اثرات عرضه خودرو در بورس‌کالا

با آغاز سال ۲۰۲۰ و مسجل‌‌‌شدن پاندمی کرونا، موسسات تحقیقاتی اعلام کردند که میانگین فروش خودروسازان بزرگ دنیا تا ۳۰‌درصد کاهش یافته است و خودروسازانی که طی دهه‌‌‌ها هرگز خط تولید خود را متوقف نکرده بودند، از بیم مرگ‌‌‌ومیر بیشتر، حتی درِ کارخانه خود را نیز بستند. از سوی دیگر، حمایت همیشگی دولت‌‌‌ها از خودروسازان بزرگ به دلیل هزینه‌‌‌های سنگین مقابله با ویروس کرونا، به‌‌‌شدت کاهش پیدا کرد؛ اما رفته‌رفته با دستیابی به واکسن کرونا، اوضاع صنایع به‌ویژه خودرو، کمی بهبود یافت. با نگاهی به جدیدترین آمارهای منتشرشده، تولید خودروی جهان درسال ۲۰۲۱ پس از سه‌سال کاهش بی‌سابقه با رشد ۳درصدی در مقایسه با سال ۲۰۲۰ به رقم ۲/ ۸۰میلیون دستگاه رسید. نکته قابل‌توجه تولید خودرو جهان در سال ۲۰۲۱ آن است که سرعت روند کاهشی تولید در اکثر کشورها کاهش یافته است. اما بزرگ‌ترین بازار خودروی جهان (چین) رشد ۳درصدی داشت و تولید آن از ۲/ ۲۵میلیون دستگاه به ۲۶میلیون دستگاه رسید که می‌‌‌توان علت این رشد مجدد را بهبود اوضاع پس از شیوع ویروس کووید-۱۹ و بازگشت نسبی فعالیت‌های اقتصادی به دوران پیش از پاندمی و روند مثبت آن دانست. طی این سال، نرخ رشد اقتصادی جهان از منفی ۵/ ۳درصد در سال ۲۰۲۰ به رقم مثبت ۹/ ۵درصد رسید. این وضعیت موجب شد تا بخش‌‌‌های تولیدی از جمله صنعت خودرو در بسیاری از نقاط جهان وارد روند صعودی شوند.

کشورهای چین، آمریکا و ژاپن از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان خودروی جهان هستند. مطابق گزارش IHS Markit ۲۰۲۲ بیشترین کاهش تولید در سال ۲۰۲۱ به‌ترتیب مربوط به کشورهای اسلوونی (۳۲درصد)، کانادا (۱۹درصد) و هلند (۱۷درصد) بوده است. بیشترین رشد تولید نیز به‌ترتیب مربوط به کشورهای پاکستان (۱۰۳درصد)، آرژانتین (۶۹درصد) و اندونزی (۶۳درصد) است. همچنین مطابق این گزارش، تولید خودروی ایران براساس محاسبه ماه‌‌‌های میلادی با افزایش ۲درصدی در مقایسه با سال ۲۰۲۰ از رقم ۵۵۰هزاردستگاه به ۸۹۴‌هزار دستگاه رسیده است. رده تولیدی آن نیز در میان ۴۹کشور تولیدکننده خودرو با یک‌پله نزول از رده هجدهم به رده نوزدهم رسید.

وضعیت گروه خودرویی در بازار سهام

نمادهای صنعت خودرو به سه‌بخش «وسایل نقلیه موتوری»، «قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری» و «سایر قطعات یدکی و وسایل نقلیه موتوری» تقسیم می‌‌‌شوند. «خساپا»، «خزامیا» و «خپارس» از جمله نمادهای زیرگروه وسایل نقلیه موتوری و «خریخت»، «خوساز» و «خمحور» از نمادهای زیرگروه قطعات یدکی و جانبی هستند که در بورس و فرابورس معامله می‌‌‌شوند.

بازدهی این صنعت به‌طور کلی در اردیبهشت‌ماه حدود ۲/ ۱درصد و طی یک‌سال ۲/ ۲۴درصد بوده که همچنان با خبرهای جدید و افزایش نرخ‌ها از ابتدای سال ۱۴۰۱ از صنایع پرطرفدار بازار بوده ‌‌‌است.

بالاخره پس از کشمکش‌‌‌های فراوان، عرضه خودرو در بورس‌کالا کلید خورد و روز چهارشنبه ۲۸اردیبهشت ۱۴۰۱ دو محصول بهمن‌موتور در بورس‌کالا عرضه شدند. عرضه کارآ در دو مدل تک‌کابین و دوکابین، محصولات شرکت بهمن‌موتور به روش ثبت‌سفارش انجام شد. در این روز در مجموع ۲۹دستگاه کارای دوکابین با قیمت پایه ۳۰۱میلیون تومان و ۲۶دستگاه کارای تک‌کابین با قیمت پایه ۲۹۱میلیون تومان فروخته شد. پیش‌تر نیز کارشناسان خودرو بر این موضوع تاکید داشتند که تعیین‌‌‌کننده قیمت کالایی در بورس میزان عرضه و تقاضاست؛ اگر عرضه بالا باشد و نیاز بازار تامین شود، این افزایش قیمت می‌‌‌تواند کنترل شود و این محصولات در قیمت پایین‌‌‌تری به فروش برسند و با عرضه خودرو در بورس‌کالا فاصله قیمتی بین بازار و کارخانه کاهش ‌‌‌یابد. براساس آخرین اخبار اعلام‌شده از سوی بورس‌کالا، قرار بر این است که علاوه بر خودروهایی که تاکنون در این بازار پذیرش شده‌‌‌اند، خودروهای فیدلیتی و دیگنیتی، دو محصول پرطرفدار گروه بهمن در روزهای آینده در بورس‌کالا پذیرش و عرضه شوند.

طی سال‌های گذشته تاکنون، صنعت خورو در کشور ما با چالش‌‌‌هایی روبه‌رو بوده که یکی از این چالش‌‌‌های مهم، اختلاف بالای قیمت خودرو در کارخانه و بازار است و با عرضه خودرو در بورس‌کالا، می‌‌‌تواند این اختلاف کاهش یابد، به‌‌‌ گونه‌‌‌ای که قیمت کشف‌شده در بورس‌کالا چیزی بین قیمت فروش کارخانه و قیمت خودرو در بازار آزاد باشد. از دیدگاه کارشناسان صنعت خودرو، با عرضه خودرو در بورس‌کالا دلالی و سفته‌بازی در این صنعت از بین خواهد رفت. از جمله پیامدهای مثبت این اتفاق، تغییر در کمیت و کیفیت تولید، حذف قرعه‌‌‌کشی خودرو، شفافیت و رقابتی‌‌‌شدن بازار، حذف قیمت دستوری، معافیت مالیاتی برای عرضه‌‌‌کننده کالا و کشف قیمت واقعی خودرو خواهد بود.

شفافیت قیمتی در عرضه خودرو در بورس‌کالا می‌‌‌تواند سبب حذف قیمت‌گذاری دستوری این کالا شود و با این شیوه عرضه و تقاضا در بورس، نه تولیدکننده متضرر می‌شود و نه مصرف‌کننده و ازاین سو قیمت واقعی برای خودرو تعیین خواهد شد. علاوه بر اینکه هر دو طرف عرضه‌‌‌کننده و تقاضاکننده سود خواهند کرد. سهامداران شرکت‌های خودرویی نیز از این فرآیند قیمت‌گذاری سود خواهند برد و از سوی دیگر، نوعی تامین مالی برای شرکت‌های خودرویی که سال‌های طولانی زیان‌‌‌ده بوده‌‌‌اند، موجب اقداماتی مثبت خواهد شد.

در پایان باید به این موضوع اشاره کرد که نباید از تاثیر قیمت‌های جهانی، کشش بازار و قیمت دلار بر معاملات محصولات در بورس‌کالا غافل شد؛ به این دلیل که ارتباط مستقیمی میان نرخ دلار و قیمت‌های جهانی با قیمت‌های معامله‌شده در بورس‌کالا وجود دارد و تحت‌تاثیر این فاکتورها، شاهد نوسانات قیمتی در بازار خواهیم بود.