مسیر ارتقای روابط اقتصادی تهران و اسلامآباد
این سفر در چارچوب دهمین نشست کمیته مشترک تجاری ایران و پاکستان و با هدف رفع موانع تجارت دوجانبه و تحقق توافق روسای جمهور دو کشور برای افزایش حجم مبادلات تا سطح ۱۰میلیارد دلار برگزار شد. در حال حاضر، ارزش تجارت ایران و پاکستان حدود ۲.۵ تا ۳میلیارد دلار برآورد میشود؛ رقمی که با ظرفیتهای اقتصادی، جمعیتی و جغرافیایی دو کشور فاصله قابلتوجهی دارد. دستیابی به هدف ۱۰میلیارد دلاری، مستلزم رفع موانع ساختاری، بهبود زیرساختهای حملونقل، تسهیل فرآیندهای تجاری و تقویت نقش بخش خصوصی در توسعه همکاریهای اقتصادی است.
یکی از مهمترین محورهای مذاکرات، بررسی چالشهای حملونقل و ترانزیت کالا بود. تحولات اخیر منطقه و محدودیتهای ایجادشده در مسیرهای دریایی، موجب شده بخشی از کالاهای تجار ایرانی از طریق پاکستان جابهجا شود. در نتیجه، بخشی از محمولهها و کانتینرها در این کشور متوقف یا با مشکلات ترانزیتی مواجه شدهاند. همچنین صادرات کالا از ایران به پاکستان و سایر بازارهای منطقه نیز با محدودیتهایی روبهرو شده است. از این رو، تسهیل عبور کالا از مرزهای دو کشور و رفع موانع لجستیک، یکی از مهمترین موضوعات مورد توافق طرفین بود. در مذاکرات انجامشده، علاوه بر وزیر صنعت، معدن و تجارت ایران و وزیر تجارت پاکستان، شماری از وزرای کلیدی پاکستان از جمله وزرای سرمایهگذاری، نفت و حملونقل این کشور نیز حضور داشتند که نشاندهنده اهمیت راهبردی این همکاریها برای هر دو کشور است.
حاصل این نشستها، امضای دو تفاهمنامه میان وزارت صنعت، معدن و تجارت ایران و وزارت تجارت پاکستان و همچنین امضای یک تفاهمنامه همکاری میان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و اتاق بازرگانی پاکستان بود. اجرای این توافقها میتواند زمینه کاهش محدودیتهای موجود و تسریع در توسعه مبادلات تجاری را فراهم کند. بخش خصوصی نیز در این سفر مطالبات مشخصی را مطرح کرد. توسعه صادرات خدمات فنی و مهندسی به پاکستان، که هنوز سهم محدودی در تجارت دو کشور دارد، یکی از مهمترین این مطالبات بود. همچنین موضوع واردات کالاهای اساسی از پاکستان، بهویژه برنج و ذرت، و رفع موانع موجود در این حوزه مورد بررسی قرار گرفت. از دیگر محورهای مهم مذاکرات، پذیرش متقابل گواهیهای استاندارد و کیفیت کالاها بود. همسانسازی و بهرسمیت شناختن استانداردهای دو کشور میتواند ضمن کاهش هزینههای مبادله، زمان ترخیص کالا را نیز به شکل قابلتوجهی کاهش دهد و یکی از موانع غیرتعرفهای تجارت را برطرف سازد.
واقعیت آن است که ظرفیت همکاریهای اقتصادی ایران و پاکستان بسیار فراتر از سطح کنونی مبادلات است. علاقه فعالان اقتصادی پاکستان به همکاری در حوزههایی مانند انرژی، گاز، LPG و سایر بخشهای صنعتی، در کنار ظرفیتهای صادراتی ایران، فرصت مناسبی برای گسترش روابط اقتصادی ایجاد کرده است. بهرهگیری از این ظرفیتها، مستلزم استمرار گفتوگوهای دولتها و مشارکت فعال بخش خصوصی در اجرای توافقات خواهد بود. در همین راستا، مقرر شده است کمیتهای تخصصی در اتاق بازرگانی ایران برای پیگیری اجرای توافقات تشکیل شود و سازمان توسعه تجارت نیز در سطح دولت روند اجرایی مصوبات را دنبال کند. اگر این سازوکارها با جدیت ادامه یابد، میتوان امیدوار بود که روابط اقتصادی ایران و پاکستان از سطح توافقات سیاسی فراتر رفته و به همکاریهای پایدار و موثر اقتصادی منجر شود؛ همکاریهایی که نهتنها تجارت دوجانبه را افزایش میدهد، بلکه جایگاه دو کشور را در زنجیره تجارت منطقهای نیز تقویت خواهد کرد.
* عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران
