ویژه‌نامه سراسری «صنعت پخش»

جنگ تحمیلی ۱۲ روزه فرصتی را فراهم کرد تا بار دیگر این حقیقت مهم برای دولت‌‌ها مورد تاکید قرار بگیرد که صنعت پخش یکی از مهم‌ترین شریان‌‌های حیاتی هر اقتصاد است که هر نوع اختلال در آن می‌تواند به خصوص در شرایط بحرانی، فاجعه‌بار باشد. نگاهی به عملکرد شرکت‌‌های پخش در این دوره نشان داد، فارغ از همه مشکلات اساسی که دولت‌‌ها در خلال دهه‌‌های گذشته برای توزیع‌کنندگان ایجاد کرده‌اند، اما فعالان این صنعت همچنان دل در گرو رشد و توسعه اقتصادی ملی دارند.

صنعت پخش، صنعتی گسترده و فراگیر است که از کوچک‌ترین تا بزرگ‌ترین زنجیره‌های عرضه در کشور حضور دارد؛ اما از نظر فعالان، هنوز به جایگاه واقعی خود نرسیده‌است. صنعت پخش درحالی در مقاطع خاص و بحرانی، مورد توجه قرار می‌گیرد که پس از عبور از بحران، مجدد به حاشیه می‌شود. از سوی دیگر تعدد قوانین و پراکندگی مقررات، همراه با موازی‌کاری نهادهای نظارتی، فضای فعالیت را برای شرکت‌های پخش دشوار کرده‌است. سهراب کارگر، رییس هیات‌مدیره انجمن ملی صنعت پخش ایران در گفت‌وگو با دنیای اقتصاد، بر ضرورت حمایت حاکمیت اقتصادی از این صنعت به‌عنوان بازویی توانمند و قابل اتکا در اقتصاد کشور تاکید می‌کند. او می‌گوید این انجمن آمادگی دارد تا بخشی از امور اجرایی و نظارتی را که در حال حاضر در اختیار وزارتخانه‌هاست، با رویکردی تخصصی بر عهده گیرد؛ امری که می‌تواند موجب گذار از نظارت‌های پسینی به کنترل‌های پیشینی و افزایش اثربخشی فرآیندها شود. به گفته کارگر، صنعت پخش با رویکردی دقیق‌ و حمایتی جدی‌تر، می‌تواند نقش موثرتری در تامین نیازهای جامعه ایفا کند. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

با وجود رشد نقطه‌ای و بهره‌گیری برخی شرکت‌های پیشرو از فناوری‌های نوین، صنعت پخش در ایران همچنان درگیر ساختارهای سنتی، بوروکراسی فرساینده و مقررات ناپایدار است. دبیر انجمن ملی صنعت پخش ایران، با تشریح چالش‌ها و ظرفیت‌های این صنعت، تاکید می‌کند که صنعت پخش تنها یک توزیع‌کننده نیست، بلکه رکن حیاتی تنظیم بازار، حفظ امنیت روانی جامعه و حلقه‌ای استراتژیک در زنجیره تامین کشور به‌شمار می‌رود.

صنعت پخش با وجود نقشی حیاتی در تنظیم بازار، اشتغال‌زایی غیرمستقیم و تامین مستمر کالاهای اساسی، هنوز جایگاهی درخور در سیاست‌گذاری‌های کلان اقتصادی کشور نیافته‌است. در این میان در حالی که صنعت پخش ایران با چالش‌هایی همچون کمبود نقدینگی، سیاست‌گذاری‌های ناکارآمد و ضعف زیرساخت‌های فناورانه روبه‌روست، اعضای انجمن صنعت پخش بر لزوم بازتعریف نقش این صنعت به‌عنوان یکی از ارکان حیاتی اقتصاد کشور تاکید دارند. به گفته محمدرضا مرادی، عضو هیات‌مدیره انجمن صنعت پخش ایران، ورود به عصر دیجیتال، تقویت همکاری‌های درون‌صنفی و نهادسازی برای حمایت از نقش این صنعت در بحران‌ها، از ضرورت‌های چشم‌پوشی‌ناپذیر در مسیر توسعه آن است. او در گفت‌وگو با دنیای اقتصاد، با اشاره به تدوین بانک اطلاعاتی جامع، کاربردهای نوین فناوری‌هایی چون هوش مصنوعی و مطالبه‌گری ساختاری از دولت، تاکید می‌کند که آینده صنعت پخش در گرو عبور از نگاه سنتی و رسیدن به یک اکوسیستم هوشمند، متصل و چابک است.

در حالی که صنعت پخش نقشی حیاتی در زنجیره تامین، توزیع عادلانه کالا و پایداری اقتصادی کشور ایفا می‌کند، همچنان در سیاست‌گذاری‌های کلان، مغفول مانده و به چشم یک بخش صرفا خدماتی و واسطه‌ای نگریسته می‌شود. محمد میربلوکی، عضو هیات‌مدیره انجمن صنعت پخش ایران، در گفت‌وگو با دنیای اقتصاد، از ضرورت ارتقای جایگاه راهبردی این صنعت، چالش‌های ساختاری، برنامه‌های صادراتی، گام‌های دیجیتال‌‌سازی و فرصت‌های از دست‌رفته سخن گفته‌است. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

در شرایطی که سرعت، دقت و انعطاف‌پذیری به معیارهای حیاتی رقابت در صنعت پخش بدل شده‌اند، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و راهکارهای نرم‌افزاری، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای بقا و رشد در این حوزه است. معاون توسعه بازار و عضو هیات‌مدیره همکاران سیستم، با اشاره به ظرفیت‌های قابل‌توجه صنعت پخش برای هوشمندسازی، تاکید می‌کند که ابزارهایی نظیر هوش مصنوعی، اتوماسیون فرآیندها، تحلیل داده‌های پیچیده و بهره‌گیری از دستیارهای مجازی، می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در بهینه‌سازی عملکرد شرکت‌های فعال در این صنعت ایفا کنند.

بدون تردید، صنعت پخش امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند راهکارهای نرم‌افزاری هوشمند، یکپارچه و متناسب با واقعیت‌های پیچیده این صنعت است. از مدیریت موجودی و کنترل انبار گرفته تا پایش مسیر ناوگان، ردیابی لحظه‌ای سفارش‌ها و تحلیل‌های مبتنی بر داده، همه‌ این فرآیندها نیازمند زیرساخت نرم‌افزاری قابل اتکا هستند.

در حالی‌که جهان با شتاب به‌سوی زنجیره‌های تامین هوشمند و داده‌محور حرکت می‌کند، صنعت پخش ایران همچنان با موانع ساختاری، نبود سیاست‌گذاری یکپارچه و کم‌توجهی به نقش کلیدی‌اش در امنیت اقتصادی و اجتماعی، دست‌‌و‌پنجه نرم می‌کند. در این راستا با سعید جارودی، رییس هیات‌مدیره شرکت‌های پخش پرنیان و مهبان که نخستین نمایشگاه سراسری صنعت پخش ایران را برگزار کرده و سابقه عضویت در هیات‌نمایندگان اتاق بازرگانی ایران را دارد، گفت‌وگو کردیم. او با تاکید بر ظرفیت‌های مغفول‌مانده در این صنعت، خواستار بازتعریف جایگاه صنعت پخش و لجستیک، در نظام تصمیم‌گیری کشور و حرکت به سوی بهره‌گیری گسترده از فناوری‌های نوین شد. به گفته جارودی، در شرایط امروز که فناوری با سرعت بی‌سابقه‌ای در حال تحول است، هوشمندسازی برای همه صنایع، امری اجتناب‌ناپذیر است و صنعت پخش نیز از این قاعده مستثنی نیست. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.