نسوزها در ایران زود می‌سوزند

گروه صنعت و معدن- احمد بختیار: به رغم اینکه طی 10 سال اخیر مصرف موارد نسوز در ایران کاهش چشمگیر یافته اما همچنان این مواد عمری کوتاه‌تر نسبت به استاندارد جهانی دارند.
صنایع فولاد، سیمان، شیشه و سرامیک و پتروشیمی مصرف‌کنندگان عمده مواد نسوز یا دیرگداز هستند که در این میان صنعت فولاد با سهم ۷۵درصدی بزرگ‌ترین مشتری این مواد به شمار می‌آید.

این مواد شامل کرومیت، دولومیت، مینزیت، ‌شاموت و رس دیرگداز هستند و توسط ۱۱ شرکت بزرگ و تعدادی شرکت کوچک در ایران تولید می‌شوند.
نشریه «سنگ و معدن» با ارائه پرونده‌ای از صنایع دیرگداز، ‌نوشته است: ایران سهم ۵/۱درصدی از تولید نسوزها دارد اما در عین حال ۲درصد از مصرف جهانی را در اختیار گرفته است. هر چند از سال ۷۶ به این‌سو متوسط مصرف نسوز در صنایع مختلف و به ویژه فولاد کاهش چشمگیری یافته است.
در سال ۲۰۰۵ در ایران مجموع مصرف این مواد از ۲۴۲هزار تن فراتر رفت. صنعت فولاد با ۲۰۰هزار تن بالاترین مصرف‌کننده مواد دیرگداز است و پس از آن صنایع مس (۳۵هزار تن)، آلومینیوم (۸/۴هزار تن) و مس (۸/۲هزار تن) قرار دارند.
وابستگی به واردات
هم اینک تولید سالانه نسوز به ۲۷۰هزار تن می‌رسد و بیش از مصرف داخلی است. اما همچنان تولیدکنندگان فولاد،‌ سیمان،‌ آلومینیوم، مس و پتروشیمی به شدت وابسته به مواد اولیه نسوز وارداتی هستند.
چراکه عمر پایین این مواد سبب شده تمایل به مصرف فرآورده‌های نسوز داخلی کاهش یابد.
آمارهای رسمی نشان می‌دهد سالانه ۲۰ تا۳۰میلیون دلار از این مواد را از خارج کشور تامین می‌شود.
تولید‌کنندگان داخلی نسوز طی سالیان اخیر سعی کرده‌اند با ارتقای کیفیت، مصرف ویژه این مواد را کاهش دهند.
هم‌اینک شرکت‌های فولادسازی به عنوان بزرگ‌ترین مشتری مواد دیرگداز متوسط مصرف را از ۲۰کیلوگرم برای تولید هر تن فولاد به ۱۵کیلوگرم بر تن کاهش داده‌اند. در حال حاضر فولاد مبارکه توانسته میزان مصرف را از ۱۷کیلوگرم سال ۷۶ به ۹کیلوگرم کاهش دهد و شرکت‌های ذوب‌آهن اصفهان و فولاد خوزستان نیز میزان مصرف را از ۲۰ و ۲۵کیلوگرم به ۱۵ و ۲۰کیلوگرم رسانده‌اند.
افزایش عمر نسوزها
امروز تلاش تولید‌کنندگان مواد نسوز در دنیا بر این امر معطوف شده که با افزایش کیفیت تولید طول عمر این مواد را افزایش دهند. با این حال عمر مواد دیرگداز در ایران حدود ۵۰درصد کمتر از استانداردهای جهانی است. هر چند صنایع مس، سیمان، پتروشیمی و شیشه و سرامیک، همچون صنعت فولاد، روند کاهش در مصرف این مواد را در پیش گرفته‌اند. با این حال هنوز برای رسیدن به حد استاندارد، فاصله دارند. در این شرایط صاحبان این صنایع معتقدند، استفاده از نسوزهای داخلی سبب افزایش مصرف این موادشده است. پیش‌بینی می‌شود با اجرای برنامه‌های توسعه‌ای در صنایع پتروشیمی، فولاد، سیمان، مس و شیشه و سرامیک. مصرف مواد دیرگداز حدود ۲برابر افزایش یابد و تا سال ۱۳۸۹ به ۵۰۰هزار تن برسد. این امر در عین حال به رشد و توسعه صنایع دیرگداز نیز خواهد انجامید.