حسین رحمانی‌زاده

تحولات شتابان در عرصه تجارت بین‌الملل، بیش از آنکه مجموعه‌ای از رویدادهای مقطعی باشند، نشانه‌ای از یک تغییر ساختاری و بنیادین در اقتصاد سیاسی جهان هستند. دگردیسی در مناسبات تجاری اتحادیه اروپا و چین، تلاش اروپا برای کاهش وابستگی به زنجیره‌های تامین چین، بازآرایی ناگزیر مسیرهای ترانزیتی در پی تنش‌های خاورمیانه، رقابت بر سر مواد معدنی حیاتی و فناوری‌های هوش مصنوعی و در نهایت هشدارهای صندوق بین‌المللی پول درباره گسترش جنگ‌های تجاری، در نگاه اول وقایعی مستقل به نظر می‌رسند؛ اما اگر این تحولات را در کنار یکدیگر قرار دهیم، تصویری کلان‌تر آشکار می‌شود و آن اقتصاد جهانی در حال عبور از منطق بازار و استقرار در منطق شبکه است.

اگر از منظر اقتصاد کلان جریان اصلی و با تمرکز بر ویژگی‌های نهادی و ساختاری اقتصاد ایران به مساله نگاه کنیم، قطعی یا اختلال گسترده اینترنت را می‌توان به ‌صورت معنادار به ‌عنوان یک شوک منفی عرضه تفسیر کرد. این تفسیر نه از سر تشبیه استعاری، بلکه بر مبنای منطق تحلیلی استاندارد اقتصاد کلان و جایگاه اینترنت در تابع تولید بنگاه‌های ایرانی قابل دفاع است.