عبور مازاد تجاری چین از یک تریلیون دلار
دنیای اقتصاد - کسری غفوری: مازاد تجاری چین برای دومین بار در تاریخ این کشور از مرز یک تریلیون دلار عبور کرد. این اتفاق همزمان با بزرگ‌ترین جهش واردات از سال۲۰۲۱ رقم خورده است. حدود یک‌سوم از این ناترازی تجاری فزاینده، حاصل تجارت نامتوازن با اتحادیه اروپا است. داده‌های گمرک چین نشان می‌دهد که واردات این کشور در ماه اکتبر نسبت به زمان مشابه در سال۲۰۲۵ رشدی ۴۲درصدی داشته که فراتر از پیش‌بینی‌ها بود. همزمان، صادرات نیز با رشد ۳۵درصدی، مازاد تجاری ماه اکتبر را به ۱۰۵میلیارد و ۳۰۰میلیون دلار رساند. اگرچه این رقم از ماه مه به این‌سو کمترین سطح محسوب می‌شود، اما همچنان خیره‌کننده است.
در ۱۰ماه نخست سال۲۰۲۶، مازاد تجاری چین حدود ۹درصد نسبت به دوره مشابه در سال۲۰۲۵ افزایش یافت. مازاد تجاری کل آن سال رکورد ۱.۲تریلیون دلاری را ثبت کرده بود. نکته قابل‌توجه در آمارهای ۱۰ماه نخست سال ۲۰۲۶ آن است که بیش از ۳۱۰ میلیارد دلار از مازاد تجاری چین در این دوره از محل تجارت با اتحادیه اروپا حاصل شده است.هائو ژو، اقتصاددان ارشد شرکت «گوتای جونان اینترنشنال هلدینگز»، تداوم این مازاد تجاری را نشانه تاب‌آوری و قدرت رقابت‌پذیری صادرکنندگان چینی در بازارهای متلاطم جهانی می‌داند. این ناترازی ریشه‌دار اکنون به چالشی جدی در روابط پکن با شرکای تجاری‌اش تبدیل شده است. رهبران اروپا تلاش می‌کنند با وضع مقررات امنیتی، خلأهای قانونی را برای محافظت از بازار واحد خود ببندند. در مقابل، مقامات ارشد پکن معتقدند اگر محدودیت‌های غرب بر صادرات برخی فناوری‌های پیشرفته نبود، حجم واردات چین به مراتب بیشتر می‌شد. تحلیلگران «بلومبرگ اکونومیکس» نیز تاکید دارند که رشد پرقدرت صادرات و واردات در ماه اکتبر، هرچند نشان‌دهنده نقش محوری تولیدات فناوری در اقتصاد چین است، اما از آسیب‌پذیری این کشور در برابر ضعف تقاضای داخلی نیز پرده برمی‌دارد.
بخش فناوری چین به‌شدت به فروش سخت‌افزارهای هوش مصنوعی به بازارهای خارجی وابسته است و در بسیاری از حلقه‌های زنجیره تامین، به‌عنوان یک مرکز پردازش و مونتاژ عمل می‌کند. بنابراین، هرگونه کاهش تقاضای خارجی یا افت سرمایه‌گذاری در دیتاسنترهای آمریکا می‌تواند موتور محرک رشد چین را با چالش روبه‌رو کند. جهش تقاضای جهانی برای سخت‌افزارهای هوش مصنوعی، محرک اصلی رونق صادرات چین در سال۲۰۲۶ بوده است. در این مدت واردات چین نیز افزایش یافته، اما همچنان کمتر از صادرات است و این رشد عمدتا به کالاهای خاصی مانند طلا محدود می‌شود که نشان‌دهنده احیا نشدن تقاضای داخلی است. با این حال، تردیدها درباره پایداری رونق هوش مصنوعی بر چشم‌انداز صادرات چین سایه انداخته است. قطعات کامپیوتری و تراشه‌ها که ۴۰ درصد از رشد ارزش صادرات چین در سال۲۰۲۶ را به خود اختصاص داده‌اند، از افزایش قیمت‌های ناشی از تب‌وتاب ساخت دیتاسنترها منتفع شده‌اند.
البته قدرت صادراتی چین به این حوزه محدود نمی‌شود و بر اساس تحلیل «گلدمن‌ساکس»، از نظر حجم، صادرات این کشور در حوزه‌های راهبردی پکن نظیر پنل‌های خورشیدی، خودروهای برقی، باتری‌ها و روبات‌های صنعتی نیز همچنان با قدرت در حال پیشروی است. به باور تحلیلگران گلدمن‌ساکس، بخش بزرگی از تجارت مرتبط با هوش مصنوعی در چین صرفا به مونتاژ قطعات وارداتی و صادرات مجدد آنها مربوط می‌شود که این امر، اثر خالص آن بر تراز تجاری را محدود می‌کند. عامل دیگر در رشد غافلگیرکننده واردات ماه اکتبر، خرید نفت خام بود. رسیدن حجم خرید به بالاترین سطح از ماه مارس در کنار افزایش قیمت‌های جهانی، ارزش واردات نفت را به اوج ۴سال اخیر رساند. این جهش در حالی رخ داد که پیش‌تر انتظار می‌رفت پالایشگاه‌های دولتی چین تازه روند افزایش واردات برای تقویت ذخایر خود را آغاز کنند.
