مصائب دخالت دولت در مواقع اضطرار

تعداد زیاد پروانه موجب تغییر رویکرد دولت به نمایشگاه بین‌المللی کتاب شد. نمایشگاهی که می‌توانست محل تبادل افکار و ایده‌ها و عقاید، محلی برای عرضه آثار جدید، محلی برای معاملات ناشران و ارتباطشان با نشر بین‌الملل باشد و به این ترتیب زمینه‌های اقتصادی‌ای را فراهم کند که ناشران بتوانند به درآمدهای ناشی از فروش رایت دست یابند، اینک به فروشگاهی تبدیل شده که ناشران ۱۰ روز کتاب‌های خود را بفروشند و به نقدینگی برای گذران خود دست یابند و از آن سو برای ایجاد جذابیت و فروش بیشتر و تشویق مردم برای خرید کتاب، انواع یارانه‌ها به نمایشگاه سرازیر شد.

این ناشر با تاکید بر اینکه یارانه باید برای زمان اضطرار باشد، ادامه داد: در شرایط فعلی مردم نمی‌توانند گوشت و مرغ تهیه کنند که هفته به هفته قیمتشان تغییر می‌کند؛ بنابراین می‌طلبد دولت نگاهی به این مساله داشته باشد تا آثار منفی آن را بر روی زندگی و معیشت شهروندان کاهش دهد. یارانه اینجا ضرورت پیدا می‌کند و با رفع شرایط بحرانی موضوعیت آن منتفی می‌شود. تخصیص یارانه به هر موضوعی با توجه به موقتی بودن آن در وهله نخست باید به سمتی حرکت کند که نیاز به یارانه رفع شود، در غیر این صورت با توجه به محدودیت منابع و قطع ارز ترجیحی چنین اوضاعی پیش می‌آید.

 آموزگار ادامه داد: حتی درباره کتاب‌فروشی‌ها هم همین‌طور است؛ امروز شرایط ماندگاری کتاب‌فروشی‌ها به مرحله بحرانی رسیده اما در زمان گذشته که دولت دخالت مالی در صنعت نشر نداشت عبدالرحیم جعفری دوازدهمین شعبه امیرکبیر را در تهران تاسیس کرد؛ حتما این کار سودآور بوده است. آقای جعفری در عین اینکه فردی علاقه‌مند و عاشق فرهنگ بود، به مسائل اقتصادی نیز توجه تخصصی و ویژه داشت. اما الان با چنین وضعیتی مواجه هستیم و همه دستشان به سمت دولت دراز است و چشمشان به این است که کی دست دولت از جیبش بیرون می‌آید که چیزی به آنها بدهد.

آموزگار درباره اینکه در وضعیت کنونی و در این مقطع چه می‌توان کرد، توضیح داد: صنعتی که به یارانه خو گرفته و به آن وابسته است، با قطع ناگهانی یارانه با مشکلات بی‌شماری روبه‌رو می‌شود. به ویژه ناشران کوچکی که آثار ارزنده‌ای نیز منتشر می‌کنند، از حرکت بازمی‌مانند. بهتر بود دولت با تجدیدنظر در اولویت‌ها این مهم را به تدریج انجام می‌داد. فراموش نباید کرد که مشکل اصلی در کلیت اقتصاد کشور است. باید مشکل اقتصاد کشور حل شود تا نشر و کاغذ هم سامانی پیدا کند.

این فعال فرهنگی درباره پیش‌بینی‌اش برای وضعیت نشر کشور با اشاره به تعداد بیش از ۲۰ هزار پروانه نشر که توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صادر شده است، گفت: خوب است وزارت فرهنگ و ارشاد بررسی کند صدور پروانه نشر چه کمکی به صنعت نشر کرده است؟ صدور دست‌و‌دلبازانه پروانه نشر به این معنی است که دولت خود را به معیشت دارندگان پروانه متعهد کرده است.

 او ادامه داد: دولت در وهله اول پروانه نشر ناشران غیرفعال را تعطیل کند، زیرا کسانی هستند که کتاب چاپ نمی‌کنند. طبق آمار بیش از ۲۰هزار پروانه نشر داریم اما بنا بر اطلاعات آماری خانه کتاب و ادبیات ایران، از این میان ۵ هزار ناشر حداقل یک کتاب در سال چاپ می‌کنند، یعنی بقیه با اینکه کتاب چاپ نمی‌کنند، قطعی نیست که از امتیازات یارانه‌ای استفاده نکنند.

 محمود آموزگار درباره اینکه آیا باید در نشر بازنگری داشته باشیم، گفت: مسلما صنعت نشر نیازمند پوست‌اندازی است ولی فراموش نباید کرد که کتاب در دنیا به کسب‌و‌کار فقیر معروف است. گردش مالی صنعت نشر جهان کمتر از گردش مالی دو کمپانی داروسازی روشه و فایزر است.

او تاکید کرد: ناشرانی هستند که در پیشبرد جریان ترویج کتابخوانی کارهای ارزشمندی انجام داده‌اند. آنها برای چاپ کتاب همه سرمایه مالی و معنوی خود را به کار گرفته‌اند. ما به یک خرد جمعی نیاز داریم که چنین نگاهی را به این کسب‌و‌کار تزریق کند.