ضرورت بازتعریف مسیر امنیت غذایی
محدودیت منابع آب و خاک، ضرورت بازنگری در شیوه‌های تولید غذا را بیش از گذشته مطرح کرده است. در همایش روز جهانی غذا، از انتقال دانش و فناوری به مزارع تا توسعه کشاورزی با آب شور و بهره‌گیری از ظرفیت دریاها، به‌عنوان مسیرهای تازه برای تامین امنیت غذایی سخن گفته شد.
غلامرضا گل‌محمدی، رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و معاون وزیر جهاد کشاورزی، انتقال دانش به مزارع را اولویت بخش کشاورزی برای تحقق امنیت غذایی پایدار دانست و گفت: رویکرد تحقیقات کشاورزی از تولید مقاله و اجرای طرح‌های پژوهشی صرف عبور کرده و بر حل مشکلات کشاورزان، افزایش بهره‌وری منابع و تامین پایدار غذا متمرکز شده است. گل‌محمدی تغییرات اقلیمی، بحران کم‌آبی، محدودیت منابع و افزایش هزینه‌های تولید را از چالش‌های امنیت غذایی برشمرد و با اشاره به گزارش فائو بیان کرد: حدود ۶۴۵میلیون نفر در جهان در سال۲۰۲۶ با مشکل دسترسی به غذای کافی روبه‌رو بوده‌اند. او با اشاره به شعار امسال روز جهانی غذا، «نوآوری امروز، تغذیه فردا»، تاکید کرد نوآوری تنها به فناوری‌های پیچیده محدود نیست و معرفی ارقام مقاوم به خشکی، اصلاح روش‌های آبیاری و مدیریت تغذیه گیاهان را نیز دربرمی‌گیرد.
ظرفیت تولید با آب شور مکران
علی عبدالعلی‌زاده، نماینده رئیس‌جمهور در هماهنگی اجرای سیاست‌های کلی توسعه دریامحور و توسعه سواحل مکران، این منطقه را دارای ظرفیت مناسب برای توسعه کشاورزی با آب شور دانست و گفت: دولت آماده اختصاص زمین و امکانات مورد نیاز پژوهشگران برای اجرای طرح‌های تحقیقاتی و توسعه شورورزی است. او محدودیت منابع خاکی و آب شیرین را دلیلی برای توجه بیشتر پژوهش‌های کشاورزی به منابع دریایی و آب‌های شور دانست. به گفته عبدالعلی‌زاده، نگاه به آب دریا نباید صرفا بر شیرین‌سازی آن متمرکز باشد، بلکه باید فناوری‌هایی توسعه یابد که تولید مستقیم محصولات غذایی با آب شور را ممکن کند. او پرورش ماهی در قفس را نمونه‌ای از استفاده از ظرفیت دریا دانست و بیان کرد: سازه‌هایی با ظرفیت بیش از هفت‌هزار تن در چین توسعه‌یافته‌اند.
عبدالعلی‌زاده همچنین به نتایج گزارش‌شده از تحقیقات دانشگاه ارومیه درباره کشت گندم در اراضی شور اطراف دریاچه ارومیه اشاره کرد که بر اساس آن عملکردی بیش از ۱۵تن در هکتار به‌دست آمده است. نماینده رئیس‌جمهور از مطالعات دانشگاه تهران درباره ظرفیت گیاه سالیکورنیا برای تولید مواد غذایی با آب شور نیز خبر داد و گفت: حرکت به سمت تولید انبوه این گیاه در سال جاری در دستور کار قرار گرفته است. او با اشاره به پژوهش‌های چین و کره‌جنوبی درباره کشت برنج در بسترهای شناور، خواستار گسترش تحقیقات کشاورزی دریایی و تولید محصولات با استفاده از منابع شور شد.
امنیت غذایی فراتر از تولید
فرخ طایراو، نماینده فائو در ایران، افزایش تولید محصولات کشاورزی را به‌تنهایی تضمین‌کننده امنیت غذایی ندانست و گفت: تحقق این هدف به دسترسی پایدار همه خانوارها به غذای سالم، مغذی و مقرون‌به‌صرفه وابسته است. او با اشاره به داده‌های فائو اظهار کرد: تولید غلات جهان در سال۲۰۲۴ به حدود ۳میلیارد و ۱۰۰میلیون تن رسید که نسبت به سال۲۰۱۰ رشد ۲۷درصدی داشت؛ با این حال، افزایش تولید به‌تنهایی دسترسی خانوارها به غذای مناسب را تضمین نمی‌کند. به گفته طایراو، امنیت غذایی چهار بعد فراهم بودن غذا، دسترسی به آن، بهره‌مندی تغذیه‌ای و پایداری را شامل می‌شود. نماینده فائو کمبود آب، تغییرات اقلیمی، تخریب خاک و محدودیت اراضی قابل کشت را از چالش‌های کشاورزی دانست و بر توسعه راهکارهای نوآورانه متناسب با شرایط اقلیمی و ظرفیت‌های محلی تاکید کرد.
