علی رحیمی

سال ۱۴۰۴ برای ایران از حیث قطعی اینترنت، بی‌سابقه بود. در دی‌ماه همان سال، ناآرامی‌های شهری بار دیگر دولت را به این نتیجه رساند که خاموش کردن شبکه جهانی، موثرترین راه برای کنترل فضا است. اینترنت برای بیش از بیست روز قطع شد و کسب‌وکارهای خرد نخستین ضربه را خوردند. اما فاجعه اصلی از اسفند ماه آغاز شد. همزمان با آغاز جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، دولت اینترنت بین‌الملل را به بهانه جلوگیری از حملات سایبری به زیرساخت‌های حیاتی، به مدت بیش از پنجاه روز قطع کرد. ایران در سال ۱۴۰۴ دو موج متوالی و طولانی قطعی اینترنت را تجربه کرد؛ یکی به دلیل اعتراضات داخلی و دیگری به دلیل جنگ خارجی. این دو رویداد در هم تنیدند و فاجعه‌ای اقتصادی برای بنگاه‌های کوچک رقم زدند که این یادداشت روایتگر ابعاد آن است.

در نگاه نخست به رتبه ایران در شاخص جهانی نوآوری ۲۰۲۵ (جایگاه ۷۰ از میان ۱۳۹ کشور)، ممکن است تصویری میانه یا حتی ناامیدکننده به ذهن متبادر شود. اما دقیق‌تر که می‌نگریم، این رقم خود حکایتی دوگانه و سرشار از فرصت‌های نهفته را روایت می‌کند.