صعود جذب پول خارجی درشهریور
دنیای‌اقتصاد : یک پروژه بزرگ در شهریور، آمار جذب سرمایه خارجی را نجات داد. گزارش تازه وزارت صمت نشان می‌دهد جذب حجم عظیمی از سرمایه خارجی در شهریور ۱۴۰۰ و اعطای مجوز تاسیس به سرمایه‌گذاران موجب شده تا جاماندگی آمار سرمایه خارجی که در آمار ۵ماهه خود را نشان داده بود، جبران شود. غنا با یک سرمایه‌گذاری ۶/ ۱میلیارد دلاری زمینه‌‌‌ساز رشد تزریق پول خارجی به بخش صنعت بوده است.
شواهد موجود نشان می‌دهد سهم سرمایه‌گذاری خارجی مصوب در بخش صنعت، معدن و تجارت ۸۵درصد از کل آمار سرمایه‌گذاری خارجی در اقتصاد ایران را طی ۶ماهه اول سال را به خود اختصاص داده؛ عددی که در این دوره زمانی به ۲میلیارد و ۲۲۷میلیون دلار رسیده است. این عدد که نسبت به مدت مشابه سال قبل رشدی ۱۶۱درصدی را نشان می‌دهد، تا پایان مردادماه تنها حدود ۳۸۸میلیون دلار بود. این رشد چشمگیر در حالی اتفاق افتاده که به نظر می‌رسد در شهریورماه شرایط سیاسی به ثبات رسیده و با تغییر دولت، مسیر اعطای مجوز و جذب سرمایه باز شده است. ۷۴پروژه جدید سرمایه‌گذاران خارجی که در ماه‌‌‌های گذشته از ابتدای سال ۱۴۰۰ کلید خورده‌‌‌اند، عموما در بخش‌‌‌های «ساخت مواد و محصولات شیمیایی»، «ساخت فلزات اساسی»، «ساخت رادیو، تلویزیون و وسایل ارتباطی»، و «ساخت محصولات از توتون و تنباکو» است. همچنین پس از غنا که بالاترین حجم سرمایه‌گذاری را در کشور انجام داده، امارات، افغانستان، هلند و ترکیه حجم قابل‌توجهی از پول را به بخش صنعت تزریق کرده‌‌‌اند. بررسی «دنیای‌اقتصاد» نشان می‌دهد ۸۱درصد از کل سرمایه خارجی تزریق شده به صنعت در این دوره زمانی در استان سیستان و بلوچستان صورت گرفته که احتمالا به همان پروژه کشور غنا که به حوزه محصولات شیمیایی مربوط است، برمی‌‌‌گردد. پس از سیستان و بلوچستان، استان کرمان با ۱۱درصد، زنجان با ۴درصد، مرکزی و آذربایجان شرقی هر یک با ۲درصد سهم از حجم سرمایه‌گذاری در رده‌‌‌های بعدی قرار دارند. جذب پول خارجی در شهریور امسال به نسبت ۵ماهه اول ۱۴۰۰ در حالی ۷/ ۴برابر شده است که پیش‌تر در سال‌های ۹۷، ۹۸ و ۹۹ کشور به ترتیب ۱/ ۱میلیارد دلار، ۸۵۰میلیون دلار و ۴۶/ ۲میلیارد دلار پول خارجی در بخش صنعت جذب شده بود.
تصویر ورود پول به بخش صنعت در نیمه نخست سال ۱۴۰۰ در حالی به‌‌‌روزرسانی شده است که به نظر می‌رسد در این دوره زمانی مجموعا ۱۷۲میلیون دلار از طرح‌‌‌های سرمایه‌گذاری خارجی به اتمام رسیده و پروانه بهرهبرداری دریافت کرده است. گزارش وزارت صمت نشان می‌دهد در این دوره زمانی ۷۴ پروژه به ارزش ۲میلیارد و ۲۲۷میلیون دلار مجوز سرمایه‌گذاری دارد. در این میان، آمارهای وزارت صمت نشان می‌دهد که از ۷۴ پروژه، سهم طرح‌‌‌های در حال اجرا ۴۷ مورد به ارزش ۲میلیارد و ۶۱میلیون دلار است. سهم پروژههای در حال بهرهبرداری نیز ۲۷پروژه با حجم سرمایه‌گذاری ۱۸۲میلیون دلاری است.
گزارش وزارت صمت با تاکید بر سهم ۵/ ۹۴درصدی صنعت از کل سرمایه‌‌‌های جذب شده تعداد پروژههای این بخش را ۷۰ مورد اعلام کرده است. بخش معدن با ۳ پروژه و سهم ۲/ ۴درصدی در رده بعدی قرار دارد و بخش تجارت نیز با تنها یک پروژه، سهمی ۳/ ۱درصدی از کل پول‌‌‌های جذب شده خارجی دارد. بررسی بخش‌‌‌های دیگر این گزارش نشان می‌دهد ۲۲طرح از مجموع طرح‌‌‌های سرمایه‌گذاری خارجی در قالب مشارکت خارجی ۱۰۰درصد در کشور به ثبت رسیده‌‌‌اند. این ۲۲ طرح حجمی معادل ۱۱۳میلیون و ۷۴۴هزار دلار داشته‌‌‌اند. در عین حال، این گزارش نشان می‌دهد مشارکت با شرکای خارجی به شیوه جوینت ونچر (jv) در ۲۹طرح صورت گرفته که حجم آنها ۳۵۰میلیون و ۱۱۶هزار دلار بوده است. در عین حال، ۱۳طرح دیگر در قالب‌‌‌هایی نظیر بیع متقابل، BOT و مشارکت مدنی، حجم سرمایه‌‌‌ای بالغ بر یکمیلیارد و ۷۸۰میلیون دلار را به سمت کشور کشانده است. در بخش دیگری از گزارش چهار گروه اصلی جذب‌کننده پول خارجی اعلام شده که حوزه مواد و محصولات شیمیایی با یکمیلیارد و ۷۸۷میلیون دلار بزرگ‌ترین و جذاب‌‌‌ترین بخش برای سرمایه‌گذاران خارجی بوده است. ایران همچنین در بخش تولید فلزات اساسی در نیمه اول امسال موفق به جذب ۳۶۸میلیون دلار پول شده است. در عین حال، تولید محصولاتی نظیر رادیو، تلویزیون و وسایل ارتباطی ۲۲۳میلیون دلار پول به سمت خود جذب کرده است. دیگر بخش جذاب صنعت ایران که سرمایه‌گذاران خارجی در نیمه اول ۱۴۰۰ به آنها وارد شده‌‌‌اند، ساخت محصولات از توتون و تنباکو است که ۷۴میلیون دلار پول در آن جذب شده است. در این مدت پنج کشور غنا، امارات، افغانستان، هلند و ترکیه از نظر حجم سرمایه‌گذاری به ترتیب یکمیلیارد و ۶۸۰میلیون دلار، ۳۶۸میلیون دلار، ۲۰۸میلیون دلار، ۷۹میلیون دلار و ۳۷میلیون دلار به صنایع کشور پول تزریق کرده‌‌‌اند. این بین حضور غنا و هلند یکی از نکات جالبی است که پیش‌تر تجربه نشده بود. در دوره‌‌‌های گذشته البته کشورهایی نظیر هنگ‌کنگ یا کانادا به یکباره در لیست سرمایه‌گذاران خارجی کشور ظاهر شده و سپس کنار رفته‌‌‌اند.
از نظر تعداد هم، کماکان افغانستان پیشتاز تعداد پروژههای صنعتی است و با ۲۹ پروژه بیشترین تعداد مجوز را از کشور دریافت کرده است. امارات متحده عربی با ۹ پروژه، ترکیه با ۸ پروژه، چین با ۸ پروژه و آلمان با ۴ پروژه در رده‌‌‌های بعدی قرار دارند. ۱۴ مورد از کل پروژه‌‌‌ها به مواد و محصولات شیمیایی مربوط بوده ضمن اینکه ۱۰ پروژه در حوزه ساخت لاستیک و پلاستیک، ۷پروژه در حوزه فلزات اساسی و ۶پروژه به بخش ساخت ماشین‌‌‌آلات مربوط بوده است.
جذب گسترده پول از غنا در شهریور ۱۴۰۰
کل طرح‌‌‌هایی که در شهریور ۱۴۰۰ مجوز دریافت کرده‌‌‌اند، ۲۵مورد بوده است. مقایسه آمارهای مرداد تا شهریور ۱۴۰۰ نشان می‌دهد در این یک ماه کشور موفق به جذب یکمیلیارد و ۸۳۹میلیون دلار پول از طریق اعطای مجوزهای سرمایه‌گذاری خارجی شده است. همچنین در پایان مرداد، کرمان ۶۴درصد از کل سرمایه‌‌‌های خارجی را جذب کرده بود که در گزارش شهریور این استان به رتبه دوم سقوط کرده و سیستان و بلوچستان رتبه نخست را با فرود حجم عظیمی از پول از کشور غنا به دست آورده است. افزایش ۵۰میلیون دلاری در حجم سرمایه‌گذاری امارات در ایران در شهریور ۱۴۰۰ از نکات مهمی است که لازم است به آن توجه شود. در عین حال با توجه به آمارهای سرمایه‌گذاری خارجی در دو ماه مرداد و شهریور، مشخص است که ورود پول از خارج به صنعت ساخت «رادیو، تلویزیون و وسایل ارتباطی» به صفر رسیده است. همچنین در این ماه، ۸۰میلیون دلار از طرح‌‌‌های سرمایه‌گذاران خارجی تکمیل شده و پروانه بهرهبرداری دریافت کرده‌‌‌اند.
