مواد معدنی حیاتی در مرکز مذاکرات واشنگتن و پکن

مذاکرات در شرایطی انجام می‌شود که آتش‌بس تجاری آمریکا و چین در ۱۰ نوامبر به پایان می‌رسد و دو طرف هنوز درباره بخشی از تعهدات پیشین خود اختلاف دارند. یکی از موضوعات اصلی، میزان و روند صادرات مواد معدنی حیاتی و آهنرباهای ساخته‌شده از عناصر نادر از چین به بازار آمریکا و سایر مصرف‌کنندگان جهانی است. یک مقام ارشد آمریکایی روز جمعه اعلام کرده است که عملکرد چین در بازگرداندن جریان این مواد «در سطح مطلوب نبوده» و همین موضوع قرار است پیش از دیدار ترامپ و شی در مذاکرات نیویورک بررسی شود. اهمیت این موضوع تنها به تجارت مواد خام محدود نیست. چین در زنجیره عناصر نادر، به‌ویژه در بخش فرآوری و تولید محصولات میانی، جایگاه مهمی دارد. از سوی دیگر، آمریکا و چین هر دو در توسعه فناوری‌های پیشرفته و هوش مصنوعی نقش محوری دارند.

همین پیوند باعث شده است دسترسی به مواد معدنی مورد استفاده در تجهیزات پیشرفته، از یک موضوع صرفا معدنی به بخشی از منازعه فناوری میان دو کشور تبدیل شود. در چنین شرایطی، مذاکرات درباره مواد معدنی حیاتی در کنار تعرفه‌ها و هوش مصنوعی دنبال می‌شود. واشنگتن و پکن در ماه مه توافق کرده بودند که چین جریان صادرات مواد معدنی حیاتی به آمریکا و دیگر مصرف‌کنندگان جهانی را احیا کند. اکنون، از نگاه آمریکا، اجرای این تعهد هنوز با سطح مورد انتظار فاصله دارد. بنابراین، موضوع تامین مواد معدنی می‌تواند یکی از ابزارهای چانه‌زنی دو طرف در آستانه نشست سران باشد.

مواد معدنی در زنجیره هوش مصنوعی

به گزارش رویترز، ورود مواد معدنی حیاتی به مذاکرات هوش مصنوعی، نشانه تغییر جایگاه این مواد در اقتصاد جهانی است. عناصر نادر در تولید برخی فناوری‌های پیشرفته و تجهیزات مرتبط با نیمه‌رساناها کاربرد دارند. در نتیجه، رقابت بر سر هوش مصنوعی فقط به تراشه، مدل‌های نرم‌افزاری و سرمایه‌گذاری در مراکز داده محدود نمی‌شود؛ دسترسی پایدار به مواد اولیه و ظرفیت فرآوری نیز به بخشی از این رقابت تبدیل شده است. وزیر خزانه‌داری آمریکا گفته است مواد معدنی و فناوری در یک میز مذاکره قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد سیاست صنعتی و سیاست معدنی دو کشور بیش از گذشته به یکدیگر وابسته شده‌اند. در سوی دیگر، چین تلاش کرده است هیاتی از شرکت‌های این کشور را نیز برای حضور در مذاکرات اقتصادی و تجاری به آمریکا اعزام کند. این هیات قرار است همزمان با گفت‌وگوهای دولتی، در رایزنی‌های تجاری پیش از دیدار ترامپ و شی مشارکت کند.

اهرم معدنی چین

اختلاف بر سر مواد معدنی حیاتی بخشی از یک مناقشه بزرگ‌تر بر سر زنجیره تامین است. آمریکا در سال‌های اخیر تلاش کرده وابستگی خود به چین در حوزه مواد معدنی و فناوری‌های راهبردی را کاهش دهد. در مقابل، محدودیت‌های صادراتی چین در حوزه برخی مواد معدنی و محصولات مرتبط، اهمیت این کشور را در زنجیره جهانی تامین برجسته کرده است. اکنون موضوع اصلی برای واشنگتن فقط تامین حجم مشخصی از مواد معدنی نیست. مساله، اطمینان از دسترسی پایدار به موادی است که در صنایع پیشرفته کاربرد دارند. از این منظر، هرگونه اختلال در جریان صادرات می‌تواند بر صنایع پایین‌دست نیز اثر بگذارد. با این حال، تحلیلگران انتظار ندارند مذاکرات نیویورک به یک توافق بزرگ و نهایی منجر شود. آنا اشتون، تحلیلگر تجارت چین، معتقد است دو طرف احتمالا به دنبال چند گام محدود برای جلوگیری از تشدید تنش خواهند بود. در نتیجه، مواد معدنی حیاتی احتمالا همچنان در مرکز چانه‌زنی واشنگتن و پکن باقی می‌مانند؛ نه فقط به‌عنوان یک کالای معدنی، بلکه به‌عنوان یکی از حلقه‌های حساس زنجیره تولید فناوری‌های آینده.