متانولیها زیر ذره‌بین
دنیای اقتصاد - عباس بیات : شرکت‌های تولیدکننده متانول بازار سهام، با توجه به قطعی مکرر گاز در فصل‌‌‌های پاییز و زمستان همواره با نزول تولیدات همراه شده‌‌‌اند. این وضعیت در سال‌جاری تشدید شده و طی تابستان و پاییز امسال مقادیر تولید و فروش متوسط نزول بیش از ۱۰درصدی را تجربه کرده است. تشدید محدودیت‌های قطعی گاز موجب شده است تا رکود سنگینی در مقادیر تولید و فروش صنعت متانول رقم بخورد.
در کنار سنجش تناژ تولید و فروش، بررسی درآمد این صنعت نیز نشان می‌دهد که چه در سال ۱۴۰۲ و چه در تابستان و پاییز امسال، نزول شتاب درآمد مشهود بوده است. با وجود نزول تمامی متغیرهای مالی صنعت متانول، ارزیابی حاشیه سود این صنعت نشان می‌دهد که در تابستان و پاییز سال‌جاری وضعیت سودآوری آن در قیاس با سال گذشته بهبود چشمگیری را تجربه کرده است. در حالی که حاشیه سود شرکت‌های تولیدکننده متانول در سال ۱۴۰۲ به‌‌‌میزان ۱۹درصد به‌‌‌ثبت رسیده، در پاییز سال‌جاری حاشیه سود این صنعت به ۳۰درصد افزایش یافته است.
تقلیل تولید با قطعی گاز
با توجه به محدودیت‌های تولید در شرکت‌های متانولی بازار سرمایه، در بازه سالانه طی ۱۳سال اخیر به‌طور میانگین هر سال ۱۰میلیون تن متانول تولید شده و تولیدات این صنعت بدون تغییر باقی مانده است. روند تولیدات طی سال‌های اخیر با کاهش همراه شده است. در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ به‌‌‌ترتیب افت ۱۲ و ۲درصدی در مقادیر تولیدات متانولیها رقم خورده و این کاهش در سال گذشته به صفر درصد رسیده است. اصلی‌‌‌ترین عامل رکود در مقادیر تولید متانولیها به کمبود گاز این صنعت بازمی‌گردد. گاز ورودی به شرکت‌های متانولساز در عمده روزهای پاییز و زمستان با قطعی همراه می‌شود و همین امر موجب می‌شود تا شرکت‌های تولیدکننده نتوانند همچون گذشته تولید کنند. بنابراین بزرگ‌ترین ریسک فعلی متانولیها قطعی گاز است. پس از آن افزایش نرخ گاز به‌عنوان ریسک دیگر متانول‌‌‌سازان بورسی مطرح می‌شود که با توجه به مصرف بالای گاز این صنعت هرگونه افزایش غیرمنتظره در نرخ فروش گاز می‌‌‌تواند عواقب بسیار بدی بر درآمد و به‌دنبال آن تولیدات متانولیها داشته باشد. در مقیاس فصلی طی سال‌جاری وضعیت تولیدات متانولیها فاجعه‌بار بوده است.
در تابستان و پاییز امسال مقدار تولیدات سه‌شرکت متانولی بازار سرمایه به‌‌‌ترتیب نزول ۹ و ۲۶درصدی را نسبت به مدت مشابه سال گذشته تجربه کرده است. در مجموع طی ۹ماه سال‌جاری، ۶میلیون و ۹۲۶هزار تن متانول توسط شرکت‌های بورسی تولید شده که در مقایسه با دوره مشابه سال گذشته با ۱۸درصد کاهش همراه شده است. بیشترین میزان افت مقادیر تولید طی سال‌جاری مربوط به شرکت «زاگرس» است. میزان تولیدات این شرکت در ۹ماهه امسال به‌‌‌میزان ۵میلیون و ۲۲۲هزار تن به ثبت رسیده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته افت ۲۲درصدی را تجربه کرده است.
نزول مقادیر فروش
در کنار بررسی مقادیر تولید شرکت‌های متانول، ارزیابی مقادیر فروش این صنعت می‌‌‌تواند وضعیت متغیرهای مالی این زیرمجموعه از صنعت شیمیایی بازار سرمایه را مشخص کند. بر این اساس در بازه سالانه به‌طور متوسط هر سال ۵میلیون و ۹۰۰هزار متانول توسط شرکت‌های این صنعت به فروش رسیده است. همچون روند تولیدات، مقادیر فروش متانولیها هم در ۱۳سال گذشته ثابت بوده و بدون تغییر باقی مانده است. در سال ۱۴۰۲ تناژ فروش این صنعت با افزایش ۲درصدی به‌‌‌میزان ۵میلیون و ۵۴۰هزار واحد افزایش یافته است. در مقیاس فصلی طی تابستان و پاییز امسال مقادیر فروش شرکت‌های تولیدکننده متانول بازار سرمایه به‌‌‌ترتیب با کاهش ۱۷ و ۱۹درصدی همراه شده است. ظرف ۹ماهه امسال مجموع تناژ فروش سه‌شرکت تولیدکننده این صنعت ۳میلیون و ۷۲۳هزار تن به ثبت رسیده که در قیاس با مدت مشابه سال گذشته ۱۷درصد افت را تجربه کرده است. همان‌طور که پتروشیمی زاگرس در مقیاس تولیدات بیشترین میزان کاهش مقادیر را طی سال‌جاری تجربه کرد، در زمینه مقادیر فروش نیز با ثبت افت ۲۶درصدی بیشترین میزان کاهش تناژ فروش را به ثبت رساند.
جهش نرخ «شفن»
از آنجا که متانولیها محصولات تولیدی خود را در بورس‌کالا و همچنین عمدتا به‌صورت صادراتی به فروش می‌‌‌رسانند، ریسک نرخ‌‌‌گذاری دستوری در متانولیها بسیار پایین است. در ۹ماه نخست امسال به‌طور میانگین ۳۱درصد به نرخ فروش محصول اصلی شرکت‌های تولیدکننده متانول نسبت به ۹ماه ابتدایی ۱۴۰۲ افزوده شده است. در این مقیاس بیشترین میزان رشد نرخ فروش مربوط به شرکت «شفن» است که با توجه به سهم صددرصدی صادرات در سبد درآمد خود، توانسته است متانول تولیدی خود را با ۳۸درصد افزایش نسبت به ۹ماه ابتدایی ۱۴۰۲ به فروش برساند. در بازه نقطه به نقطه طی آذرماه امسال به‌طور میانگین ۳۸درصد به نرخ فروش سه‌متانول‌‌‌ساز بازار سرمایه افزوده شده است. این در حالی است که «شفن» با جهش ۴۸درصدی نرخ متانول خود موفق شده است در این مقیاس نیز بیشترین میزان رشد نرخ فروش را به ثبت برساند. همچنین مقایسه نرخ فروش آذرماه متانولیها با متوسط سال‌جاری از افزایش ۱۶درصدی نرخ فروش متانول در آذرماه حکایت دارد. طی نهمین‌ماه از سال‌جاری «شفن» همچون مقیاس‌‌‌های دیگر با ثبت افزایش ۲۶درصدی نرخ فروش آذرماه خود توانسته است بیشترین میزان رشد نرخ را تجربه کند.
رکود درآمدی
طی ۱۳سال گذشته هر سال به‌طور متوسط ۳۱درصد به درآمد فروش شرکت‌های تولیدکننده متانول بازار سرمایه افزوده شده است. طی سال گذشته مجموع درآمد فروش ثبت‌شده توسط سه‌متانول‌‌‌ساز بازار سرمایه به‌‌‌میزان ۴۹هزار و ۹۰۰میلیارد تومان بوده که در مقایسه با سال ماقبل رشد ۲۲درصدی را تجربه کرده است. این میزان افزایش نشان می‌دهد که شتاب درآمد متانولیها در قیاس با متوسط سالانه ۹درصد کاهش یافته است. اصلی‌‌‌ترین عامل نزول درآمدی این صنعت به کاهش مقادیر فروش آن برمی‌‌‌گردد. به‌دنبال محدودیت‌های گازی متانول‌‌‌سازان، تناژ فروش این صنعت با کاهش همراه شده و اثر خود را بر درآمد و سودآوری گذاشته است. در مقیاس فصلی طی سال‌جاری نزول شتاب درآمدی واضح بوده است.
طی پاییز و زمستان سال‌جاری درآمد فروش متانولیها در قیاس با مدت مشابه سال گذشته به‌‌‌ترتیب رشد ۴ و صفر درصدی را تجربه کرده است. در ۹ماهه امسال مجموع فروش شرکت‌های متانولساز بازار سرمایه به‌‌‌میزان ۴۳هزار میلیارد تومان به ثبت رسید که در مقایسه با ۹ماه ابتدایی ۱۴۰۲ تنها ۱۳درصد افزایش یافته است. در ۹ماهه سال‌جاری شرکت «شفن» با ثبت فروش ۱۰هزار میلیارد تومان، موفق شد درآمد خود را نسبت به ۹ماه آغازین ۱۴۰۲، ۴۰درصد افزایش دهد و با این اوصاف بیشترین میزان جهش درآمد را طی سال‌جاری تجربه کند.
رشد متغیرهای سودآوری
ارزیابی متغیرهای سودآوری شرکت‌های متانولساز بازار سرمایه نشان می‌دهد به‌رغم صعود حاشیه سود این صنعت طی سال‌های اخیر، در سال ۱۴۰۲ وضعیت سودآوری این صنعت با کاهش همراه شده است. در سال گذشته حاشیه سود صنعت متانول به‌‌‌میزان ۱۹درصد ثبت شده که این میزان حاشیه سود در مقایسه با میانگین سالانه ۲۸درصد کاهش یافته است. با این حال در مقیاس فصلی در تابستان و پاییز امسال وضعیت سودآوری شرکت‌های متانولساز بازار سهام بهبود چشمگیری را تجربه کرده است؛ به‌طوری که حاشیه سود تابستان و پاییز سال‌جاری به‌‌‌ترتیب ۳۴ و ۳۰درصد به ثبت رسید. با این اوصاف وضعیت سودآوری صنعت متانول در سال‌جاری بهبود خوبی را نسبت به مقیاس سالانه تجربه کرده است. در میان سه شرکت تولیدکننده متانول بازار سهام، «شخارک» بالاترین میزان سودآوری را به ثبت رسانده است. حاشیه سود این شرکت در سال ۱۴۰۲ به میزان ۲۸درصد به ثبت رسیده بود. همچنین متوسط حاشیه سود پتروشیمی خارک در پاییز سال‌جاری ۲۹درصد بوده که با این اوصاف چه در مقیاس سالانه و چه در بازه فصلی «شخارک» بیشترین میزان حاشیه سود را تجربه کرده است.
