یوآن دیجیتال، هماورد جدید دلار؟

گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد - حسین موسوی: چندین منبع صنعتی گفتند که بانک مرکزی چین در حال انجام تلاش‌های گسترده‌ای برای افزایش استفاده از یوان دیجیتال در داخل و خارج از کشور است و پکن را در مسیری متفاوت - و احتمالاً رقیب - از ایالات متحده در شکل‌دهی به آینده پول قرار می‌دهد.

در مجموعه‌ای از اقدامات، که بسیاری از آنها برای اولین بار در اینجا فاش شده‌اند، بانک خلق چین (PBOC) به بانک‌ها مشوق‌های سیاستی و دستورالعمل‌های پشت صحنه می‌دهد تا استفاده از یوان دیجیتال، که با نام e-CNY نیز شناخته می‌شود، را در زمینه‌هایی از قرعه‌کشی گرفته تا هزینه‌های برق سبز و هزینه‌های مالی گسترش دهند.

به گزارش رویترز، منابع گفتند که بانک‌ها همچنین تحت فشار هستند تا استفاده از یوان دیجیتال را در تراکنش‌های فرامرزی، بهویژه در امتداد مسیرهای ابتکار کمربند و جاده، افزایش دهند و وام‌دهندگان برای توسعه محصولات سازگار از جمله وام‌ها، اعتبارات اسنادی و صورتحساب‌ها با یکدیگر رقابت می‌کنند.

تمام منابع به دلیل مجاز نبودن به صحبت با رسانه‌ها، از افشای نام خودداری کردند. بانک خلق چین نیز به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخی نداد.

شرط‌بندی چین روی یوان دیجیتال در تضاد کامل با ایالات متحده است، جایی که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده از استیبل کوین‌ها استقبال کرده و در عین حال گردش داخلی ارزهای دیجیتال بانک مرکزی را ممنوع کرده است.

برخی از منابع این صنعت گفتند که این اقدام پکن تا حدودی ناشی از تمایل به کاهش وابستگی به یک سیستم پرداخت جهانی است که تحت سلطه موسسات غربی است و به دلار به عنوان ارز ذخیره جهانی وابسته است.

یکی از منابع صنعتی گفت، یوان دیجیتال به عنوان یک پشتوانه فناوری عمل می‌کند و به تضمین ادامه بدون وقفه جریان تجارت بین‌المللی چین در طول شوک‌های ژئوپلیتیک آینده کمک می‌کند، نگرانی‌ای که بی‌ثباتی خارجی مرتبط با جنگ خاورمیانه آن را برجسته کرده است.

شرکت کارگزاری China Securities Co در گزارشی نوشت: «این جنگ خطرات استفاده از دلار بهعنوان سلاح را آشکار کرده و نیاز فوری به دلارزدایی در بین تولیدکنندگان نفت خاورمیانه را برجسته کرده است.» وی افزود که درگیری ایران، بین‌المللی شدن یوان را تسریع می‌کند. در نتیجه، نفوذ جهانی یوان می‌تواند «از تجارت به حوزه ژئوپلیتیک» گسترش یابد.

پایگاه کوچک، جاه‌طلبی‌های بزرگ

مطمئناً، یوان دیجیتال از یک پایگاه پایین شروع می‌کند و با محدودیت‌های ساختاری در مورد میزان گسترش خود مواجه است. طبق آخرین داده‌های رسمی، تراکنش‌های تجمعی یوان دیجیتال از زمان شروع به کار آن در سال ۲۰۱۹، تا نوامبر به ۱۶.۷ تریلیون یوان (۲.۴۷ تریلیون دلار) رسیده است، در حالی که این رقم تنها در سال ۲۰۲۵، ۲۷۹ تریلیون یوان در تراکنش‌های کارتی UnionPay چین بوده است.

شین یان، مدیرعامل شرکت ساین که زیرساخت‌های دیجیتال را برای دولت‌ها و مؤسسات ایجاد می‌کند، گفت: «در پرداخت‌های دیجیتال فرامرزی، چین و ایالات متحده دو موتور اقتصاد جهانی هستند و هر دو استانداردهای خود را پیش می‌برند.» شین افزود: «یوان دیجیتال چین با سیستم بانکی سازگارتر است، اما برای خارجی‌ها مناسب نیست.»

آخرین تلاش‌ها پس از آنکه چین در اوایل سال جاری شروع به مجاز کردن پرداخت سود کرد، شتاب بیشتری گرفت و در یک تغییر سیاست عمده، دریچه جدیدی را به روی دارایی‌های یوان دیجیتال گشود. در ماه آوریل، مقامات تعداد بانک‌های عامل مجاز را بیش از دو برابر کردند و به ۲۲ رساندند.

منابع و تحلیلگران صنعت گفتند که این اقدام عملا یوان دیجیتال را به یک بدهی سپرده در ترازنامه برای بانک‌ها تبدیل می‌کند و انگیزه آنها را برای ترویج پذیرش به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد، زیرا این ارز در اهداف ارزیابی سپرده‌ها نقش دارد و توسعه محصولات مدیریت اعتبار و ثروت بیشتری را ممکن می‌سازد.

یک فرد آگاه در صنعت فین‌تک که خدمات فناوری اطلاعات به بانک‌ها ارائه می‌دهد، گفت اگرچه پیشرفت در سال‌های اخیر کند بوده است، اما به نظر می‌رسد دولت چین این بار در مورد پیشبرد پذیرش گسترده‌تر ارز دیجیتال «جدی» است.

قرعه‌کشی، آبیاری مالی

این فرد گفت که موجودی سپرده‌ها و شماره حساب‌های یوان دیجیتال اکنون معیارهای کلیدی در نحوه ارزیابی بانک‌ها هستند و افزود که هدف، ایجاد توده حیاتی و اکوسیستمی است که مشارکت گسترده‌تری را جذب کند.

برای افزایش استفاده داخلی، بانک خلق چین در حال آزمایش برنامه‌هایی است که از «قراردادهای هوشمند» استفاده می‌کنند؛ برنامه‌های تعبیه‌شده‌ای که در صورت برآورده شدن شرایط از پیش تعریف‌شده، پرداخت‌های خودکار را آغاز می‌کنند. منابع صنعتی گفتند که طرح‌های آزمایشی شامل قرعه‌کشی، کارت‌های پیش‌پرداخت، هزینه‌های مالی دولت و تأمین مالی زنجیره تأمین می‌شود.

همچنین منابع گفتند که مقامات همچنین در حال آزمایش یوان دیجیتال برای جلوگیری از کلاهبرداری بیمه پزشکی و ردیابی مصرف برق سبز هستند و از توانایی آن در ردیابی دقیق جریان‌های پولی بهره می‌برند. یکی از کارکنان یک شرکت پرداخت گفت که دولت‌های محلی اهداف پذیرش عددی را تعیین کرده‌اند و در حال آزمایش موارد استفاده داخلی از جمله پرداخت حقوق و دستمزد و پرداخت‌های مراقبت‌های بهداشتی هستند.

منابع گفتند که بانک مرکزی خلق چین همچنین در حال بررسی ایجاد یک مرکز تهاتری مشابه China UnionPay ⁠ برای پردازش تراکنش‌های یوان دیجیتال بین همه بانک‌های عامل و بهبود کارایی است. این کاربردها قبلاً گزارش نشده‌اند.

موانع فرامرزی

منابع صنعتی می‌گویند بعید است یوان دیجیتال، رفتار پرداخت خرده‌فروشی تحت سلطه Alipay و وی‌چت پی را مختل کند، چرا که هدف نهایی آن بر تسویه حساب‌های بین‌المللی بین شرکت‌ها متمرکز است. با این حال، گسترش آن به خارج از کشور چالش‌های بزرگ‌تری را ایجاد می‌کند. ژو شیائوکوان، یکی از مقامات دفتر کمیسیون مالی شانگهای، گفت که این شهر موسسات را تشویق می‌کند تا mBridge، پلتفرمی تحت حمایت بانک مرکزی که چین، هنگ کنگ، تایلند، امارات متحده عربی و عربستان سعودی را به هم متصل می‌کند، را بپذیرند.

او ماه گذشته در کنفرانسی خاطرنشان کرد که کاربردهای تجاری مرتبط، تجارت کالا و خدمات و همچنین بیمه حمل و نقل را در بر می‌گیرد. یکی از منابع صنعتی که در مورد طرز فکر رگولاتورها توضیح داده بود، گفت که پرداخت‌های فرامرزی با کشورهای عضو آسه‌آن از اولویت‌های اصلی هستند، اگرچه مانع اصلی این است که طرف‌های خارجی اشتیاق کمی برای پذیرش یوان دیجیتال نشان داده‌اند.

این منبع گفت برای اینکه بین‌المللی شدن یوان مورد توجه قرار گیرد، طرف‌های خارجی باید مایل به استفاده از آن باشند و هشدار داد که هنوز «راه درازی در پیش است».