شیل، بازنده بازگشت نفت ایران به بازارها

مطالعه‌ای که توسط یک مرکز مشاوره نفت و گاز در دبی به نام کئارنی انجام شده است نشان می‌دهد که با رفع تحریم‌ها و افزایش تولید نفت ایران، آمریکایی‌ها از هر کاهش تولید، آسیب جدی خواهند دید. این مرکز مشاوره‌ای که مقر اصلی آن در شیکاگو واقع است، در گزارش خود که روز سه‌شنبه منتشر کرد، نوشته است تا سال ۲۰۲۰ تولید نفت جنوب، شمال و مرکز آمریکا در هر روز ۱/ ۱ میلیون بشکه کاهش خواهد یافت چون با افزایش تولید ایران، هزینه‌های تولید افزایش می‌یابد.

این روند اما از سال بعد و با افزایش روزانه ۸۰۰ هزار بشکه تولید نفت ایران آغاز خواهد شد. در این گزارش پیش‌بینی شده است که‌ قیمت هر بشکه نفت خام برنت در سال آینده بین ۴۵ تا ۶۵ دلار خواهد بود. روز چهارشنبه، قیمت نفت هر بشکه نفت وست‌تگزاس اینترمدیت در حدود ۴۸ دلار معامله شد.

ریچارد فارست، مدیر بخش انرژی کئارنی در مصاحبه‌ای که پیش از اعلام نتایج گزارش در دبی انجام داد، گفت: «با توجه به اینکه قرار است ایران به بازارهای جهانی بازگردد، این چشم‌انداز وجود دارد که دوران طولانی‌تری شاهد قیمت‌هایی پایین‌تر از آنچه دیدیم، خواهیم بود. اگر به این نکته توجه کنید که اکنون بخش عمده تولیدات از کجا می‌آیند، متوجه می‌شوید که از نفت شیل آمریکای شمالی و فراساحل است.»

ایران آماده می‌شود تا پس از رفع تحریم‌های بین‌المللی تولید خود را به دوبرابر افزایش دهد و یک میلیون بشکه در روز به‌عنوان عرضه جدید به بازار جهانی افزوده خواهد شد. در آمریکا اما تولید نفت خام کاهش یافته است، چون قیمت نفت نیویورک طی یک سال گذشته حدود ۵۰ درصد افت کرده است. دولت ایالات متحده دوشنبه گذشته اعلام کرد که تولید نفت آمریکا در ماه ژوئن به ۳/ ۹ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است که این کمترین سطح از ماه ژانویه تاکنون بوده است.

سرمایه‌گذاری خارجی

ادوارد گراسیا، از مرکز کئارنی که یکی از نویسندگان این گزارش است می‌گوید ایران می‌تواند در سال ۲۰۱۶ تا ۸۰۰ هزار بشکه بر تولید خود بیفزاید. این مرکز اعلام کرده است که ایران می‌تواند از حالا تا سال ۲۰۲۰ تولید خود را به‌طور میانگین سالانه ۶ درصد افزایش دهد تا جایی که سرمایه‌گذاری خارجی برای کمک به توسعه میادین خود را جذب کند. با این سرعت تولید نفت خام و میعانات ایران در سال ۲۰۲۰ به روزانه ۴۹۵۵ میلیون بشکه خواهد رسید و این به معنای افزایش ۵/ ۱ بشکه‌ای نسبت به تولید امروز است.

ایران و گروه ۱+۵ توانستند در ماه ژوئیه به توافق هسته‌ای دست یابند و بر‌اساس آن در ازای محدودسازی برنامه هسته‌ای ایران، کلیه تحریم‌ها از صنایع مالی و انرژی ایران رفع خواهد شد. بر اساس آماری که توسط بلومبرگ گردآوری شده است، محدودیت‌ها باعث شده بود که تولید نفت ایران از ۱/ ۳ میلیون بشکه در روز در ماه ژوئیه به ۵/ ۲ میلیون بشکه در روز در ماه مه کاهش یابد.

زمینه‌های سودده

کاهشی که این مطالعه برای تولید نفت آمریکا پیش‌بینی کرده است، معادل کاهش ۴ درصدی نسبت به تولید ۵/ ۲۷ میلیون بشکه‌ای فعلی است. این مطالعه برآورد کرده است که تولید کل خاورمیانه به روزانه ۳/ ۲۶ میلیون بشکه در روز می‌رسد. بر اساس این مطالعه، قیمت‌ها تا پایان این دهه اجازه خواهند داد میادینی که هزینه تولیدشان در سطح ۶۰ تا ۸۰ دلار در هر بشکه است، بتوانند در سطح سوددهی به تولید خود ادامه دهند. فارست می‌گوید: «در شرایطی که هرگونه مازاد عرضه بر قیمت‌ها تاثیر می‌گذارد، وضعیت به اندازه تغییرات اخیر قیمت‌ها شدید نخواهد بود.» اشاره وی به زمانی است که قیمت نفت خام برنت از بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه در ژوئیه ۲۰۱۴ به کمتر از نصف آن در ۶ ماه بعد سقوط کرد. به گفته وی آن سقوط ناشی از نگرانی از کاهش تقاضا بود.

«ایرنا» اعلام کرده است که یک هفته پس از رفع تحریم‌ها ایران قادر خواهد بود تولید خود را روزانه تا ۵۰۰ هزار بشکه افزایش دهد و یک ماه پس از رفع تحریم‌ها این افزایش را به یک میلیون بشکه در روز برساند. وزیر نفت ایران اعلام کرده است که احتمالا تحریم‌ها علیه ایران در اواخر ماه نوامبر برداشته خواهند شد. گارسیا بر این باور است که علاوه بر این ایران خواهد توانست تولید مواد پتروشیمی خود را نیز افزایش دهد و پتانسیل صادرات و کاهش قیمت‌ها را یجاد کند. ایران دارای بزرگترین ذخایر گازی جهان است. او می‌گوید: «پتروشیمی راهی برای صادرکردن گاز به شکل یک محصول دیگر است.»