سودسازی روانکارها در انتهای ۱۴۰۰
دنیای اقتصاد : در صنعت برای جلوگیری از سایش و اصطکاک سطوح متحرک در تماس با هم از روانکاری استفاده می‌شود؛ در واقع، سیالات روانکار این وظیفه را بر عهده دارند. به‌منظور تولید روانکارها از روغن پایه (بیش از ۹۵درصد وزنی) و مواد افزودنی بسته به نوع خواص موردنیاز استفاده می‌شود. ماده اولیه تولید روغن پایه، لوب‌کات است که در پالایشگاههای نفت تهیه می‌شود. به‌منظور تولید روغنهای نهایی برای کاربردهای مختلف، لوب‌کات در شرکت‌های پالایشگاه روغن طی فرآیندهایی به روغن پایه تبدیل شده و سپس مواد افزودنی به آن اضافه می‌شود.بسته به نوع فرآیند مورد استفاده در پالایشگاههای روغن برای خالص‌سازی، روغنهای پایه به پنج‌دسته مختلف تقسیم می‌‌‌شوند که گروه‌‌‌های ۱ تا ۳ بیشترین کاربرد را در جهان دارند (بیش از ۹۰درصد تقاضای روغنهای پایه). در ایران، چهار پالایشگاه شامل روغن ایرانول (شرانول)، بهران (شبهرن)، سپاهان (شسپا) و نفت‌پارس (شنفت) به تولید روغنهای پایه و محصولات جانبی و نهایی اقدام می‌کنند. تکنولوژی تولید هر چهار پالایشگاه نیز، تولید روغن پایه گروه «یک» است.
قیمت مواد اولیه: همان‌طور که گفته شد، ماده اولیه مورد مصرف در فرآیند تولید روغن پایه، لوب‌کات است که از مرحله تقطیر نفت‌خام به دست می‌آید. قیمت‌گذاری لوب‌کات در دو مقطع ابتدا و میانه هر ماه انجام شده و از میانگین قیمت فوب نفت‌کوره (HSFO۱۸۰) در دو هفته آخر، در فرمول قیمت‌گذاری لوب‌کات استفاده می‌شود.
در ابتدای سال ۱۳۹۹ و با شیوع ویروس کرونا و کاهش قیمت نفت به دلیل کاهش تقاضای جهانی، قیمت مواد اولیه اصلی این شرکت (لوب‌کات) کاهش یافته و به حدود ۲۵هزار ریال به ازای هر کیلوگرم رسید. اما طی سال ۱۳۹۹ و با افزایش قیمت دلار و کاهش اثرات ویروس کرونا بر بازارهای بین‌المللی و افزایش قیمت نفت، قیمت لوب‌کات هم افزایش یافته و تا پایان سال ۱۳۹۹ به حدود ۱۰۰هزار ریال به ازای هر کیلو رسید که این موضوع باعث زیان‌ده شدن تولید و فروش محصولات روانکار، به‌خصوص روغنهای موتور بنزینی و دیزلی و روغنهای صنعتی و دنده شد. از این رو با پیگیری‌های مستمر شرکت‌های روغن‌ساز و انجمن صنفی پالایشگاههای تولید روانکار، در آبان‌ماه سال گذشته، مجوز افزایش نرخ ۴۰درصدی روغن‌موتور بنزینی و افزایش ۵۳درصدی روغن‌موتور دیزلی از سوی سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان صادر شد، اما همزمان با دریافت این مجوز و پس از آن، قیمت لوب‌کات و سایر ملزومات تولید و بسته‌بندی به نحوی فزاینده و غیر‌قابل انتظار با سیر صعودی همراه شد و اثرات افزایش نرخ دریافتی، به‌سرعت از بین رفت. این موضوع باعث شد مجددا با درخواست شرکت‌های مذکور در تاریخ ۲۷تیرماه سال‌جاری با اخذ مجوز افزایش نرخ ۴۱درصدی این محصولات موافقت شود.
روز گذشته در تالار پتروشیمی بورس‌کالا قیمت پایه لوب‌کات سنگین و سبک بین ۱۴۲ تا ۱۴۶هزار ریال عرضه شد. قیمت این محصول در همین روز در ماه قبل ۱۳۱ تا ۱۳۲هزار بود. آنچه مشخص است قیمت لوب‌کات همراه با نفت‌کوره و همزمان با افزایش قیمت نفت‌خام بالا می‌رود. در پایان هفته معاملاتی لوب‌کات فوب خلیج‌فارس با ۶/ ۱۰درصد رشد هفتگی به ۵۷۲دلار در تن رسید.
نرخ محصولات: نرخ هر یک از این محصولات متفاوت و تابعی از قیمت‌های جهانی و عمدتا وابسته به نفت است. هرچه به سمت محصولات نهایی نزدیک می‌شویم، محصولات تولیدشده دارای ارزش‌افزوده و به دنبال آن قیمت بیشتری هستند و حاشیه سود محصولات بیشتر خواهد بود. قیمت روغن پایه صادراتی از مبدا ایران در چندماه گذشته به ۱۱۱۰دلار رسید که در دو سال گذشته بی‌سابقه بوده و پس از آن روند این محصول اصلاحی بوده و در هفته‌‌‌های اخیر ۸۲۳دلار معامله شده بود که در هفته منتهی به ۱۶ اسفند با افزایش قیمت نفت به ۹۳۸دلار رسید. بر این اساس قیمت دو محصول لوب‌کات و روغن پایه بیشترین تاثیر را بر سودآوری شرکت‌های تولیدکننده روغن موتور دارند. این موضوع در جدول حساسیت این شرکت‌ها برای پیش‌بینی سود هر سهم آنها آمده است که در ادامه درباره آن توضیح داده می‌شود.
مقایسه شرکت‌ها
شرکت نفت پارس: محصولات تولیدی نفت‌پارس، طیف وسیعی از انواع روغن‌موتورها، صنعتی، دنده، گریس، ضدیخ، پارافین و اسالک وکس و فورفورال اکسترکت را شامل می‌شود. ظرفیت عملیاتی سالانه تولید، حدود ۳۳۰میلیون لیتر انواع روانکار و اکسترکت و... است که طی سال‌های اخیر به طور مستمر افزایش یافته است.
نفت پارس در حوزه تولید گریس، بزرگ‌ترین تولیدکننده در خاورمیانه بوده و درخصوص تولید سایر روانکارها، محصولاتی باکیفیت و مورد اعتماد در بازارهای داخلی و صادراتی ارائه می‌کند. مجموع درآمدهای عملیاتی این شرکت در ۹ماه اول ۱۴۰۰ به رقم ۷/ ۴۹هزار میلیارد ریال رسیده که نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود ۹۹درصد افزایش یافته است. در این دوره فروش داخلی ۸۱درصد و فروش صادراتی ۱۳۸درصد رشد داشته است. دلیل عمده این رشد، افزایش بیش از ۱۰درصدی حجم فروش محصولات داخلی و صادراتی نسبت به دوره مشابه سال گذشته بوده است. در گزارش این شرکت با توجه به نرخ ۵۲۰دلار نفت کوره فوب خلیج‌فارس (نرخ لوب‌کات متناسب با نرخ این محصول محاسبه شده است) و نرخ ارز ۲۳هزار و ۷۰۰ تومان، سود هر سهم سال جاری ۶۳۲ریال اعلام شده است.
شرکت نفت ایرانول: شرکت نفت ایرانول یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان روغن پایه، انواع روغنهای موتوری، صنعتی و... است. درآمدهای عملیاتی این شرکت در دوره ۹ماه سال ۱۴۰۰ نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۸۵ درصد افزایش یافته است. افزایش نرخ محصولات صادراتی و جانبی و نیز دریافت مجوز افزایش نرخ محصولات موتوری، عوامل اصلی تاثیرگذار بر افزایش درآمد این شرکت بوده است. در تحلیل حساسیت این شرکت با توجه به نرخ ۸۱۵دلاری روغن‌پایه و همین‌طور هرکیلو لوب‌کات ۱۲هزار و ۱۶۳تومانی، سود هر سهم این شرکت در سال ۱۴۰۰ به میزان ۹۱۹۰ریال خواهد بود. بر اساس این تحلیل، با افزایش هر ۵۰دلار بر تن روغن پایه به میزان ۵۵تومان به سود هر سهم اضافه خواهد شد. در مقابل با افزایش هر ۵۰تومان به هر کیلو لوب‌کات حدود ۳۰ریال از سود هر سهم کاسته خواهد شد.
شرکت‌نفت بهران: ارزش فروش این شرکت در پایان دوره مالی منتهی به ۳۰ آذر۱۴۰۰ نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود ۱۰۹درصد رشد داشته و با ثبت ۲/ ۷۸هزار میلیارد ریال در دوره ۹ماهه رکورد فروش ثبت شده است. با فرض نرخ لوب‌کات ۱۳هزار و ۲۶۸تومانی و نرخ ارز ۲۷هزار تومانی، سود هر سهم این شرکت برای سال ۱۴۰۰ به میزان ۱۷۷۶ریال پیش‌بینی شده است.
شرکت نفت سپاهان: این شرکت هم در ۹ماه ابتدایی امسال ۲۵۱۲۲میلیارد ریال سود خالص محقق کرده که ۱۱۹درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافته است. مبلغ کل فروش شرکت در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۱۵درصد افزایش یافته که عمدتا ناشی از تغییرات نرخ‌ها و حجم فروش است. درآمد ۹ماه منتهی به ۳۰ آذر این شرکت ۹۹۶۰۶میلیارد بوده که شامل فروش خالص ۵۵۸هزار تن انواع محصولات داخلی و صادراتی بوده است. فروش داخلی شرکت مقدار ۲۱۲هزار تن به ارزش ۴۸۹۲۴میلیارد ریال و فروش صادراتی مقدار ۳۴۶هزار تن انواع محصولات به ارزش ۵۰۶۸۱میلیارد ریال بوده که حجم فروش نسبت به دوره مشابه سال گذشته ۱۲درصد افزایش یافته است. برای این شرکت هم با نرخ لوب‌کات ۱۳هزار و ۵۰۰تومانی و دلار ۲۶هزار تومانی، برای سال ۱۴۰۰، ۵۰۳ریال سود به‌ازای هر سهم پیش‌بینی شده است.
