وضعیت بورس در بهمن ماه؛ از اوج تاریخی تا اصلاح سنگین/ ارزندگی بالا؛ اما زیر سایه نااطمینانیها
در هفتههای ابتدایی بهمنماه، رشد نرخ ارز و تقویت انتظارات تورمی، موتور محرک بازار سرمایه بود. در این مقطع، سهام صادراتمحور بهویژه در گروههای فلزات اساسی، پتروشیمی و پالایشی، نقش لیدر بازار را ایفا کردند و ارزش معاملات خرد نیز در سطوح بالایی قرار گرفت.
ورود قابلتوجه نقدینگی حقیقی به نمادهای دلاری نشان میداد بازار در فاز «انتظاری–تورمی» قرار دارد و چشمانداز سودآوری شرکتها بهطور مستقیم با متغیر دلار تنظیم میشود.
اما در دهه سوم بهمن، معادلات تغییر کرد. ثبات نرخها در بازار حوالههای ارزی، فروکشکردن تبعات یکسانسازی نرخ ارز و انتشار اخبار مربوط به احتمال برگزاری دور جدید مذاکرات سیاسی، به سرعت انتظارات معاملهگران را تعدیل کرد. در نتیجه، شاخص کل بورس کانال ۴ میلیون واحدی را از دست داد و طی ۲ روز متوالی به محدوده ۳.۸ میلیون واحد عقبنشینی کرد.
در این فضا، نمادهای بزرگ کالایی بیشترین فشار فروش را تجربه کردند و خروج سنگین پول حقیقی به ثبت رسید. کاهش همزمان شاخص هموزن نیز نشان داد اصلاح بازار محدود به شرکتهای بزرگ نبوده و کلیت بورس درگیر موج عرضه شده است. افزایش صفهای فروش و سرخپوشی بخش عمدهای از نمادها، از غلبه رفتارهای هیجانی در معاملات حکایت داشت.
هفته پایانی بهمن؛ نوسان، شوک و جستوجوی تعادل
بورس تهران در آخرین هفته بهمن یکی از پرنوسانترین مقاطع خود در هفتههای اخیر را تجربه کرد؛ هفتهای که با سقوط سنگین شاخص آغاز شد، در میانه راه نشانههایی از بازگشت تقاضا بروز داد، اما در نهایت با ثبت بازدهی منفی به پایان رسید.
شاخص کل در نخستین روز معاملاتی هفته با افت ۴۳ هزار واحدی به سطح ۳ میلیون و ۹۸۶ هزار واحد رسید و کانال روانی چهار میلیون واحد را از دست داد. فشار فروش گسترده، بهویژه در نمادهای شاخصساز کالایی مانند «فملی»، نشان داد حساسیت بازار به نوسانات ارزی همچنان بالاست. خروج بیش از ۴ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی و سرخپوشی ۷۸ درصد نمادها، فضای کاملاً هیجانی معاملات را به تصویر کشید.
روند نزولی تشدید شد و شاخص کل با ریزش ۱۰۴ هزار واحدی تا سطح ۳.۸ میلیون واحد عقب نشست. شاخص هموزن نیز پس از۲ ماه کانال یک میلیون واحدی را از دست داد. نمادهای فلزی، پتروشیمی و پالایشی بیشترین اثر منفی را داشتند و بازگشایی سنگین نمادهای بانکی و خودرویی نظیر «وپاسار»، «خودرو» و «خساپا» اغلب در سمت فروش، فشار عرضه را تشدید کرد. کاهش نرخ دلار، بهعنوان عامل اصلی این افت، بهسرعت در قیمت سهام صادراتمحور و حتی صندوقهای طلا منعکس شد.
در سومین روز هفته، نشانههایی از بازگشت تعادل نمایان شد. هرچند شاخص کل ۵۸ هزار واحد دیگر افت کرد و به سه میلیون و ۸۲۲ هزار واحد رسید، اما پس از ۲ هفته خروج نقدینگی، خالص ورود پول حقیقی به بیش از ۵۳۳ میلیارد تومان رسید. تمرکز این نقدینگی بر گروه بانکی، بهویژه نماد «وپاسار»، نشاندهنده چرخش موقت پرتفویها از صنایع دلاری به گروههای ریالی بود.
بازار پس از سه روز افت متوالی، نفس تازه کرد و شاخص کل با رشد حدود ۲۵ هزار واحدی به سطح سه میلیون و ۸۴۷ هزار واحد رسید. سبزپوشی ۷۳ درصد نمادها و افزایش صفهای خرید نسبت به فروش، از بهبود نسبی تقاضا حکایت داشت؛ هرچند خروج نقدینگی از صندوقهای طلا و درآمد ثابت و احتیاط معاملهگران نشان میداد اعتماد هنوز بهطور کامل بازنگشته است.
در آخرین روز معاملاتی هفته، شاخص کل بار دیگر ۴۰ هزار واحد افت کرد و به کف کانال ۳.۸ میلیون واحدی بازگشت. فشار فروش در نمادهای شاخصساز مانند «فارس» و «فملی» که به تنهایی ۱۷ هزار واحد از افت شاخص را رقم زدند، همراه با خروج نزدیک به ۹۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی، بیانگر تضعیف تقاضا در سطوح حمایتی بود. در مقابل، ورود بیش از هزار میلیارد تومان نقدینگی به صندوقهای درآمد ثابت نشان داد نرخهای بالای سود اوراق بدهی (حدود ۴۰ درصد) به رقیبی جدی برای بازار سهام تبدیل شدهاند.
ارزندگی بالا؛ اما زیر سایه نااطمینانیها
در همین رابطه، کامل ابراهیمیان، کارشناس بازار سرمایه، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی ایرنا، با اشاره به افت بازار سهام در هفتههای اخیر گفت: با وجود افزایش ریسکهای سیستماتیک و جذاب شدن نرخ اوراق خزانه، بورس از منظر ارزندگی در وضعیت مناسبی قرار دارد و نسبتهای قیمتی بازار در کمسابقهترین سطوح تاریخی است.
به گفته وی، بازار سرمایه در چهار هفته اخیر روندی نزولی را تجربه کرده و ارزش بازار از حدود ۱۵ هزار همت به نزدیک ۱۲ هزار و ۷۰۰ همت کاهش یافته است؛ افتی که بخش عمده آن ناشی از فضای پرتنش سیاسی و افزایش نااطمینانیها بوده است.
ابراهیمیان با تأکید بر نسبت P/E بازار افزود: نسبت قیمت به درآمد گذشتهنگر بازار در محدوده ۷ واحد قرار دارد و تجربه تاریخی نشان میدهد هر زمان این نسبت به سطوح پایینتر نزدیک شده، بازار با وجود ریسکها، خریداران خود را پیدا کرده است.
وی در عین حال تصریح کرد: مشکل اصلی بازار نه نبود ارزندگی، بلکه افزایش ریسکهای سیستماتیک است. تا زمانی که ثبات در سیاستگذاری، پرهیز از قیمتگذاری دستوری و استمرار سیاست ارز مبادلهای در دستور کار قرار نگیرد، بازگشت پایدار اعتماد به بازار سرمایه دشوار خواهد بود.
برآیند تحولات بهمنماه نشان میدهد بورس تهران از فاز تثبیت در اوج تاریخی، وارد مرحله اصلاح و سپس تلاش برای تعادل شده است. هرچند شاخص کل بخشی از رشد پیشین خود را واگذار کرده، اما ورود مقطعی پول حقیقی در روزهای پایانی ماه نشان میدهد اعتماد سرمایهگذاران بهطور کامل از بین نرفته است.
بهمنماه را میتوان ماه «نوسان و تغییر انتظارات» برای بورس تهران دانست؛ دورهای که بار دیگر نقش کلیدی نرخ ارز و متغیرهای سیاسی در جهتدهی کوتاهمدت بازار سهام را برجسته کرد.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
