هرتزوگ در دوراهی سرنوشت‌ساز اسرائیل / نتانیاهو بدون اکثریت ماند/ احزاب عربی معادلات قدرت را تغییر می‌دهند

۱. اختیارات رئیس‌ اسرائیل در انتخاب نخست‌وزیر

اگرچه اختیارات رئیس‌ اسرائیل عمدتاً تشریفاتی است، اما نقش او پس از انتخابات سراسری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا مسئول انتخاب نامزدی است که مأمور تشکیل دولت می‌شود. در نظام انتخاباتی اسرائیل، شهروندان به فهرست‌های حزبی رأی می‌دهند، نه نامزدهای منفرد؛ بنابراین، انتخاب نخست‌وزیر احتمالی پس از مشخص شدن آرایش کرسی‌های کنست صورت می‌گیرد.

۲. لزوم کسب حمایت پارلمانی، نه صرفاً پیشتازی انتخاباتی

هرتزوگ پیش از تصمیم‌گیری، توصیه‌های رهبران احزاب را درباره نامزد مناسب برای تشکیل ائتلاف حاکم بررسی می‌کند، اما ملزم نیست رهبر حزب دارای بیشترین آرا را مأمور تشکیل دولت کند. او می‌تواند نامزد دیگری را انتخاب کند که به نظرش شانس بیشتری برای جلب حمایت نمایندگان داشته باشد. این رویه در سال ۲۰۰۹ نیز به کار گرفته شد؛ زمانی که شیمون پرز، رئیس‌ وقت، بنیامین نتانیاهو را مأمور تشکیل دولت کرد، با وجود آنکه حزب میانه‌روی کادیما آرای بیشتری از حزب لیکود به دست آورده بود.

۳. دوراهی هرتزوگ؛ تداوم دولت نتانیاهو یا تغییر قدرت

هرتزوگ باید در شرایطی حساس تصمیم بگیرد که نتایج انتخابات، اکثریتی روشن برای هیچ‌یک از دو اردوگاه سیاسی ایجاد نکرده است. پرسش اصلی این است که آیا نتایج انتخابات نشان‌دهنده خواست اکثریت رأی‌دهندگان برای تغییر دولت است یا فرصتی تازه برای ادامه حضور نتانیاهو در قدرت فراهم می‌کند؛ آن هم در شرایطی که اردوگاه او به‌تنهایی کرسی‌های کافی برای تشکیل دولت ندارد.

۴. انتقادها از ائتلاف نتانیاهو و فشارهای سیاسی بر هرتزوگ

بر اساس گزارش نیویورک‌تایمز، ائتلاف نتانیاهو که راست‌گراترین ائتلاف در تاریخ اسرائیل توصیف شده، با انتقادهای بین‌المللی روبه‌رو بوده و سیاست‌های آن به افزایش تنش با برخی متحدان و تشدید شکاف‌های داخلی جامعه اسرائیل کمک کرده است. هرتزوگ نیز پیش‌تر نسبت به آنچه روند نگران‌کننده خشونت‌ورزی در جامعه اسرائیل خوانده بود، ابراز نگرانی کرده و به خشونت شهرک‌نشینان و بدرفتاری با اسرا اشاره کرده بود؛ اقداماتی که برخی وزیران راست افراطی در ائتلاف نتانیاهو به تشویق آن‌ها متهم شده‌اند. همچنین، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای عفو نتانیاهو که در پرونده‌های فساد محاکمه می‌شود، بر هرتزوگ فشار وارد کرد، اما رئیس‌ اسرائیل در برابر این فشارها مقاومت کرد.

۵. گادی آیزنکوت و دشواری تشکیل ائتلاف جایگزین

یکی از گزینه‌های مطرح، مأمور کردن گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، برای تشکیل دولت است؛ با این حال، چنین تصمیمی موفقیت او در کسب اکثریت پارلمانی را تضمین نمی‌کند. اردوگاه مخالفان نتانیاهو، متشکل از نیروهای راست میانه، ممکن است برای دستیابی به حمایت کافی در کنست به توافق با احزاب عربی اسرائیل نیاز داشته باشد، اما رهبران مخالفان تاکنون بر سر تشکیل چنین ائتلافی به توافق نرسیده‌اند. در مقابل، نتانیاهو عملاً مشارکت احزاب عربی در ائتلاف دولتی را رد کرده است؛ مسئله‌ای که تشکیل دولت را به مذاکرات دشوار میان جریان‌های سیاسی وابسته می‌کند.

۶. نتایج اولیه؛ پیشتازی نتانیاهو بدون دستیابی به اکثریت

بر اساس آخرین آمار اولیه کمیته مرکزی انتخابات، پس از شمارش حدود ۷۰ درصد آرا، اردوگاه نتانیاهو با ۵۴ کرسی پیشتاز است؛ در حالی که مخالفان ۴۹ کرسی و فهرست‌های عربی ۱۷ کرسی به دست آورده‌اند. با این حال، اردوگاه نتانیاهو همچنان از اکثریت لازم برای تشکیل دولت فاصله دارد؛ زیرا برای کسب اکثریت در کنست ۱۲۰ کرسی، دست‌کم ۶۱ کرسی ضروری است.

۷. نقش تعیین‌کننده احزاب عربی در معادلات دولت آینده

هم‌زمان با انتشار این نتایج، رئیس فهرست مشترک عربی خواستار ایجاد «مشارکت واقعی یهودی ـ عربی» برای پایان دادن به کار حکومت نتانیاهو شده است. این درخواست نشان می‌دهد که احزاب عربی ممکن است در تعیین ترکیب دولت آینده نقشی مهم ایفا کنند؛ به‌ویژه آنکه هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی به‌تنهایی اکثریت لازم را در اختیار ندارد. با این حال، تحقق هرگونه ائتلاف جایگزین به توافق میان گروه‌هایی وابسته است که ممکن است در مواضع سیاسی و اولویت‌های خود اختلاف‌های جدی داشته باشند.