شکاف تامین مالی در کشاورزی آفریقا
پس از پایان مذاکرات اقلیمی سازمان ملل در نوامبر ۲۰۲۵، فعالان آفریقایی نسبت به کمبود شدید بودجه برای سازگاری بخش کشاورزی با تغییرات اقلیمی هشدار دادند. با وجود رشد وعده‌های مالی در کنفرانس‌های بین‌المللی، شکاف مالی برای سازگاری کشاورزی تا سال ۲۰۳۵ بالغ بر حدود ۳۶۵میلیارد دلار برآورد می‌شود و تردید جدی وجود دارد که نهادهای جهانی بتوانند این کسری بودجه را جبران کنند. نمایندگان کشورهای آفریقایی معتقدند این کمبود منابع نه فقط یک مشکل بودجه‌ای ساده است، بلکه نشان‌دهنده بی‌عدالتی ساختاری در اقتصاد جهانی است؛ جایی که کشورهایی که سهم کمی در ایجاد بحران اقلیمی داشته‌اند، بیشترین بار پیامدهای آن را تحمل می‌کنند.
جیووه عبدالعی، وزیر محیط زیست سیرالئون، در گفت‌وگو با رسانه‌ها تاکید کرد که مقابله با بحران اقلیمی کشاورزی باید در اولویت قرار گیرد. برآوردهای مرکز جهانی سازگاری نشان می‌دهد که با سطوح فعلی کمک‌های مالی، آفریقا تا سال۲۰۳۵ تنها حدود ۱۹۵میلیارد دلار برای سازگاری با تغییرات اقلیمی در اختیار خواهد داشت، در حالی که نیاز واقعی پژوهشگران بیش از ۱.۶تریلیون دلار برآورد می‌شود. در حال حاضر بخش کشاورزی بزرگ‌ترین بخش دریافت‌کننده بودجه سازگاری است و حدود ۲۶درصد از این منابع را دریافت می‌کند که رقمی حدود ۳.۴میلیارد دلار در سال است.
کشاورزان کوچک‌مقیاس که زمین‌های کمتر از ۱۰هکتار دارند و بیش از ۸۰درصد از غذای مصرفی آفریقای زیرصحرا را تولید می‌کنند، آسیب‌پذیر هستند. کارشناسان می‌گویند که برای حمایت از ۶۵میلیون کشاورز خرد در آفریقا، سالانه حدود ۷۱میلیارد دلار لازم است تا بتوان شیوه‌های کشاورزی مقاوم در برابر اقلیم، خدمات دیجیتال اقلیمی، سیستم‌های هشدار زودرس و شبکه‌های ایمنی سازگار را توسعه داد.
یکی دیگر از مشکلات اساسی، نامتعادل بودن جریان مالی اقلیمی در قاره است. گزارش‌های مستقل نشان می‌دهند که بودجه اقلیمی در آفریقا به‌شدت متمرکز است؛ حدود ۴۶درصد از کل بودجه به تنها ۱۰کشور مانند کنیا و جمهوری دموکراتیک کنگو می‌رسد؛ درحالی‌که کشورهایی که بیشترین آسیب را از تغییرات اقلیمی شامل می‌شوند مانند سومالی و جمهوری آفریقای مرکزی بخش بسیار کمی از بودجه را دریافت می‌کنند. این تمرکز منابع در تعداد محدودی از کشورها نه تنها نابرابری را تشدید می‌کند، بلکه دسترسی به فناوری، اطلاعات اقلیمی و راهکارهای نوین کشاورزی را برای مناطق آسیب‌پذیرتر دشوارتر می‌کند.
فقدان تامین مالی هدفمند و اثرات آن بر کشاورزی
تنش‌های متناوب بین خشکسالی و سیل که پدیده‌ای شناخته‌شده به‌عنوان «چرخش آب‌وهوایی» است، خسارات فراوانی بر محصولات کشاورزی و معیشت دهقانان وارد کرده است. این پدیده در برخی کشورها مانند نیجریه به‌وضوح دیده می‌شود، جایی که بارش‌های ناپایدار و خشکسالی‌های متوالی شرایط کشت و برداشت را به‌شدت دشوار کرده است. کارشناسان هشدار داده‌اند که اگر سیستم‌های هشدار لحظه‌ای دقیق و به‌موقع و اطلاعات اقلیمی در اختیار کشاورزان قرار نگیرد، آسیب‌پذیری آنها در برابر این شوک‌های اقلیمی افزایش می‌یابد.
با وجود افزایش وعده‌های مالی و رشد نسبی جریان بودجه اقلیمی در جهان، سهم واقعی بودجه‌ای که به اصلاح ساختارهای کشاورزی و افزایش تاب‌آوری اختصاص می‌یابد، بسیار اندک است. تحلیل‌های مستقل نشان می‌دهد که اگرچه میزان منابع مالی اقلیمی جهانی در سال‌های اخیر افزایش یافته، بخش بزرگی از آن به فعالیت‌های کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای اختصاص دارد و بخش سازگاری هنوز سهم زیادی دریافت نمی‌کند. بر اساس داده‌های اخیر، تنها حدود ۲۰درصد از نیازهای سازگاری اقلیمی در آفریقا در سال‌های اخیر تامین شده است و این در حالی است که نیاز واقعی بسیار بیشتر است و بدون افزایش چشم‌گیر منابع مالی، اهداف مرتبط با کاهش آسیب‌پذیری کشاورزی تحقق نخواهد یافت.
ذی‌نفعان آفریقایی در آستانه کنفرانس «کاپ۳۰» بر این باورند که منابع مالی باید به شکل کمک‌های عمومی ارائه شود، تا فشار بدهی بر کشورهای آسیب‌دیده بیشتر نشود. شکاف تامین مالی سازگاری اقلیمی برای کشاورزی در آفریقا یک چالش عمیق و ساختاری است. کشاورزان خرد که بخش عمده غذا در منطقه را تولید می‌کنند، به‌دلیل تغییرات الگوی بارش، خشکسالی و سیل، به‌شدت در معرض خطر هستند و نیاز به سرمایه‌گذاری‌های هدفمند دارند. با وجود وعده‌های بین‌المللی، منابع کنونی به‌هیچ‌وجه پاسخ‌گوی نیاز واقعی نیست و نابرابری در توزیع بودجه نیز این چالش را پیچیده‌تر می‌کند. کارشناسان و فعالان اقلیمی می‌گویند بدون افزایش چشم‌گیر بودجه در بخش سازگاری، تمرکز بر کمک‌های عمومی به‌جای وام و توزیع عادلانه‌تر منابع، تاب‌آوری کشاورزی آفریقا در برابر بحران اقلیمی به‌طور جدی به خطر خواهد افتاد.
