اقتصاد از کجا باید شروع شود؟ | آموزش اقتصادی نسل فردا در اتاق بازرگانی اصفهان

اقتصاد را از چه سنی می‌توان تجربه کرد؟ شاید پاسخ را بتوان نه در کتاب‌های درسی، بلکه در تجربه نخستین فروش، گفت‌وگو با مشتری، ساخت یک محصول و حتی مواجهه با نخستین شکست پیدا کرد.

به گزارش دنیای اقتصاد: اتاق بازرگانی اصفهان در برنامه‌هایی مانند «بازرگان کوچک»، «بازرگانان نسل فردا» و «نسل فردا پلاس» تلاش کرده است آموزش اقتصادی را از انتقال مفاهیم به تجربه عملی نزدیک کند؛ رویکردی که در آن کودک و نوجوان، پیش از ورود رسمی به بازار کار، بخشی از واقعیت کسب‌وکار را لمس می‌کند.

نخستین تجربه؛ پشت پیشخوان

در برنامه «بازرگان کوچک»، آموزش اقتصادی از مفاهیم پایه آغاز شد. کودکان با موضوعاتی مانند کالا، پول، صرفه‌جویی، پس‌انداز، تبلیغات، بازاریابی و قیمت‌گذاری آشنا شدند و در پایان، با راه‌اندازی فروشگاه‌های خود، تجربه فروش و تعامل با مشتری را به دست آوردند.

تفاوت چنین آموزشی با یک کلاس معمولی در همین نقطه است؛ کودک فقط درباره فروش نمی‌شنود، بلکه باید محصول خود را عرضه کند، با مشتری ارتباط بگیرد و واکنش او را ببیند. بخشی از مفاهیم اقتصادی زمانی قابل فهم می‌شوند که از حالت انتزاعی خارج و به تجربه واقعی تبدیل شوند.

امیر کشانی، رئیس اتاق بازرگانی اصفهان، نیز جوانی را دوره‌ای برای تجربه، آزمون، شکست و تغییر مسیر دانست و بر اهمیت یادگیری مهارت‌هایی مانند کار با هوش مصنوعی تأکید کرد.

تجربه فروش و تعامل با مشتری در برنامه بازرگان کوچک
تجربه فروش و تعامل با مشتری در برنامه بازرگان کوچکعنوان

وقتی ایده باید از کاغذ خارج شود

در «بازرگانان نسل فردا»، آموزش وارد سطح دیگری می‌شود. نادره راست‌قلم، مدیر مرکز توسعه سرمایه انسانی اتاق بازرگانی اصفهان (متسا)، در گفت‌وگوی اختصاصی با «دنیای اقتصاد» توضیح داده است که این برنامه برای نوجوانان ۱۳ تا ۱۵ ساله طراحی شده و موضوعاتی مانند خلاقیت، فروش، ایده‌پردازی، نوآوری، ابزارهای هوش مصنوعی، طراحی کسب‌وکار و ارائه ایده را دربر می‌گیرد.

به گفته راست‌قلم، در دوره اخیر ۱۴ تیم و ۱۴ ایده شکل گرفت؛ ایده‌هایی در حوزه‌هایی از درمان‌های گیاهی و گردشگری تا لوازم یدکی و اپلیکیشن‌های ویژه سالمندان. بخشی از این تیم‌ها نیز فعالیت خود را در شبکه‌های اجتماعی توسعه داده‌اند. کشف استعدادهایی مانند سخنوری، تبلیغات و ارائه نیز در کنار آموزش کسب‌وکار دنبال شده است.

این نگاه، آموزش اقتصادی را از انتقال اطلاعات جدا می‌کند. نوجوان قرار نیست فقط بداند یک کسب‌وکار چگونه شکل می‌گیرد؛ باید بتواند درباره یک مسئله فکر کند، ایده بدهد، آن را توضیح دهد و برای توسعه آن تلاش کند.

 نسل فردا پلاس؛ آزمون واقعی‌تر

در «نسل فردا پلاس»، این رویکرد شکل عملی‌تری پیدا کرده است. پنج تیم توانستند ایده‌های خود را به محصولات و کسب‌وکارهای واقعی تبدیل کنند؛ از خدمات حوزه پذیرایی و تشریفات و ابزارهای کسب‌وکارهای آنلاین گرفته تا خدمات خودرویی، معرفی و رزرو مجموعه‌های ورزشی و یک اپلیکیشن توسعه فردی دانش‌آموزان. مجموع سرمایه جذب‌شده توسط این تیم‌ها نیز به بیش از ۴۵۰ میلیون تومان رسید.

در این برنامه، شرکت‌کنندگان با شناسایی مسئله، شناخت مشتری، انجام مصاحبه‌های واقعی، طراحی نمونه اولیه، استفاده از ابزارهای جدید و هوش مصنوعی، آزمون محصول، اصلاح ایده، قیمت‌گذاری، فروش، برندسازی و جذب مشتری مواجه شدند. هر تیم نیز یک منتور اختصاصی داشت تا به جای ارائه پاسخ آماده، اعضای تیم را در پیدا کردن راه‌حل همراهی کند.

بنابراین خروجی دوره صرفاً یک ایده یا ارائه کلاسی نبود. هدف این بود که تیم‌ها محصولی واقعی بسازند، آن را در معرض بازخورد کاربران قرار دهند و به نخستین مشتری برسند. همین‌جا تفاوت میان «آموزش کارآفرینی» و «تجربه کارآفرینی» روشن می‌شود؛ در اولی، نوجوان درباره بازار و مشتری و محصول می‌آموزد و در دومی، ناچار است با همین مفاهیم در عمل مواجه شود.

نوجوانان در مسیر تبدیل ایده به محصول و کسب‌وکار
نوجوانان در مسیر تبدیل ایده به محصول و کسب‌وکار

 مهارت؛ سرمایه‌ای که زودتر باید ساخته شود

علی صفرنوراله، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تأمین مالی و عضو هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی اصفهان، تأکید کرد که مهارت، سرمایه واقعی انسان است و دسترسی به اطلاعات به‌تنهایی برای موفقیت کافی نیست. او همچنین بر اهمیت توانایی کار جمعی و نگاه اجتماعی در مسیر رشد تأکید کرد.

این نگاه، یک پرسش مهم‌تر را پیش می‌کشد: اگر مهارت قرار است بخشی از سرمایه انسانی آینده باشد، آموزش آن باید از چه زمانی آغاز شود؟

متسا؛ آموزش تجارت پیش از ورود به بازار

پشت این برنامه‌ها، مرکز توسعه سرمایه انسانی اتاق بازرگانی اصفهان یا «متسا» قرار دارد. راست‌قلم می‌گوید برند مدرسه متسا از سال ۱۳۹۷ شکل گرفته، اما ایده تربیت نسل آینده تجار و بازرگانان در اتاق بازرگانی اصفهان سابقه‌ای طولانی‌تر دارد. هدف نیز فقط آموزش مفاهیم کسب‌وکار نیست؛ شناسایی استعدادها و ایجاد فرصت برای رشد آنها در حوزه‌هایی مانند ارائه، سخنوری و تبلیغات نیز دنبال می‌شود.

از این منظر، «بازرگان کوچک»، «بازرگانان نسل فردا» و «نسل فردا پلاس» را می‌توان نمونه‌هایی از یک نگاه مشترک دانست؛ نه الزاماً حلقه‌های یک مسیر رسمی و متوالی، بلکه برنامه‌هایی که آموزش اقتصاد را از حفظ کردن مفاهیم به تجربه کردن آنها نزدیک می‌کنند.

اقتصاد، در این روایت، از جایی شروع می‌شود که کودک یا نوجوان فقط درباره «بازار» نمی‌شنود؛ بلکه یک بار پشت پیشخوان می‌ایستد، با مشتری حرف می‌زند، محصولی می‌سازد، قیمت تعیین می‌کند، ایده‌اش را ارائه می‌دهد و شاید حتی جواب منفی هم بشنود.

شاید ارزش چنین تجربه‌ای را هم نتوان در پایان یک دوره یا مراسم اختتامیه اندازه گرفت. ارزش واقعی آن زمانی روشن می‌شود که بخشی از این کودکان و نوجوانان، سال‌ها بعد، در مقام صاحب کسب‌وکار یا فعال اقتصادی، نخستین فروش، نخستین محصول، نخستین مشتری یا نخستین شکست خود را به یاد بیاورند؛ جایی که آموزش اقتصاد، برای نخستین بار، از کلاس بیرون آمده و به زندگی واقعی وارد شده است.