درآمد متانولی‌ها در سایه افت تولید
دنیای اقتصاد : صنعت متانول بورس تهران در نیمه نخست۱۴۰۵، میان دو روند متفاوت حرکت کرد. از یک‌سو، افت شدید تولید و فروش از کاهش محسوس حجم فعالیت حکایت داشت و از سوی دیگر، افزایش نرخ فروش، درآمد صنعت را در مسیر صعودی نگه داشت. با این حال، رشد ۲۲درصدی درآمد در برابر افت بیش از نیمی از تولید، به معنای عملکرد یکسان شرکت‌ها نبود. تفاوت نتایج مالی شرکت‌های اصلی و بهبود حاشیه سود صنعت در بهار، نشان می‌دهد برای ارزیابی این دوره باید علاوه بر نرخ فروش، تغییرات حجم فعالیت و تفاوت عملکرد شرکت‌ها را نیز در نظر گرفت.
افت تولید، با تابستان ادامه یافت
تولید صنعت متانول در ۶ماه نخست۱۴۰۵ با کاهش ۵۲درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل، به حدود ۲.۶میلیون تن رسید. بررسی عملکرد فصلی نشان می‌دهد افت تولید در بهار شدیدتر از تابستان بود. تولید بهار ۶۱درصد کاهش یافت؛ درحالی‌که افت تولید تابستان به ۴۳درصد رسید. با وجود کاهش شدت افت در فصل دوم، سطح تولید همچنان فاصله زیادی با مدت مشابه سال گذشته داشت. در مقایسه ماهانه با ماه مشابه سال قبل، اردیبهشت ضعیف‌ترین ماه تولید صنعت بود. تولید این ماه با افت ۹۱درصدی به حدود ۸۰هزار تن رسید. فروردین نیز کاهش ۶۹درصدی را تجربه کرد. در مقابل، خرداد تنها ماهی بود که تولید کل صنعت در آن افزایش یافت و با رشد ۴درصدی به بیش از ۵۶۳هزار تن رسید. از تیرماه دوباره روند نزولی ادامه یافت و تولید در تیر، مرداد و شهریور به‌ترتیب ۲۳، ۴۷ و ۵۲درصد کمتر از ماه‌های مشابه سال قبل بود. تمرکز بالای تولید در یک شرکت، نقش مهمی در شکل‌گیری عملکرد کلی صنعت داشت. «زاگرس» با تولید حدود ۲.۰۷میلیون تن، نزدیک به ۸۱درصد تولید صنعت را در اختیار گرفت، اما تولید آن ۵۳درصد کاهش یافت. این شرکت در اردیبهشت تولیدی ثبت نکرد و هرچند در خرداد با تولید بیش از ۴۷۸هزار تن، رشد ۱۹درصدی را تجربه کرد، افت تولید در ماه‌های بعد ادامه یافت. تولید زاگرس در تیر، مرداد و شهریور به‌ترتیب ۲۸، ۵۳ و ۴۷درصد پایین‌تر از ماه‌های مشابه سال قبل بود. «شفن» نیز با تولید حدود ۱۸۳هزار تن، کاهش ۶۱درصدی را ثبت کرد. تولید این شرکت در اردیبهشت به کمتر از ۴هزار تن رسید که افت ۹۶درصدی نسبت به اردیبهشت سال گذشته را نشان می‌داد. در «شخارک»، تولید پنج‌ماهه نخست سال با کاهش ۱۸درصدی به حدود ۳۰۷هزار تن رسید. به این ترتیب، افت تولید تنها به یک شرکت محدود نبود، هرچند وزن بالای زاگرس باعث شد عملکرد این شرکت اثر بیشتری بر نتیجه کلی صنعت بگذارد.
فروش زیر فشار افت حجم
فروش مقداری صنعت متانول در ۶ماه نخست امسال با افت ۵۷درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل، به حدود ۱.۱۹میلیون تن رسید. کاهش فروش در بهار ۶۱درصد و در تابستان ۵۲درصد بود. هرچند شدت افت در فصل دوم کمتر شد، فروش صنعت همچنان با کاهش قابل‌توجهی روبه‌رو بود و بهبود نسبی تابستان نتوانست فاصله با سال گذشته را جبران کند.
در مقایسه ماهانه با ماه مشابه سال قبل، اردیبهشت با فروش حدود ۲۸هزار تن و افت ۹۵درصدی، ضعیف‌ترین ماه صنعت بود. فروش فروردین ۳۵درصد و خرداد ۴۳درصد کاهش یافت. افت فروش در تیر به ۵۸درصد رسید و در مرداد و شهریور نیز به‌ترتیب ۳۸ و ۵۹درصد بود. مرداد با فروش حدود ۲۷۵هزار تن، بیشترین حجم فروش ماهانه را در این دوره ثبت کرد؛ اما این رقم نیز از فروش مرداد سال گذشته کمتر بود.
در سطح شرکت‌ها، «زاگرس» با فروش حدود ۸۳۵هزار تن، نزدیک به ۷۰درصد فروش صنعت را به خود اختصاص داد. با این حال، مقدار فروش آن ۵۵درصد کاهش یافت. فروش «شفن» نیز با افت ۷۴درصدی به حدود ۱۱۵هزار تن رسید. «شخارک» در پنج‌ماه نخست سال حدود ۲۴۲هزار تن فروش داشت که ۳۳درصد کمتر از دوره مشابه سال قبل بود.
مقدار فروش گزارش‌شده صنعت معادل حدود ۴۶درصد تولید ۶ماهه بود؛ درحالی‌که این نسبت در سال۱۴۰۴ حدود ۵۳درصد گزارش شده بود. این تفاوت به‌تنهایی علت فاصله میان تولید و فروش را مشخص نمی‌کند، اما ضرورت بررسی همزمان تولید، فروش و تغییرات موجودی محصول را نشان می‌دهد. بنابراین نمی‌توان تمام افت فروش را صرفا به کاهش تولید نسبت داد یا از این نسبت به‌تنهایی درباره وضعیت موجودی‌ها نتیجه‌گیری کرد.
نرخ‌های بالاتر، درآمدهای متفاوت
درآمد صنعت متانول در ۶ماه نخست ۱۴۰۵ با رشد ۲۲درصدی نسبت به دوره مشابه سال قبل، به ۵۳هزار و ۱۶۳میلیارد تومان رسید. این افزایش در شرایطی رقم خورد که مقدار فروش بیش از نیمی کاهش یافته بود. با این حال، رشد درآمد میان شرکت‌های صنعت توزیع یکسانی نداشت و تفاوت عملکرد مالی آنها نشان می‌دهد افزایش نرخ فروش به‌تنهایی برای توضیح نتیجه نهایی کافی نیست.
«زاگرس» با درآمد ۲۷هزار و ۶۰۶میلیارد تومانی، بیش از نیمی از درآمد صنعت را به خود اختصاص داد؛ اما رشد درآمد این شرکت به ۶درصد محدود شد. درآمد «شفن» نیز با کاهش ۳درصدی به ۷هزار و ۴۸۷میلیارد تومان رسید. در مقابل، «شخارک» در پنج‌ماه نخست سال درآمدی معادل ۱۸هزار و ۷۰میلیارد تومان ثبت کرد که ۱۲۷درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. درآمد این شرکت در فروردین به حدود ۸هزار و ۷۴۴میلیارد تومان رسید و سهم قابل‌توجهی در عملکرد دوره پنج‌ماهه آن داشت. البته به‌دلیل تفاوت دوره گزارشگری شخارک با دو شرکت دیگر، مقایسه مستقیم درآمدهای ثبت‌شده آنها نیازمند توجه به این اختلاف زمانی است.
بررسی فصلی نشان می‌دهد درآمد صنعت در بهار با رشد ۲۳درصدی به ۲۸هزار و ۲۴۱میلیارد تومان رسید. در تابستان نیز درآمد با افزایش ۲۰درصدی، حدود ۲۴هزار و ۹۲۲میلیارد تومان بود. به این ترتیب، رشد درآمد در هر دو فصل ادامه یافت؛ اما برخلاف روند تولید و فروش که در تابستان از شدت افت آنها کاسته شد، افزایش درآمد به نرخ رشد پایین‌تری در فصل دوم رسید. در مقایسه ماهانه با ماه مشابه سال قبل، فروردین با درآمد ۱۵هزار و ۶۸۵میلیارد تومان و رشد ۱۲۲درصدی، بیشترین درآمد ماهانه را ثبت کرد. در مقابل، درآمد اردیبهشت با کاهش ۷۲درصدی به ۲هزار و ۷۱۷میلیارد تومان رسید. درآمد خرداد ۵۸درصد افزایش یافت و در تیر ۱۲درصد کاهش پیدا کرد. در مرداد رشد درآمد به ۷۲درصد رسید؛ اما افزایش درآمد شهریور تنها ۴درصد بود. این نوسان‌ها نشان می‌دهد مسیر درآمد صنعت در طول ۶ماه نخست یکنواخت نبود و تغییرات ماهانه نقش مهمی در شکل‌گیری رقم نهایی داشت.
جهش نرخ فروش، فراتر از رشد درآمد
نرخ‌های فروش در پایان تابستان، تصویری روشن از افزایش قیمت محصولات متانولی ارائه می‌کنند. نرخ فروش متانول «زاگرس» در شهریور نسبت به ماه مشابه سال قبل ۲۲۶درصد افزایش یافت و به حدود ۶۰میلیون و ۷۴۶هزار تومان برای هر تن رسید. نرخ فروش «شفن» نیز در همین مقایسه ۲۵۰درصد رشد کرد و به حدود ۶۴میلیون و ۷۹۱هزار تومان برای هر تن رسید. علاوه بر این، نرخ فروش زاگرس از فروردین تا شهریور ۳۲درصد و نرخ شفن در همین بازه ۴۱درصد افزایش یافت. با این حال، رشد بیش از دوبرابری نرخ فروش در شهریور را نمی‌توان مستقیما با رشد درآمد ۶ماهه مقایسه کرد. نرخ‌های شهریور تنها وضعیت یک‌ماه را در برابر ماه مشابه سال قبل نشان می‌دهند؛ درحالی‌که درآمد ۶ماهه حاصل عملکرد تمام ماه‌های دوره است. تفاوت در مقدار فروش، سطح نرخ‌ها در ماه‌های مختلف و زمان شناسایی درآمد می‌تواند بر نتیجه نهایی اثر بگذارد. از همین رو، با وجود افزایش چشم‌گیر نرخ‌های فروش، درآمد صنعت در نیمه نخست سال رشد محدودتری را تجربه کرد و عملکرد شرکت‌ها نیز یکسان نبود.
حاشیه سود به قله ۵ ساله رسید
در کنار تغییرات تولید، فروش و درآمد، سودآوری صنعت در بهار۱۴۰۵ بهبود قابل‌توجهی را تجربه کرد. حاشیه سود ناخالص صنعت از ۲۵درصد در سال۱۴۰۴ به ۴۳درصد در بهار امسال رسید. حاشیه سود عملیاتی نیز از ۱۳درصد به ۲۸درصد افزایش یافت و حاشیه سود خالص از ۱۱درصد به ۱۸درصد رسید. حاشیه سود ناخالص بهار، بالاترین رقم فصلی در داده‌های بررسی‌شده از تابستان ۱۴۰۰ به بعد بود.
در میان شرکت‌ها، «زاگرس» در بهار حاشیه سود ناخالص ۴۸درصدی، عملیاتی ۲۲درصدی و خالص ۱۷درصدی ثبت کرد. حاشیه سود ناخالص این شرکت در سال۱۴۰۴ برابر با ۲۴درصد و حاشیه سود خالص آن ۴درصد بود. «شفن» نیز در بهار حاشیه سود ناخالص ۳۹درصدی، عملیاتی ۳۴درصدی و خالص ۱۹درصدی را به ثبت رساند. حاشیه سود خالص این شرکت در سال گذشته ۵درصد بود. این ارقام از بهبود حاشیه سود ۲شرکت در بهار امسال حکایت دارند؛ هرچند مقایسه حاشیه سود یک فصل با کل سال باید با در نظر گرفتن تفاوت دوره‌های زمانی انجام شود.
درباره «شخارک»، حاشیه سود خالص سال۱۴۰۴ برابر با ۲۴درصد بود، اما گزارش حاشیه سود بهار این شرکت هنوز در دسترس نبود. از این رو، مقایسه سودآوری سه شرکت در یک دوره زمانی یکسان با اطلاعات موجود امکان‌پذیر نیست.
