‌کنند.