بازگشت به تنظیمات کارخانه در مناطق آزاد
دکتر عبدالرسول خلیلی*
با توجه به حکم انتصاب اخیر درخصوص مشاورت رئیسجمهور در امور مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی که بر ارائه راهکارهای مشورتی برای تحقق اهداف دولت چهاردهم و کمک به توسعه اقتصادی کشور تاکید شده، قرائن نشان میدهد که دولت برخلاف تبصره۲۳ قانون برنامه ششم توسعه و با تاکید بر ماده۱۱۹ قانون برنامه هفتم پیشرفت مبنی بر حکمرانی پیشران در مناطق آزاد و ویژه بر اهمیت بازگشت به تنظیمات کارخانه در مناطق آزاد بیش از پیش واقف شده است.
واقعیت آن است که مناطق آزاد و ویژه براساس قانون چگونگی اداره مناطق آزاد و همچنین قانون تشکیل مناطق ویژه اقتصادی و سخنان پیش از دستور مربوط به تصویب ماده ۱۹ و ۲۰ قانون برنامه اول توسعه در سال۱۳۶۸ همواره بر محور جذب سرمایهگذاری و تولید استوار بودهاند و همه سازوکارها برای طراحی برنامه با هدف توسعه اقتصادی کشور تدوین شدهاند. این مناطق یکی از مهمترین توانمندیهای توسعه ملی برای رشد، تجارت،ترانزیت، تولید، خدمات و گردشگری به شمار میروند.
مناطقی که ظرفیتهای بیرونی منطقهای و بینالمللی را هدف قرار داده تا اقتصاد بازار و صادرات شکل واقعی به خود بگیرند و تحرک اقتصادی در گستره ایران برای ایجاد پیوندهای پسرو و پیشرو در ارتباط با سرزمین اصلی بهوجود آید. مناطق آزاد و ویژه اقتصادی ایران از سالهای تاسیس تاکنون به لحاظ برخی مشکلات از جمله مساله خودگردانی و فقدان بودجه، تامین منابع مالی، توسعه و ایجاد زیرساختهای پیشرفته متناسب با جذب سرمایهگذاریهای خارجی و داخلی، اعمال مدیریت یکپارچه، مالکیت اراضی و وجود معارضان، حذف مشوقهای کلیدی جذب سرمایهگذاری خارجی در رقابت با مناطق آزاد کشورهای همسایه نظیر معافیتهای مالیاتی، گمرکی و بانکی، مداخلات طرحهای توسعهای مناطق با دستگاههای اجرایی و در نهایت عدم استدراک از ظرفیتهای قانونی مناطق آزاد از سوی مجریان محلی با مصائب زیادی درگیرند که امید است با حکم جدید رئیسجمهور بتوان از منظر توسعه اقتصادی از فرصت مناطق آزاد و ویژه بهمثابه سیطره پایلوت متناسب با بازبینی رویکردهای چنددهه اخیر و الک کردن سرهها از ناسرههای تصمیمگیری به وضعیتی رسید تا بتوان از الگوهای جدید فناوری پیشرفته در جهت اقتصاد کشور که مدنظر رئیسجمهور است، بهره گرفت.
کاربرد الگوهای فناوریهای جدید موج چهارم و هوشمندسازی صنایع با توسعه بینالمللی مبتنی بر مشارکت مردم در اقتصاد از مهمترین برنامهها برای بازگشت به تنظیمات کارخانه از ابتدای تاسیس مناطق آزاد و ویژه بهشمار میرود که باید برای تبدیل تولید ظرفیتهای اقتصادی به مزیتهای رقابتی و مزیتهای اقتصادی روی آورند؛ بهطوریکه در حال حاضر توجه صرف به مزیتهای نسبی و جغرافیایی کاربرد موثری ندارد.
* کارشناس مناطق آزاد


