تابستان پربازده روانکارها
دنیای اقتصاد : صنعت روانکار بورس تهران در نیمه نخست سال۱۴۰۵، کارنامهای متفاوت در بخش تولید و فروش و درآمد ثبت کرد. درحالیکه حجم فروش بیشتر شرکتهای این گروه کاهش یافت، درآمد صنعت با رشد ۱۲۰درصدی به بیش از ۱۳۶هزارمیلیارد تومان رسید. افزایش نرخ فروش روغن پایه و روغن موتور، مهمترین عامل فاصله گرفتن عملکرد درآمدی از روند مقداری شرکتها بود. در کنار این تحولات، حاشیه سود صنعت در تابستان جهش قابلتوجهی را تجربه کرد و هر سه شاخص سودآوری، یعنی ناخالص، عملیاتی و خالص، به بالاترین سطح در میان تابستانهای بررسیشده از ابتدای سال۱۳۹۹ رسیدند. با این حال، میزان بهبود سودآوری در شرکتهای مختلف یکسان نبود.
افت تناژ تولید در بیشتر شرکتها
شرکتهای روانکار اطلاعات تولید و فروش خود را با واحدهای متفاوتی گزارش میکنند. «شنفت» و «شسپا» برحسب تن، «شرانل» برحسب مترمکعب و «شبهرن» برحسب هزار لیتر آمار میدهند. از این رو، مقایسه حجم فعالیت شرکتها باید بهصورت جداگانه انجام شود.
«شنفت» در ۶ماه نخست امسال ۱۹۱ هزار و ۱۷۷ تن روغن پایه تولید کرد که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۳درصد کاهش داشت. فروش این شرکت نیز با افت ۱۵درصدی به ۱۸۴هزار و ۲۷۵تن رسید. «شرانل» با تولید ۲۸۱هزار و ۵۵۱مترمکعب، کاهش ۱۲درصدی تولید را ثبت کرد و مقدار فروش آن نیز ۱۰درصد پایین آمد و به ۲۷۹هزار و ۵۰۷مترمکعب رسید.
در «شبهرن» که بخش مهمی از فعالیت آن به تولید روغن موتور اختصاص دارد، تولید با افت ۱۸درصدی به ۲۴۹میلیون و ۳۹۹هزار لیتر رسید. فروش این شرکت نیز ۲۰درصد کاهش یافت و در محدوده ۲۴۳میلیون لیتر قرار گرفت.
در این میان، «شسپا» برخلاف جریان غالب گروه حرکت کرد. تولید این شرکت با رشد ۱۶درصدی به ۳۵۴هزار و ۵۵۰تن رسید و فروش آن نیز با افزایش ۵۰درصدی از ۳۹۵هزار تن عبور کرد. البته مقایسه رشد تولید «شسپا» با سال قبل باید با احتیاط انجام شود؛ زیرا آمار اردیبهشت سال گذشته این شرکت بهدلیل تولید بسیار محدود، مبنای مقایسه را تحتتاثیر قرار داده است. فروش شهریور این شرکت نیز با ثبت ۹۳هزار و ۸۵۶تن، بالاترین رقم ماهانه آن در دوره ۶ماهه بود.
فروردین برای هر چهار شرکت ماه کمرمقی بود. تولید «شبهرن» در این ماه ۴۹درصد، «شنفت» ۳۳درصد، «شسپا» ۲۰درصد و «شرانل» ۱۷درصد کاهش یافت. از اردیبهشت به بعد، روند تولید تا حدی به وضعیت معمول بازگشت و شدت افت کمتر شد. در مهرماه نیز نشانههایی از بهبود در عملکرد برخی شرکتها دیده شد. تولید «شنفت» با رشد ۹درصدی به ۳۹هزار و ۵۴۴تن رسید و فروش «شسپا» و «شبهرن» نیز بهترتیب ۳۰ و ۱۸درصد افزایش یافت.
درآمدی که دو برابر شد
کاهش مقدار فروش در بیشتر شرکتها مانع از رشد درآمد صنعت نشد. مجموع درآمد روانکارها در ۶ماه نخست۱۴۰۵ با افزایش ۱۲۰درصدی به ۱۳۶هزار و ۴۱۰میلیارد تومان رسید. این رشد در هر دو فصل بهار و تابستان ادامه داشت؛ اما شتاب آن در تابستان بیشتر شد.
درآمد صنعت در بهار با رشد ۱۱۰درصدی به ۵۴هزار و ۵۸۰میلیارد تومان رسید. این رقم در تابستان با افزایش ۱۲۸درصدی به ۸۱هزار و ۸۳۰میلیارد تومان افزایش یافت. شهریور با ثبت ۳۱هزار و ۹۰۷میلیارد تومان درآمد، بیشترین سهم را در عملکرد ماهانه ۶ماهه داشت و رشد ۱۵۶درصدی را تجربه کرد.
این روند در مهرماه نیز ادامه یافت. درآمد ماهانه صنعت در این ماه به ۳۴هزار و ۴۶۴میلیارد تومان رسید که ۱۶۳درصد بیشتر از مهر سال قبل بود. در نتیجه، درآمد ۶ماهه روانکارها به حدود ۹۵درصد کل درآمد سال۱۴۰۴ رسید. صنعت در سال گذشته با رشد ۴۷درصدی درآمد، مجموعا ۱۴۳هزار و ۷۰۳میلیارد تومان فروش ثبت کرده بود.
در میان شرکتها، «شسپا» با درآمد ۴۴هزار و ۹۵۴میلیارد تومانی در صدر قرار گرفت و حدود ۳۳درصد از درآمد صنعت را به خود اختصاص داد. درآمد این شرکت ۲۱۰درصد افزایش یافت که بیشترین رشد را در میان چهار شرکت گروه نشان میدهد. درآمد شهریور «شسپا» نیز با ثبت ۱۳هزار و ۳۰۷میلیارد تومان، رشد ۳۹۲درصدی داشت و بهتنهایی حدود ۴۲درصد از درآمد صنعت در این ماه را تشکیل داد.
«شبهرن» با درآمد ۴۰هزار و ۲۳۱میلیارد تومانی در رتبه دوم قرار گرفت و رشد ۱۰۲درصدی را ثبت کرد. درآمد «شرانل» نیز با افزایش ۸۶درصدی به ۲۸هزار و ۲۲۵میلیارد تومان رسید. «شنفت» با ثبت ۲۳هزارمیلیارد تومان درآمد، رشد ۸۷درصدی را تجربه کرد. افزایش بیش از ۸۰درصدی درآمد این دو شرکت در شرایطی رقم خورد که مقدار فروش آنها بهترتیب ۱۰ و ۱۵درصد کاهش یافته بود..

جهش نرخ روغن پایه
روند نرخ فروش محصولات، تصویر روشنتری از علت رشد درآمد روانکارها ارائه میدهد. نرخ فروش محصولات اصلی شرکتها در شهریور۱۴۰۵ نسبت به ماه مشابه سال قبل، بین ۱۶۴ تا ۱۹۳درصد افزایش یافت. در این میان، روغن پایه بیشترین رشد نرخ را به خود اختصاص داد.
نرخ فروش روغن پایه «شرانل» با افزایش ۱۹۳درصدی به حدود ۱۴۷میلیون و ۲۳۷هزار تومان برای هر مترمکعب رسید. این نرخ در «شسپا» ۱۸۳درصد افزایش یافت و به ۱۷۵میلیون و ۱۹۱هزار تومان برای هر تن رسید. «شنفت» نیز رشد ۱۷۲درصدی نرخ روغن پایه را ثبت کرد و نرخ فروش آن به حدود ۱۵۶هزار تومان برای هر کیلوگرم رسید.
در بخش روغن موتور نیز نرخ فروش محصولات بنزینی «شبهرن» با افزایش ۱۶۴درصدی به ۳۵۲هزار و ۸۷۰تومان برای هر لیتر رسید. بررسی تغییرات نرخ از فروردین تا شهریور نیز نشان میدهد روند افزایش قیمت در تمام شرکتها ادامه داشته است. نرخ فروش «شرانل» در این بازه ۱۰۱درصد، «شسپا» ۷۹درصد، «شبهرن» ۶۸درصد و «شنفت» ۴۹درصد بالا رفت.
روند صعودی نرخها در مهرماه هم متوقف نشد. نرخ فروش محصولات «شسپا» نسبت به شهریور ۴۰درصد، «شرانل» ۳۸درصد و «شنفت» ۲۱درصد افزایش یافت. نرخ محصولات «شبهرن» نیز ۶درصد بالاتر از ماه قبل ثبت شد.
روغن پایه از مهمترین مواد اولیه تولید روانکارهاست و بخش عمده آن از مسیر بورس کالا تامین میشود. از این رو، نسبت قیمت روغن پایه به لوبکات یکی از متغیرهای اثرگذار بر حاشیه سود این صنعت به شمار میرود. افزایش نرخ روغن پایه در بورس کالا و رشد نرخ فروش محصولات نهایی همزمان با جهش درآمد شرکتها رخ داده است. با این حال، برای سنجش دقیق اثر این تغییرات بر سودآوری، باید روند قیمت خوراک و مواد اولیه در کنار نرخ فروش و ترکیب محصولات هر شرکت بررسی شود.

جهش حاشیه سود در تابستان
در کنار رشد درآمد، سودآوری صنعت روانکار نیز در تابستان به شکل محسوسی بهبود یافت. حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص این صنعت در سال۱۴۰۴ بهترتیب ۳۲، ۳۲ و ۲۶درصد بود. در بهار۱۴۰۵ این ارقام به ۳۱، ۲۷ و ۲۰درصد رسید؛ اما تابستان با تغییر قابلتوجهی همراه شد و حاشیه سود ناخالص به ۴۳درصد، عملیاتی به ۴۵درصد و خالص به ۳۶درصد افزایش یافت.
مقایسه این ارقام نشان میدهد حاشیه سود صنعت در بهار اندکی پایینتر از سطح سال گذشته قرار داشت؛ اما در تابستان هر سه شاخص از ارقام سال۱۴۰۴ فاصله گرفتند. حاشیه سود ناخالص تابستان بالاترین رقم فصلی در دادههای بررسیشده از ابتدای۱۳۹۹ بود. حاشیه سود عملیاتی و خالص نیز در مقایسه با تابستانهای سالهای گذشته به بالاترین سطح رسیدند. میانگین سه حاشیه سود صنعت از ۳۰درصد در سال۱۴۰۴ به ۲۶درصد در بهار رسید و در تابستان با جهش به ۴۱درصد افزایش یافت.
در میان شرکتها، «شبهرن» بیشترین تغییر را تجربه کرد. حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص این شرکت در بهار بهترتیب ۲۵، ۲۱ و ۱۵درصد بود؛ اما در تابستان به ۵۸، ۵۳ و ۳۶درصد رسید. حاشیه سود خالص «شبهرن» در سال۱۴۰۴ معادل ۱۷درصد بود. به این ترتیب، این شرکت پس از ثبت حاشیه سود پایینتر در بهار، در تابستان بهبود قابلتوجهی را تجربه کرد.
«شسپا» نیز در تابستان بالاترین حاشیه سود خالص را در میان شرکتهای گروه به ثبت رساند. حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص این شرکت در بهار بهترتیب ۳۷، ۳۵ و ۲۵درصد بود و در تابستان به ۳۶، ۵۱ و ۴۸درصد رسید. حاشیه سود خالص «شسپا» در سال۱۴۰۴ برابر با ۴۴درصد بود. بنابراین، با وجود کاهش یک واحد درصدی حاشیه سود ناخالص از بهار به تابستان، دو شاخص عملیاتی و خالص افزایش یافتند.
«شنفت» نیز از بهبود سودآوری در تابستان برخوردار شد. حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص این شرکت از ۳۱، ۲۶ و ۱۷درصد در بهار به ۴۰، ۴۳ و ۳۲درصد در تابستان رسید. حاشیه سود خالص این شرکت در سال۱۴۰۴ برابر با ۲۵درصد بود و در تابستان از این سطح فراتر رفت.
در «شرانل» روند بهبود ملایمتر بود. حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص این شرکت در بهار بهترتیب ۳۲، ۲۶ و ۲۲درصد بود و در تابستان به ۳۷، ۳۳ و ۲۸درصد رسید. حاشیه سود خالص «شرانل» نیز از رقم ۱۹درصدی سال۱۴۰۴ بالاتر رفت.


