سبقت سود از درآمد دلاری تایرسازان
دنیای اقتصاد-عباس بیات : بررسی مقادیر تولید و فروش در صنعت لاستیک و پلاستیک نشان می‌دهد که این صنعت طی سال ۱۴۰۲ به‌‌‌ترتیب با افت ۶ و ۸درصدی همراه بوده است. مجموع درآمد فروش ریالی صنعت لاستیک و پلاستیک طی سال گذشته با رشد ۴۱درصدی همراه بوده است. با این حال بررسی فروش این صنعت بر مبنای دلار نیما نشان می‌دهد در سال اخیر رشدی در فروش آن به ثبت نرسیده است. بر این اساس مجموع فروش دلاری تایرسازان در سال گذشته ۸۲۱میلیون دلار به ثبت رسیده که این عدد همچون ۱۴۰۱ بوده و تغییر خاصی نداشته است. از طرفی نرخ فروش دلاری محصولات این صنعت با تغییرات اندکی همراه بوده و عملا به لحاظ دلاری افزایش نداشته است. با وجود این ثبات نسبی نرخ ارز موجب شده است تا شرکت‌های تایرساز بتوانند مواداولیه خود را با هزینه کمتر تهیه کنند و درنتیجه به دنبال این موضوع سود تایرسازان با وجود ثابت ماندن درآمد با رشد همراه بوده است.
در سه فصل بهار، تابستان و پاییز ۱۴۰۲ متوسط سود ناخالص، عملیاتی و خالص این صنعت ۴۲میلیون دلار بوده که این عدد در قیاس با میانگین ۱۳فصل رشد نزدیک به ۶۰درصدی داشته است. حاشیه سود تایرسازان نیز با افزایش همراه بوده و در پاییز ۱۴۰۲ میانگین سه‌حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص ۲۵درصد به ثبت رسیده که در قیاس با متوسط فصلی ۹درصد رشد داشته است.
صنعت ۳۶هزار میلیاردی بازار سرمایه
به واسطه وجود منابع عظیم نفتی در ایران، صنایع زیادی که با حوزه نفت و پتروشیمی مرتبط هستند، به وجود آمده‌اند. از جمله این صنایع مرتبط میتوان به شرکت‌های فعال در حوزه محصولات لاستیکی و پلاستیکی اشاره کرد؛ چرا که مواد اولیه این شرکت‌ها که از نفت تامین می‌شود، به اندازه کافی در کشور وجود دارد. در سال ۱۳۳۷ کارخانه پلاسکو توسط حبیب‌اله القانیان تاسیس شد و اولین محصولات پلاستیکی تولید ایران را وارد بازار مصرف کرد؛ بنابراین تولید محصولات پلاستیکی در ایران قدمتی بیش از ۶۰سال دارد. صنعت لاستیک و پلاستیک بازار سرمایه شامل ۱۲شرکت با مجموع ارزش بازار ۳۶هزار و ۴۶۳میلیارد تومان است. بااهمیت‌‌‌ترین شرکت در گروه تایرساز، گروه صنعتی بارز با نماد معاملاتی «پکرمان» است که در حال حاضر با ارزشی بیش از ۱۱هزار میلیارد تومان در بازار مورد دادوستد قرار می‌گیرد. متوسط نسبت قیمت به سود هر سهم صنعت لاستیک و پلاستیک در محدوده ۷.۲واحد قرار دارد. به لحاظ متغیر قیمت به سود هر سهم، شرکت «پیزد» با P/E ۶.۵واحدی ارزندگی قیمتی بیشتری نسبت به دیگر تایرسازان بورسی دارد و پتانسیل رشد در آن وجود دارد.
تقلیل مقادیر تولید و فروش لاستیکی‌‌‌ها
ارزیابی وضعیت تولید تایرسازان در مقیاس سالانه نشان می‌دهد هر سال تولید این شرکت‌ها به‌طور متوسط ۳درصد افزایش یافته است. در سال ۹۶ تولیدات تایرسازان به اوج خود رسید. در این سال مجموع تناژ تولیدی تایرسازان بورسی ۲۱۶هزار تن بوده که نسبت به سال ماقبل رشد ۲۴درصدی را تجربه کرده است.
از این سال به دلیل وجود نوسانات بالای ارزی و در نتیجه مشکل تامین ماده‌‌‌اولیه وارداتی و همین‌طور قیمت‌گذاری دستوری با فزونی هزینه بر درآمد همراه شدند و تولیدات آنها تحت‌‌‌الشعاع قرار گرفت. در سال ۱۴۰۲ مجموع تولید این صنعت ۲۳۵هزار تن بوده که نسبت به ۱۴۰۱ افت ۶درصدی را تجربه کرده است. از میان ۱۲شرکت فعال صنعت لاستیک و پلاستیک، «پسهند» طی سال ۱۴۰۲ با ثبت تولید ۴هزار و ۴۵۱تن از انواع تسمه نقاله و رشد ۱۵درصدی تولید خود نسبت به ۱۴۰۱ بهترین عملکرد را در میان تایرسازان دیگر به ثبت رسانده است.
با توجه به قابلیت دپوپذیری محصولات تولیدی صنعت لاستیک و پلاستیک بهتر است وضعیت تولیدات این صنعت در کنار مقادیر فروش ارزیابی شود. مجموع مقدار فروش تایرسازان طی سال ۱۴۰۲ با افت ۸درصدی به ۲۳۳هزار تن کاهش یافته است. متوسط رشد مقدار فروش ۱۳ساله تایرسازان ۳درصد بوده و همچون مقادیر تولید از سال ۹۹ با افت همراه بوده است.
بررسی میزان فروش تایرسازان نشان می‌دهد که به‌‌‌دلیل فزونی تقاضا بر عرضه همواره تمامی تولیدات این صنعت به فروش رسیده و دپوپذیری در صنعت تایر صورت نگرفته یا در مدت کوتاهی به فروش رسیده است. در مقیاس مقادیر فروش نیز «پسهند» با رشد ۱۳درصدی مقدار فروش خود طی ۱۴۰۲ بهترین عملکرد را بین شرکت‌های لاستیک و پلاستیک به ثبت رسانده است.
عملکرد درخشان «پلاسک» در جهش فروش
بررسی مجموع فروش تایرسازان نشان می‌دهد در بازه سالانه، طی ۱۳سال اخیر به‌طور متوسط هر سال ۳۶درصد به درآمد این صنعت افزوده شده است. قله درآمدی تایرسازان در سال ۹۹ رقم خورد که در این سال فروش کل صنعت ۱۰هزار و ۱۴۷میلیارد تومان بود که نسبت به سال ماقبل با جهش ۹۳درصدی همراه شد. در سال ۱۴۰۲ مجموع فروش تایرسازان ۳۱هزار و ۱۳۶میلیارد تومان به ثبت رسید که این عدد در قیاس با ۱۴۰۱ با رشد ۴۱درصد همراه بوده است. از میان ۱۲شرکت بورسی تایرساز، «پلاسک» در سال ۱۴۰۲ عملکرد بسیار درخشانی از خود به نمایش گذاشت. این شرکت در سال گذشته با ثبت مجموع درآمد ۳هزار و ۸۶۳میلیارد تومان توانست فروش خود را نسبت به ۱۴۰۱، ۷۷درصد افزایش دهد.
افزایش ۹درصدی متغیرهای سودآوری
سه متغیر کلیدی در ارزیابی وضعیت سودآوری صنایع در صنعت لاستیک و پلاستیک از افت سودآوری در بازه سالانه حکایت دارد. بر این اساس متوسط سه حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص این صنعت در ۱۲سال اخیر به‌‌‌ترتیب ۲۰، ۱۵ و ۱۱درصد بوده است. در سال ۹۹ سودآوری تایرسازان به دلیل نوسانات بالای نرخ ارز و دریافت مجوزهای پی‌درپی افزایش نرخ محصولات، در اوج خود بوده و در این سال سه‌گانه حاشیه سود این صنعت ۲۶درصد به ثبت رسیده است. از این سال با شیب ملایمی سودآوری تایرسازان با کاهش همراه شده و در سال ۱۴۰۱ متوسط سه حاشیه سود تایرسازان تنها ۱۰درصد بوده است. براساس گزارش‌های فصلی ارائه‌شده توسط ۱۲شرکت فعال این صنعت، طی سال ۱۴۰۲ وضعیت سودآوری تایرسازان بهبود یافته است. عامل اصلی بهبود سودآوری را میتوان ثبات نسبی نرخ ارز دانست که موجب شده مواداولیه وارداتی هزینه کمتری برای تولیدکنندگان داشته باشد.
متوسط حاشیه سود تایرسازان در بهار ۱۴۰۲ به میزان ۱۷درصد بوده که در پاییز به ۲۵درصد افزایش یافته است. متوسط فصلی حاشیه سود تایرسازان در ۱۳فصل اخیر ۱۶درصد است. بر این اساس در هر سه‌فصل ۱۴۰۲ حاشیه سود لاستیکی‌‌‌ها بیش از میانگین تاریخی خود بوده است. در میان شرکت‌های صنعت لاستیک و پلاستیک، شرکت «پسهند»، هم در بازه سالانه و هم در بازه فصلی توانسته است عملکرد بسیار خوبی از خود به نمایش بگذارد. بر این اساس شرکت یادشده در سال ۱۴۰۱ و پاییز ۱۴۰۲ به‌‌‌ترتیب متوسط حاشیه سود ۳۹ و ۵۰درصدی را به ثبت رسانده و با اختلاف معناداری نسبت به دیگر هم‌‌‌گروهی‌‌‌های خود رتبه اول را به لحاظ سودآوری از آن خود کرده است.
ارزیابی متغیرهای بنیادی تایرسازان با دلار نیما
با توجه به اینکه همواره تورم جزء جدایی‌ناپذیر اقتصاد ایران بوده است، تفاوت بین رشد اسمی و واقعی متغیرهای درآمد و سودآوری یک شرکت یا صنعت کار دشواری است. بر این اساس بهتر است همه‌چیز را بر مبنای دلار ارزیابی کنیم تا بررسی بهتری از عملکرد یک صنعت داشته باشیم. مبنای دلار بورسی، دلار نیماست و بر این اساس متغیرهای درآمدی تایرسازان بررسی شده است. هرچند شرکت‌های تایرساز در ۱۳سال اخیر براساس ریال با رشد ۳۶درصدی فروش در هر سال همراه بوده‌‌‌اند، اما بر مبنای دلار توانسته‌‌‌اند به‌طور متوسط هر سال تنها ۳درصد فروش خود را رشد دهند.
در سال ۱۴۰۲، مجموع فروش دلاری این صنعت ۸۲۱میلیون دلار بوده که همچون سال ۱۴۰۱ بوده و رشدی را به ثبت نرسانده است. به لحاظ فروش دلاری، شرکت «پلاسک» عملکرد خوبی در ۱۴۰۲ از خود به نمایش گذاشته است. بر این اساس شرکت یادشده در سال گذشته با ثبت فروش ۱۰۰میلیون دلاری خود موفق شد مجموع فروش دلاری خود را ۲۷درصد رشد دهد.
متوسط نرخ فروش محصولات اصلی تایرسازان در سال ۱۴۰۲ بر مبنای دلار تنها یک‌درصد نسبت به ۱۴۰۱ رشد را تجربه کرده است. در این مقیاس شرکت «پلاسک» توانسته است محصول اصلی خود یعنی مجموعه داشبورد sp۱۰۰ را ۲۶درصد بیشتر از سال ۱۴۰۱ به فروش برساند و بهترین عملکرد را از آن خود سازد. طی زمستان ۱۴۰۲ میانگین رشد دلاری نرخ فروش تایرسازان ۵درصد افزایش داشته که در این مقیاس نیز شرکت «پلاسک» با جهش ۴۷درصدی محصول اصلی خود نسبت به مدت مشابه سال قبل بهترین عملکرد را به ثبت رسانده است. در مقیاس ماهانه طی دوازدهمین‌ماه از سال ۱۴۰۲، متوسط نرخ فروش محصول اصلی این صنعت با کاهش یک‌درصدی نسبت به میانگین ۱۴۰۲ همراه بوده است. با این حال در این ماه نیز «پلاسک» با رشد ۹درصدی نرخ فروش خود نسبت به متوسط سال یک‌بار دیگر گوی سبقت رشد نرخ فروش را از هم‌‌‌گروهی‌‌‌های خود ربوده است.
با وجود فقدان رشد درآمد دلاری تایرسازان و رشد کم نرخ فروش آنها در سال ۱۴۰۲، سود دلاری این صنعت با افزایش خوبی همراه بوده است. عامل اصلی در جهش سودآوری و درنتیجه حاشیه سود تایرسازان را میتوان ثبات نسبی در نرخ ارز دانست که موجب کاهش هزینه تامین ماده‌‌‌اولیه این صنعت و در نتیجه پیشی گرفتن درآمد از هزینه شد. متوسط سود ناخالص، عملیاتی و خالص در صنعت لاستیک و پلاستیک طی سه‌فصل بهار، تابستان و پاییز ۱۴۰۲، ۴۳میلیون و ۴۷۸هزار دلار بوده که این عدد در قیاس با میانگین ۱۳فصله دلاری با جهش نزدیک به ۶۰درصدی همراه بوده است.
