مسیریابی سرب و روی در جهان
حامد فقرایی کارشناس بازار سرمایه
روی چهارمین فلز پراستفاده بعد از آهن، آلومینیوم و مس است که میزان تولید آن بر اساس آمار گروه مطالعاتی سرب و روی برابر با ۷/ ۱۳ میلیون تن است. فلز سرب نیز که عمدتا همراه با فلز روی از معادن استخراج می‌شود، در سال ۲۰۲۰ تولیدی در حدود ۱۱ میلیون و۵۲۸ هزار تن را تجربه کرده است.
یکی از تفاوت‌هایی که این دو فلز با یکدیگر دارند، منشأ تولید آنهاست، به طوری که از مقدار تولید فلز روی در سال ۲۰۲۰ قریب به ۹۰ درصد آن منشأ سنگ معدن داشته و ۱۰ درصد آن نیز ناشی از بازیافت این فلز بوده است. در مقابل حدود ۴۰ درصد فلز سرب منشأ تولیدی از سنگ معدن بوده است.
در سال گذشته میلادی، مقدار مصرف فلز روی برابر با۱۳میلیون و۲۱۲ هزار تن و مقدار مصرف فلز سرب نیز۱۱میلیون و۵۲۸ هزار تن بوده است. طی سال‌های ۲۰۱۶ تا مارس ۲۰۲۱ روند تولید و فروش این دو فلز به شرح نمودار شماره یک است.
مقدار کل تولید شمش روی در ایران در سال ۱۳۹۹ برابر با ۱۴۲ هزار و ۵۰۰ تن (سهم تقریبا یک درصدی از کل تولیدات دنیا) و مقدار کل شمش سرب تولیدی نیز حدود ۲۵ هزار تن (سهم تقریبا ۲/ ۰ درصدی از تولیدات جهان) بوده است.
تولیدکنندگان و مصرف کنندگان
بزرگ‌ترین تولیدکنندگان فلز روی در جهان در سال ۲۰۱۹ به ترتیب چین با سهم ۳۳ درصدی، پرو با سهم ۸/ ۱۰ درصدی و استرالیا با سهم ۱۰ درصدی هستند و در کل این سه کشور حدود ۵۴ درصد از کل روی دنیا را تولید می‌کنند.
همچنین از نظر تولید فلز سرب نیز، چین با تولید ۷/ ۴۶ درصد، استرالیا با سهم ۶/ ۹ درصد و پرو با سهم ۴/ ۶ درصد در مجموع تولید ۷/ ۶۲ درصد از کل سرب دنیا را در اختیار دارند.
بیشترین مصرف فلز روی در راستای تولید ورق‌های گالوانیزه(حدود ۵۰ درصد) و تولید آلیاژهای محتوی روی (۱۷ درصد)، تولید آلیاژهای برنج و برنز (۱۷ درصد) و در مجموع ۸۴ درصد، است.
بیشترین کاربرد فلز سرب نیز در تولید باتری‌ها (۸۰ درصد)، صنایع ریخته‌گری (۶ درصد) و صنایع رنگ (۵ درصد) و در مجموع ۹۱ درصد، است که باید توجه داشت و به مرور زمان سهم استفاده از سرب در تولید باتری‌ها، همزمان با افزایش استفاده از اتومبیل‌های هیبریدی و برقی، رو به کاهش است.
پیش‌بینی نرخ جهانی سرب و روی
یکی از مواردی که می‌تواند در پیش‌بینی قیمت فلزاتی مانند روی و سرب کمک زیادی کند، در نظر گرفتن مقدار ذخایر بازارهایی مانند بازار کالایی لندن است. در نمودار شماره ۲ می‌توان سطح ذخایر این فلزات را در بازه پنج ساله اخیر مشاهده کرد.
همان‌طور که در نمودار شماره ۲ مشاهده می‌شود نزدیک بهمن سال ۱۳۹۸ (اوایل سال ۲۰۲۰)، مقدار ذخایر فلز روی در بازار لندن به کمترین میزان پنج سال اخیر رسیده بود که می‌تواند نه به معنای افزایش نرخ بلکه پیش‌بینی مدیران شرکت‌های تولیدی بابت فروش هر چه زودتر موجودی‌های خود به علت پیش‌بینی نرخ نزولی باشد که همین اتفاق هم رخ داد و فلز روی با کاهش نرخ در اوایل سال ۱۳۹۹ همراه شده بود.
ذخایر سرب نیز روندی مشابه روند روی را دنبال کرده است، اما کاهش ذخایر شدت بیشتری طی ماه‌های اخیر داشت که نتیجه آن رشد قابل‌توجه نرخ سرب با وجود مسائل زیست محیطی بوده است.
پس از وقوع پاندمی کرونا، بسیاری از تحلیلگران انتظار وقوع یک رکود جهانی را داشتند و در نتیجه قیمت بسیاری از کامودیتی‌ها از جمله سرب و روی با کاهش همراه شد، به نحوی که تا حدود دی ۱۳۹۸ قیمت فلز روی بالای ۲۲۵۰ دلار بوده است اما طی کمتر از دو ماه قیمت آن به حدود ۱۷۵۰ دلار رسید. فلز سرب نیز با رسیدن از رقم بیش از ۲هزار دلار به کمتر از ۱۶۰۰ دلار در اردیبهشت ۱۳۹۹ افت قیمت را تجربه کرد.
اما با بهبود اوضاع کرونا در چین و بازگشت این کشور به سمت تقاضا برای کامودیتی‌ها در بازارهای جهانی، زمینه‌های رشد قیمت فراهم شد و در نهایت تا پایان دی ۱۳۹۹، قیمت روی به ۲۵۰۰ تا ۲۷۰۰ دلار برای هر تن و قیمت سرب نیز به حدود ۲ هزار دلار رسید.
انتشار اخبار مربوط به واکسن کرونا، مجددا بر آتش رشد قیمت کامودیتی‌ها افزوده و در حال حاضر قیمت روی بالای ۲۹۰۰ دلار و سرب نیز در حدود ۲۱۰۰ دلار قرار گرفته است.
در نتیجه می‌توان انتظار داشت در کوتاه‌مدت، با بهتر شدن اوضاع اقتصادی در بسیاری از کشورها و تزریق نقدینگی به اقتصاد که نتیجه آن ایجاد تورم در سطح جهانی است، قیمت نهاده‌هایی مانند سرب و روی به سمت بالا میل به حرکت داشته باشند.
از طرفی اکنون شاهد سیاست‌های انبساطی در کشورهایی مانند آمریکا هستیم. این مهم موجب شده است شاخص دلار با کاهش همراه شده و با توجه به آنکه رابطه قیمت کامودیتی‌ها با شاخص دلار، معکوس است، در نتیجه رشد قیمت را می‌توان انتظار داشت.
اما به مرور زمان با برطرف شدن مسائل ناشی از کرونا، انتظار می‌رود بسیاری از کشورهای تولید کننده، سطح تولیدات خود را با افزایش همراه سازند که می‌تواند باعث افزایش عرضه و در نتیجه کاهش قیمت یا در بهترین حالت ثبات قیمت شود. از سوی دیگر شرکت «گلنکور» به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان روی در جهان، عنوان کرده است با صنعتی‌تر شدن هر روزه، استفاده از روی به دلیل خواص ضدخوردگی آن در آلیاژهای مختلفی که در صنایع خودرو و لوازم خانگی کاربرد دارد افزایش خواهد یافت و در نتیجه این عامل از افزایش تقاضای روزافزون آن حمایت خواهد کرد. این رشد تقاضا تا سال ۲۰۲۵ حدود ۶ درصد بالاتر از سال ۲۰۱۹ و در سال ۲۰۵۰ حدود ۴۵ درصد بالاتر از سال ۲۰۱۹ خواهد بود.
همچنین در پیش‌بینی دیگر، عنوان شده است با توجه به معاهده پاریس و کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای و رفتن به سمت انرژی‌های پاک، تقاضای روی بابت استفاده در تاسیسات توربین‌های بادی در دریا می‌تواند با رشد همراه شود، به نحوی که در سال ۲۰۳۵ تقاضای روی حدود ۵۰ درصد بیشتر از سال ۲۰۱۹ و در سال ۲۰۵۰، حدود ۱۰۰ درصد افزایش خواهد یافت.
بر اساس پیش‌بینی‌های بانک جهانی قیمت روی بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۳۵ حدود ۲۷۰۰ دلار برای هر تن بوده و پس از آن با کاهش همراه شده است به نحوی که میانگین قیمت بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۳۵ حدود ۲۵۰۰ دلار خواهد بود.
براساس پیش‌بینی‌های سایت knoema قیمت برای سال ۲۰۲۱ حدود ۲۴۰۰ دلار و به مرور قیمت سرب به حدود ۲۳۸۰ دلار در سال ۲۰۲۵ خواهد رسید.
