دو معضل صنعت اوره
دنیای اقتصاد - عباس بیات : شرکت‌های اوره‌‌‌ساز بازار سهام با دو معضل بزرگ دست‌وپنجه نرم می‌کنند. از یک‌طرف چون اوره بر جهش نرخ بسیاری از اقلام کشاورزی تاثیر مستقیم دارد، دولت روی قیمت آن حساسیت بالایی دارد. بنابراین دولت، شرکت‌های اوره‌‌‌ساز را به فروش با نرخ بسیار کمتری نسبت به نرخ جهانی در بازار داخلی به جهاد کشاورزی ملزم می‌کند. این امر سبب کاهش درآمد و سودآوری تولیدکنندگان این صنعت شده است. از طرفی دولت پول اوره داخلی را نیز به تولیدکنندگان واریز نکرده و همین موضوع موجب بالا رفتن مطالبات اورهسازان از دولت شده است. ارزیابی وضعیت تولیدات، فروش و درآمد این صنعت نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۳ و همچنین فروردین امسال وضعیت این صنعت چندان مناسب نبوده و عمدتا متغیرهای مالی اورهسازان با نزول همراه شده است. با این حال وضعیت سودآوری در دوره‌‌‌های اخیر به دلیل کاهش سهم فروش داخلی بهبود یافته و حاشیه سود این صنعت با افزایش همراه شده است.
رکود تولیدات
بررسی میزان تولیدات شرکت‌های اوره‌‌‌ساز بازار سهام نشان می‌دهد که در بازه سالانه به‌طور متوسط ۸میلیون و ۵۶۰هزار تن محصول به چرخه تولید درآمده است و این شرکت‌ها سالانه افزایش ۸درصدی تولید را تجربه کرده‌‌اند. به‌رغم روند صعودی تولیدات شرکت‌های اوره بورس تهران، طی سال ۱۴۰۳ وضعیت تولیدات این صنعت چندان جالب نبود. در سال گذشته مجموع تولیدات شرکت‌های بورسی اوره‌‌‌ساز با نزول ۱۳درصدی نسبت به سال ماقبل همراه شد و به ۱۰میلیون و ۲۹۹هزار تن کاهش یافت. عامل اصلی در کاهش مقادیر تولید سالانه این صنعت در وهله اول به بحث قطعی انرژی و گران شدن نرخ خوراک آنها بازمی‌گردد. قطعی انرژی موجب شد تا شرکت‌ها نتوانند با تمام توان اوره تولید کنند که همین موضوع عامل نزول مقداری تولید این صنعت بوده است. از طرفی سهم بازار داخلی اوره در سال گذشته کاهش یافت که این امر هرچند موجب کاهش مقدار تولید اورهسازان شد، اما فروش با نرخ بالاتر سود بیشتری را برای شرکت‌های این صنعت به همراه داشت و حاشیه سود این صنعت را افزایش داد.
در مقیاس فصلی در هر چهار فصل ۱۴۰۳، نزول مقادیر تولید در صنعت اوره رقم خورد. بیشترین میزان کاهش تولیدات این صنعت مربوط به زمستان سال گذشته بود. در این فصل مجموع تولیدات اورهایها با افت ۳۸درصدی نسبت به فصل مشابه سال ۱۴۰۲ به میزان یک‌میلیون و ۳۱۹هزار تن به ثبت رسید. در بازه ماهانه، طی فروردین‌ماه امسال میزان تولیدات شرکت‌های اوره بازار سهام با کاهش ۱۲درصدی نسبت به فروردین ۱۴۰۳ به میزان ۹۲۱هزار تن به ثبت رسید. از میان شش‌تولیدکننده اوره بازار سهام، در فروردین‌ماه امسال «کرماشا» بهترین عملکرد را به ثبت رسانده است؛ به‌طوری که مجموع تولیدات این شرکت طی اولین ماه سال‌جاری با رشد ۸۲درصدی نسبت به ماه مشابه همراه بوده و ۹۰هزار تن به ثبت رسیده است.
تقلیل فروش اورهسازان
همان‌طور که میزان تولیدات شرکت‌های اوره بازار سهام در سال ۱۴۰۳ نزولی بوده، مقادیر فروش این صنعت نیز با کاهش همراه شده است. در سال ۱۴۰۳ مجموع مقدار فروش گروه اوره بازار سهام با افت ۱۲درصدی نسبت به سال ماقبل به میزان ۶میلیون و ۴۹۴هزار تن به ثبت رسید؛ این در حالی است که در مقیاس سالانه متوسط رشد فروش اورهسازان ۸درصد بوده است. در بازه فصلی اوضاع فروش اورهایها خوب نبوده است. در هر چهار فصل سال ۱۴۰۳ مجموع مقداری فروش این صنعت با کاهش همراه بود. طی چهارمین فصل سال ۱۴۰۳، شش‌اوره‌‌‌ساز بورسی موفق به فروش یک‌میلیون و ۴۶۴هزار تن محصول شدند که در مقایسه با فصل مشابه سال پیش از آن ۱۶درصد کاهش داشت.
طی اولین ماه سال‌جاری، مجموع فروش این صنعت ۳۳۰هزار تن بوده که در مقایسه با فروردین سال گذشته کاهش ۳۸درصدی را به ثبت رسانده است. به‌رغم جهش تولیدی پتروشیمی «کرماشا» و یکه‌تازی این شرکت از لحاظ تولید در اولین ماه سال، به‌لحاظ میزان فروش «کرماشا» وضعیت خوبی را تجربه نکرده است. در این مقیاس بالاترین میزان رشد نقطه به نقطه فروش مربوط به پتروشیمی «خراسان» است. این شرکت در فروردین‌ماه امسال موفق شد تولیدات اوره خود را با جهش ۱۸درصدی نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۳ به ۴۱هزار تن افزایش دهد.
جهش نرخ در «شیراز»
همان‌طور که پیش‌تر عنوان شد، یکی از معضلات اورهسازان، فروش اجباری این صنعت به نرخی بسیار کمتر از نرخ جهانی به جهاد کشاورزی است. از آنجا که اوره یک محصول زمینه‌ای برای تولید بسیاری از محصولات کشاورزی است و افزایش یا کاهش قیمت آن مستقیما بر سفره مردم اثر دارد، دولت بر قیمت اوره حساسیت بالایی دارد. در سال‌های اخیر دولت شرکت‌های این صنعت را مجبور به فروش با نرخی بسیار کمتر از نرخ جهانی کرد و حتی پول اوره را نیز به شرکت‌ها پرداخت نکرد. در نتیجه این امر مطالبات اورهایها تلنبار و موجب نزول نقدینگی در شرکت‌های اوره بازار سهام شد. در سال ۱۴۰۳ به‌طور متوسط ۲۴درصد به نرخ فروش محصول اصلی صنعت اوره نسبت به سال ماقبل افزوده شد. در این مقیاس بالاترین میزان رشد نرخ فروش مربوط به شرکت «شپدیس» بود. این شرکت توانست اوره گرانول فله خود را طی سال گذشته با افزایش ۳۹درصدی نسبت به سال ماقبل به فروش برساند. در زمستان وضعیت نرخ فروش صنعت اوره بهبود خوبی را تجربه کرد و به‌طور میانگین ۵۷درصد به نرخ فروش محصول اصلی اورهایها افزوده شد که در این مقیاس شرکت «شیراز» بالاترین میزان جهش نرخ را تجربه کرد. این شرکت در زمستان اوره فله خود را با افزایش ۹۱درصدی نسبت به زمستان ۱۴۰۲ به فروش رساند.
در بازه ماهانه از آنجا که شرکت «شلرد» گزارش فروردین خود را ارئه نکرده، در این مقایسه نادیده گرفته شده است. میانگین رشد نقطه به نقطه نرخ فروش اورهسازان در فروردین‌ماه امسال ۷۰درصد بوده است. همان‌طور که پتروشیمی شیراز عملکرد درخشانی به‌لحاظ جهش نرخ در مقیاس قبل داشت، در این مقیاس نیز با رشد ۹۴درصدی نرخ اوره خود بهترین عملکرد نقطه به نقطه در میان اورهسازان را تجربه کرده است.
آهنگ نرم رشد درآمدی
پس از بررسی میزان تولید و فروش اورهایها حال نوبت بحث در مورد درآمد آنهاست. در مقیاس سالانه به‌طور متوسط رشد درآمد فروش صنعت اوره به میزان ۴۶درصد بوده است. طی سال ۱۴۰۳ فروش این صنعت با افزایش ۱۴درصدی نسبت به سال ماقبل همراه شد و ۹۴هزار و ۶۰۰میلیارد تومان به ثبت رسید که به معنای کاهش ۳۲درصدی شتاب رشد درآمد این صنعت در سال گذشته است. در بازه فصلی در هر چهار فصل سال قبل رشد اندک درآمدی رقم خورد. طی چهارمین فصل سال مجموع فروش اورهایها با ۱۰درصد رشد نسبت به زمستان ۱۴۰۲ به میزان ۲۳هزار میلیارد تومان به ثبت رسید. در مقیاس ماهانه، طی فروردین‌ماه امسال فروش شرکت‌های تولیدکننده اوره با افزایش یک‌درصدی نسبت به فروردین سال قبل به میزان ۶هزار و ۴۵۸میلیارد تومان به ثبت رسید. از میان شش‌تولیدکننده اوره بازار سهام، در فروردین‌ماه امسال «خراسان» بهترین عملکرد را به ثبت رساند و موفق شد فروش خود را با جهش ۹۴درصدی نسبت به فروردین ۱۴۰۲، به ۹۴۱میلیارد تومان برساند.
عامل بهبود متغیرهای سودآوری
ارزیابی متغیرهای سودآوری تولیدکنندگان اوره نشان می‌دهد که در دوره‌‌‌های اخیر حاشیه سود این صنعت با افزایش همراه شده است. عامل اصلی رشد سودآوری این صنعت خصوصا در دوسال اخیر کاهش سهم داخلی فروش این صنعت است. متوسط حاشیه سود تولیدکنندگان اوره ظرف ۱۳سال اخیر ۵۱درصد بوده است. طی سال ۱۴۰۲ حاشیه سود صنعت اوره با رشد ۱۰درصدی نسبت به میانگین تاریخی ۶۱درصد افزایش یافت.
روند بهبود حاشیه سود سالانه، در مقیاس فصلی نیز تداوم یافته است. طی پاییز ۱۴۰۳ حاشیه سود اورهسازان ۵۵درصد به ثبت رسید که همچون متوسط فصلی بوده است. شرکت «شپدیس» بیشترین میزان حاشیه سود را در بازه سالانه و فصلی تجربه کرده است. این شرکت در سال ۱۴۰۲ و پاییز ۱۴۰۳ با ثبت حاشیه سود ۵۶ و ۶۳درصدی بهترین عملکرد را در میان اورهسازان بورسی تجربه کرده است.
