اخبار فرهنگ و هنر

کتاب در یک رکود وحشتناک قرار دارد و بازار کتاب کشش افزایش قیمت را ندارد. اثر این وضعیت این است که به مرور کتاب جدید بیرون نمی‌آید و صنعت نشر از بین می‌رود، اگرچه به‌نظرم تا الان هم خیلی از بین رفته است. این حرف‌های هومان حسن‌پور، ناشر و رئیس پیشین اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران است. در این روزها فعالان بازار کتاب بارها درباره وضعیت قرمز در این عرصه هشدار داده‌اند، اما وضعیت به گونه‌ای است که عملا راه حلی وجود ندارد. رئیس پیشین اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران درباره تاثیر تک‌نرخی شدن ارز و به تبع آن حذف ارز ترجیحی کاغذ بر نشر کتاب در کشورمان می‌گوید اینکه نظام ارزی کشور به سمت سیاستگذاری آزادسازی باشد جزو سیاست‌های کلان اقتصادی بوده و حوزه‌ای و موضعی نیست، اما آثاری که در قسمت‌های مختلف اقتصادی می‌گذارد متفاوت است. از طرف دیگر رفتار، انگیزه و توان مصرف‌کننده کالا و ضرورت حفظ توان مصرف‌کننده برای کالاهای مختلف نیز مهم است و اینکه درباره کتاب، واقعا کتاب در سبد کالای خانواده چه سهمی دارد؟

دنیای اقتصاد: رمان «اَرمان» اثر امانئول بوو، نویسنده برجسته ادبیات مدرن فرانسه، با ترجمه قاسم مومنی روانه بازار کتاب شد. فضای داستان در پاریس دهه بیست میلادی شکل می‌گیرد و بستری برای بررسی روابط انسانی در بطن تفاوت‌های طبقاتی فراهم می‌آورد. داستان این کتاب، حول زندگی مردی به نام ارمان می‌چرخد که پس از دوره‌ای فقر و بی‌ثباتی، اکنون با زنی بیوه و متمول به نام ژان زندگی می‌کند.

نمایش «مرگ یزدگرد» اثر زنده‌یاد بهرام بیضایی به کارگردانی علیرضا چاوش از پنج‌شنبه ١۶بهمن در تماشاخانه سنگلج روی صحنه می‌رود. در خلاصه داستان این نمایش آمده است: آخرین پادشاه ساسانی در میان حمله اعراب به مرو می‌گریزد و به آسیابی پناه می‌برد. ملازمان و درباریان به اتهام قتل، آسیابان و خانواده‌اش را بازجویی می‌کنند.

ایسنا: در پنجاه و سومین سالروز تاسیس مجموعه تئاتر شهر و در آستانه چهلمین روز درگذشت زنده‌یاد استاد بهرام بیضایی، هنرمند فقید عرصه تئاتر و سینما، روز سه‌شنبه هفتم بهمن ماه یک نهال درخت افرا در محوطه تئاتر شهر کاشته شد. براساس آنچه روابط عمومی تئاتر شهر گزارش داد، انتخاب محل کاشت این نهال در محوطه تئاتر شهر و در ردیف درختان ضلع غربی مجموعه، با در نظرگرفتن ریشه رونده درخت و نحوه آبیاری آن به شکلی انجام شده که به سقفِ سالن‌های زیرین مجموعه آسیبی وارد نشود.

دنیای اقتصاد: پرویز نوری، منتقد قدیمی سینما که از سرطان رنج می‌برد، در آمریکا از دنیا رفت. نوری که متولد سال ۱۳۱۷ بود، بیشتر به عنوان مترجم و منتقد سینما فعالیت می‌کرد ولی سابقه کارگردانی و نویسندگی فیلم‌نامه نیز در کارنامه‌اش دیده می‌شود. پرویز نوری سردبیری هفته‌نامه ستاره سینما را در اواخر دهه ۳۰ و اوایل دهه ۴۰ بر عهده داشت. از ترجمه‌هایش می‌توان از «سینمای ژاپن»، «اصول تدوین فیلم» و «مردی که زیاد می‌دانست» نام برد.

قطع اینترنت در ایران یکی از کم‌صداترین اما آسیب‌پذیرترین بخش‌های اقتصاد هنر را نشانه گرفته است؛ گالری‌های هنری که حیات‌شان بیش از هر چیز به ارتباطات، اطلاع‌رسانی و دیده‌شدن وابسته است، این روزها به‌واسطه قطعی اینترنت، بسیاری‌شان عملا تعطیل شده یا با حداقل رونق به کار خود ادامه می‌دهند. به گزارش ایسنا، بازار کار گالری‌ها که در سال‌های اخیر تا حد زیادی به شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های آنلاین وابسته شده بود، حالا بدون ابزارهای اصلی خود، امکان فعالیت ندارد.

رضا شعبانی، چهره ماندگار تاریخ، در گفت‌وگو با ایبنا درباره چگونگی علاقه‌مند شدنش به تاریخ و ادبیات توضیح داد. او گفت: «من در سال ۱۳۲۹ بعد از گرفتن تصدیق ششم ابتدایی از روستای خودم صمغ‌آباد و ده دنبلید طالقان برای ادامه تحصیل دبیرستان به تهران آمدم. سال‌های ۱۳۲۹ تا ۱۳۳۲ سال‌های پرتشویشی برای مملکت بود. چون صنعت نفت داشت ملی می‌شد و مرحوم دکتر محمد مصدق به عنوان نخست‌وزیر عهده‌دار مسائل مملکت بود. آزادی‌های انسانی در حد کمال در کل مملکت وجود داشت و بیشترین استفاده‌ها را هم نیروهای چپ می‌بردند، که به زعامت حزب توده با روزنامه‌های متعددی که در مملکت داشتند، شلتاق می‌کردند و امور جامعه را می‌چرخاندند.»

گور وربینسکی، کارگردان فیلم‌های «دزدان دریایی کارائیب» و «رنگو»، معتقد است جلوه‌های ویژه دیجیتال در سینمای مدرن بخش مهمی از حس واقع‌گرایی و ملموس بودن تصاویر را از بین برده‌اند و فیلم‌ها بیش از گذشته شبیه بازی‌های ویدئویی شده‌اند. به گفته این کارگردان هالیوود، در دهه ۹۰ میلادی، جلوه‌های ویژه دیجیتال مانند شخصیت تی-۱۰۰۰ در مجموعه «ترمیناتور» یا دایناسورهای «پارک ژوراسیک» تجربه‌ای شگفت‌انگیز و باورپذیر برای مخاطبان خلق کردند؛ تصاویری که حتی پس از گذشت چند دهه همچنان طبیعی و تاثیرگذار به نظر می‌رسند. اما به باور وربینسکی، بسیاری از آثار معاصر این کیفیت را از دست‌ داده‌اند و به سمت ظاهری مصنوعی حرکت کرده‌اند.

ویدئویی که به‌تازگی در فضای مجازی منتشر شده، سیدنی سوئینی، بازیگر آمریکایی، را در حال بالا رفتن از تابلوی‌هالیوود در ساعات شبانه نشان می‌دهد؛ اقدامی که بنا بر گزارش‌ها، بخشی از یک فعالیت تبلیغاتی مرتبط با خط جدید محصولات پوشاک او بوده است. وب‌سایت تی‌ام‌زد نخستین‌بار این تصاویر را منتشر کرد. با‌این‌حال، اتاق بازرگانی‌هالیوود اعلام کرده هیچ‌گونه مجوزی برای انجام چنین فعالیتی صادر نشده است.

اثر بنجامین فون وونگ، هنرمند معاصر، از برترین چیدمان‌های هنری سال گذشته محسوب شده است. او این ساخته را در جریان مذاکرات پیمان جهانی پلاستیک سازمان ملل در ژنو از اثر «بار متفکر» رونمایی کرد. بازآفرینی‌ای ۲۰فوتی و عظیم از مجسمه نمادین «متفکر» اثر رودن از پسماندهای پلاستیکی بازیافتی، در طول مذاکرات به‌تدریج لایه‌هایی از زباله به خود می‌گرفت و به‌این‌ترتیب، سنگینیِ فزاینده‌ بی‌عملی در برابر سلامت جهانی را به تصویر می‌کشید.

در دوران تلاطم و التهاب، کتاب خواندن چه کمکی به آدم‌ها می‌کند. آیا اصلا کتاب پناهگاه خوبی برای التیام بخشیدن زخم‌ها به حساب می‌آید؟ کتاب‌درمانی، مفهومی قدیمی اما دوباره ‌کشف‌شده امروز است. به گزارش ایبنا، جس دکورسی هایندز، کتابدار و نویسنده، در جستاری تازه نشان می‌دهد چگونه خواندن می‌تواند هم تسکین فردی باشد و هم نیرویی جمعی برای مقابله با اضطراب، اندوه و فرسودگی جهان معاصر.

این روزها مصادف با سالروز درگذشت مجتبی مینوی است. او زاده ۱۹بهمن ۱۲۸۲ بود و به این خاطر که پدرش عیسی شریعتمداری، طلبه‌ای بود که در سامره نزد محمدتقی شیرازی تحصیل می‌کرد، مجتبی نیز تحصیلات مقدماتی خود را در این شهر انجام داد. در سال ۱۲۹۰ به همراه خانواده به ایران بازگشت و به ادامه تحصیل در مدارس امانت و افتخاریه پرداخت. تحصیلات متوسطه را در دارالفنون گذراند و با برخی شخصیت‌های ادبی آینده نظیر صادق هدایت هم‌درس بود.

با قطع شدن اینترنت از ۱۸دی‌ماه گالری‌ها نیز از آسیب‌های اقتصادی بی‌نصیب نبودند. بسیاری از گالری‌ها در این مدت تعطیل بودند و آنهایی که باز هستند نیز امکانات چندانی برای تبلیغات و ارسال دعوت‌نامه و فراخوان ندارند. گالری گلستان چند سالی است که به صورت مجازی فعالیت می‌کند؛ در واقع لی‌لی گلستان، مدیر این گالری، بعد از شیوع کرونا تصمیم گرفت درهای گالری را برای همیشه ببندد و آن را به فضای مجازی منتقل کند. حالا با گذشت بیش از دو هفته از قطعی اینترنت، عملا درهای گالری او نیز بسته مانده است. گلستان در گفت‌وگو با ایسنا می‌گوید: «حدود سه هفته است درآمد نداریم و نمایشگاه‌هایی که قول برگزاری آنها را داده بودیم و تاریخ برایشان مشخص کرده بودیم، برگزار نشده است. البته در میانِ شرکت‌های تجاری و کسب‌وکارها، ما کوچک‌ترین ضررها را متحمل می‌شویم.»

دنیای اقتصاد: فیلم سینمایی «ناتور دشت» ساخته محمدرضا خردمندان راهی اکران آنلاین شد. این فیلم که روایتی از ربوده شدن یسنا دختربچه ۴ساله اهل کلاله است، در تابستان ۱۴۰۴ در سینماهای سراسر کشور به نمایش درآمد و گفته می‌شود چهارمین فیلم پرفروش اجتماعی سال سینماها شده است. «ناتور دشت» با الهام از این حادثه ملتهب واقعی ساخته شده است؛ جایی که همه تلاش می‌کنند تا دختر گمشده‌ی روستا را پیدا کنند و در این بین، رازهایی برملا می‌شود. این فیلم، ربطی به «ناتور دشت» اثر جروم دیوید سلینجر نویسنده آمریکایی ندارد و تنها نام آن در معنای «نگهبانِ دشت»، شباهت به این رمان دارد.

دنیای اقتصاد: رمان «کابوس» اثر سمانتا شوئبلین با ترجمه مهدی غبرایی روانه بازار کتاب شده است. کتاب با فضای وهم‌آلود و طرز نگارش فشرده و تئاترگونه به روش سیال ذهن، بدون فصل‌بندی و فاصله‌گذاری زمانی و مکانی نوشته شده است. این رمانک حیرت‌انگیز زمان و مکان را در هم می‌ریزد و از زبان دو تن (آماندا و دیوید، که دومی صدایی است بی‌تن) ماجرا را حکایت می‌کند.

دنیای اقتصاد: بابی مورسکو، کارگردان برنده جایزه اسکار فیلم «تصادف»، برای کارگردانی فیلم زندگی‌نامه‌ای جورجیو آرمانی به تهیه‌کنندگی آندره ایرلووینو انتخاب شد. بابی مورِسکو که پیش‌تر با آندره ایروولینو به عنوان تهیه‌کننده در فیلم‌های زندگی‌نامه‌ای مرتبط با دنیای خودرو شامل «لامبورگینی» و «مازراتی» همکاری داشته، فیلم‌نامه «آرمانی ـ پادشاه مد» را به همراه دخترش آماندا می‌نویسد.

نویسندگان، بازیگران و موسیقی‌دانان مطرح آمریکایی در حمایت از پویش «سرقت نوآوری نیست» که از سوی کمپین هنر انسانی راه‌اندازی شده، خواستار ایجاد سازوکارهای قانونی برای صدور مجوز رسمی و امکان خروج آثار انسانی از چرخه آموزش مدل‌های هوش مصنوعی مولد شده‌اند. چهره‌هایی چون جوهانسون، بلانشت و جوزف گوردون لویت از این کمپین حمایت کرده‌اند؛ کارزاری که شرکت‌های فناوری را به آموزش ابزارهای هوش مصنوعی بر پایه آثار دارای حق نشر، بدون اجازه صریح صاحبان اثر، متهم می‌کند.

ایبنا: تحقیقات نشان می‌دهد بسیاری از دانش‌آموزان دبیرستانی آمریکا در طول یک سال تحصیلی فقط یک یا دو کتاب را از ابتدا تا انتها می‌خوانند؛ روندی که زیر فشار آزمون‌های استاندارد، برنامه‌های درسی مبتنی بر گزیده‌خوانی و سلطه محتوای دیجیتال، خواندن عمیق را به حاشیه رانده و نگرانی معلمان و دانشگاهیان را برانگیخته است.

ایسنا: مجید عراقی، یکی از دو کارگردان نمایش «دشمن خدا»، با اشاره به تاثیر شرایط اجتماعی و قطعی اینترنت بر میزان تماشاگران یک اثر نمایشی گفت: «طبیعتا حال عمومی جامعه و مسائلی مانند قطعی اینترنت، گروه‌های نمایشی را هم مانند دیگر مشاغل و اقشار جامعه تحت تاثیر قرار می‌دهد ولی این ضرر و زیان، بیشتر متوجه گروه‌هایی می‌شود که در آستانه اجرای آثار خود بودند چراکه آنان برای آماده‌سازی نمایش‌های خود چندین ماه زحمت کشیده و تمرین کرده بودند که ناگهان با اتفاقات اخیر مواجه شدیم و طبیعتا در این شرایط، بسیاری از گروه‌های نمایشی، انگیزه و شوق خود را برای اجرای کار از دست می‌دهند و متاسفانه کسی پاسخگوی آنان نیست و حمایتی هم از آنان نمی‌شود. »او افزود: «در‌حال‌حاضر به دلیل شرایط فعلی، گروه ما نیز از نظر روحی، شرایط مناسبی برای اجرای نمایش ندارد اما به دلیل تعهدی که به تماشاگران داشتیم، باید روی صحنه برویم.»

پس از دو دهه هدایت خلاقانه توسط بِرَد بِرد، انیمیشن محبوب «شگفت‌انگیزان» وارد فصل تازه‌ای می‌شود و پیتر سون قرار است کارگردانی قسمت سوم این مجموعه را بر عهده بگیرد؛ اثری که پیکسار احتمالا تابستان ۲۰۲۸ را برای اکران آن در نظر دارد. هالی هانتر که صداپیشه شخصیت «بانوی کشسان» (الستی‌گرل) است، به وب‌سایت اسکرین‌رانت می‌گوید که قرار است ضبط صداپیشگی در ماه مارس آغاز شود، و باتوجه‌به اینکه در برنامه‌ریزی پیکسار برای تابستان سال ۲۰۲۸ یک جای خالی وجود دارد، به نظر می‌رسد احتمالا این تاریخ برای «شگفت‌انگیزان ۳» در نظر گرفته شده است. دو فیلم قبلی این مجموعه هم از نظر منتقدان و هم از نظر تجاری موفق بودند و در مجموع حدود ۱.۸میلیارد دلار در سراسر جهان فروش داشتند.

یک طراحی کمیاب اثر رامبرانت این هفته در عربستان سعودی به نمایش گذاشته می‌شود. این اثر که «شیر جوان در حال استراحت» (حدود ۱۶۳۸-۱۶۴۳) نام دارد، درحالی در چهارم فوریه در حراجی ساتبیز نیویورک به فروش گذاشته خواهد شد که انتظار می‌رود بین ۱۵ تا ۲۰میلیون دلار به فروش برسد. در صورت محقق شدن این پیش‌بینی، ارزش این طراحی به مراتب بالاتر از رکورد فعلی طراحی‌های حراج‌شده این هنرمند خواهد بود. رکورد کنونی گران‌ترین طراحی این هنرمند به یک طراحی ۳.۷میلیون‌دلاری تعلق دارد. طراحی «شیر جوان در حال استراحت» درحالی به فروش گذاشته خواهد شد که از سوی حراجی «ساتبیز»‌ به عنوان مهم‌ترین طراحی رامبرانت‌ که در نیم قرن اخیر به بازار رسیده، معرفی شده است.

جشنواره فیلم ساندنس مراسمی ویژه با عنوان «گرامیداشت موسسه ساندنس: ادای احترام به بنیان‌گذار، رابرت ردفورد» در هتل گرند هایت برگزار کرد و به بنیان‌گذار خود ادای احترام کرد؛ ردفورد که در سال ۱۹۸۱ موسسه ساندنس را بنیان گذاشت، سپتامبر سال گذشته در ۸۹ سالگی درگذشت.

ترجمه رمان «بارونِ پیرِ انگلیسی» نوشته کلارا ریو با ترجمه مریم مهدوی منتشر شد. در نوشته پشت جلد کتاب می‌خوانیم: در قرن هجدهم، وقتی داستان با وحشت و وهم، با راز و ابهام، مرگ و نفرین، موجودات غیرطبیعی و قوانین فراواقعی درآمیخت، گونه‌ای ادبی متولد شد با عنوان گوتیک. ادبیات گوتیک پر است از پدیده غیرعادی، از تصویر و خیال؛ گاه موجودات عجیب‌و‌غریب درش دلبری می‌کنند و دل می‌بازند، گاه آدم‌های عادی از دنیای معقول و معمولی‌شان پا فراتر می‌گذارند.

هنرمندان صنایع دستی که بیشتر محصولاتشان به صورت انفرادی در کارگاه‌های خانگی یا به‌صورت جمعی در خانه‌های صنایع دستی و زیر نظر یک کارآفرین تولید می‌شود، مجبورند بسیاری از کارها، از تهیه مواد اولیه گرفته تا بازاریابی و برندینگ و حتی فروش، را خودشان به تنهایی پیش ببرند. آنان اغلب تجربه چندان خوبی از کار با گالری‌های مستقر در پایتخت یا فروشگاه‌های مطرح دیجیتالی ندارند و می‌گویند بیشتر گالری‌دارها که فروشگاه‌های دهان‌پرکنی در مراکز خرید یا مال‌های برند پایتخت دارند، در پاسخ به عرضه محصولاتشان، گزینه امانی را پیشنهاد می‌دهند؛ یعنی محصول هنرمند تا زمانی که به فروش برسد به صورت امانی در گالری قرار بگیرد.

ایبنا: نشست نقد و بررسی کتاب «شاهنامه‌ای برای شاه؛ ناسیونالیسم شاهنشاهی و مراسم هزاره فردوسی در دوره پهلوی اول» امروز یکشنبه برگزار می‌شود. در این مراسم محمدعلی طرفداری مولف کتاب، محسن روستایی سندپژوه و محمدرضا ابویی سخنرانی خواهند کرد. برپایی مراسم جشن و کنگره هزاره فردوسی و بزرگداشت هزارمین سال تولد حکیم ابوالقاسم فردوسی، سراینده شاهنامه، در مهر ۱۳۱۳، از نمودهای اصلی جریان ناسیونالیسم شاهنشاهی دوره پهلوی اول به ‌شمار می‌آید. این مراسم با حضور شخص رضاشاه و برخی رجال سیاسی و فرهنگی این حکومت همراه با احداث و افتتاح آرامگاه فردوسی در شهر توس اجرا شد و فصل نوینی را در بازنمایی زندگی و زمانه فردوسی و مطالعات شاهنامه‌شناسی در سطح ملی و بین‌المللی و با هدف تقویت ایدئولوژی ناسیونالیسم شاهنشاهی رقم زد.

کتاب «تاریخ فشرده‌ هوش مصنوعی» با عنوان فرعی «شش ابتکار اساسی که به هوش مصنوعی جان می‌بخشد»، تالیف توبی والش با ترجمه سهند سلطاندوست منتشر شد. این کتاب حضور هوش مصنوعی در زندگی امروز بشر را تحقق آینده‌ای می‌داند که در آثار نویسندگانی چون آرتور سی. کلارک و آیزاک آسیموف با آینده‌ای پر از روبات‌ها و کامپیوترهای هوشمند پیش‌بینی شده بود. کتاب «تاریخ فشرده‌ی هوش مصنوعی» در سه بخش به شرح موضوع پرداخته است. بخش اول: عصر نمادین که به «جست‌وجوی جواب‌ها»، «انتخاب بهترین حرکات» و «پیروی از قواعد» می‌پردازد. میان‌پرده به «روبات‌ها در راه‌اند» اشاره دارد و بخش دوم: «عصر یادگیری به مغزهای مصنوعی»، «پاداش موفقیت و استدلال درباره عقاید» و بخش سوم: آینده که به «تحقق هوش مصنوعی» می‌پردازد.

جیمز کامرون، کارگردان سرشناس سینما، اعلام کرد آمریکا را برای همیشه ترک می‌کند و به‌زودی شهروند نیوزیلند خواهد شد؛ تصمیمی که به گفته او برای حفظ سلامت روانش اتخاذ شده است. کارگردان سری فیلم‌های «آواتار» که پس از همه‌گیری کرونا به نیوزیلند مهاجرت کرده، می‌گوید به‌زودی شهروند کشوری خواهد شد که مردم آن «در مجموع عاقل و منطقی» هستند. جیمز کامرون اعلام کرد نحوه مدیریت نیوزیلند در مهار همه‌گیری کووید-۱۹ عامل اصلی تصمیم او برای ترک دائمی ایالات متحده بوده است.

هم‌زمان با آماده‌سازی میلان برای میزبانی المپیک زمستانی ۲۰۲۶، این شهر دسترسی به یک اثر خاص لئوناردو داوینچی را برای مدت کوتاهی فراهم می‌کند. این نقاشی دیواری و سقفی عظیم که ناتمام است، قرن‌ها داخل «قصر سفورزا» پنهان بوده و معمولا به دلیل انجام مرمت، پشت داربست‌ها پنهان است.

حجم عظیمی از تولیدات صنعت نشر کشور با کاغذ وارداتی تامین می‌شود؛ از این‌رو نوسانات ارزی یا مدیریت نادرست اختصاص ارز در این زمینه، مشکل‌ساز بوده و موجب افزایش نرخ نهایی کتاب‌ها و نشریات می‌شود. همان‌طور که در هفته‌های گذشته این مساله بار دیگر گریبان ناشران و چاپخانه‌داران را گرفته است. در روزهای اخیر قیمت هر بند کاغذ تحریر ۷۰ در ۱۰۰ با گرماژ ۷۰ از مرز سه میلیون تومان گذشت و با نرخ سه‌میلیون و ۲۰۰هزار تومان در ظهیرالاسلام عرضه شد.

ایسنا: فهرست نامزدهای نهایی نود و هشتمین دوره جوایز سینمایی اسکار در ۲۴شاخه اعلام شد و نام سینماگران ایرانی با چند اثر در میان نامزدها به چشم می‌خورد.