شهرداری همپای بهزیستی
<p> سید حسن موسوی چلک* براساس شرح وظایف، سازمان بهزیستی کشور متولی ساماندهی آسیب‌های اجتماعی در کشور است. هر چند در مواردی چون کودکان کار و خیابان بیش از ۱۰ سازمان و نهاد دولتی و غیردولتی متعهد شده‌اند تا برای ساماندهی و رسیدگی گام بردارند، با این همه، سال‌ها پس از تشکیل چنین ستادهایی، هنوز متکدیان، کودکان کار و کارتن خواب‌ها در شهر‌ها دیده می‌شوند. اطلس آسیب‌های اجتماعی شهر تهران یکی از فعالیت‌های پژوهشی مهم شهرداری تهران در حوزه مسائل اجتماعی است که توسط معاونت اجتماعی و فرهنگی در حال تدوین است. </p>
سید حسن موسوی چلک* براساس شرح وظایف، سازمان بهزیستی کشور متولی ساماندهی آسیب‌های اجتماعی در کشور است. هر چند در مواردی چون کودکان کار و خیابان بیش از ۱۰ سازمان و نهاد دولتی و غیردولتی متعهد شده‌اند تا برای ساماندهی و رسیدگی گام بردارند، با این همه، سال‌ها پس از تشکیل چنین ستادهایی، هنوز متکدیان، کودکان کار و کارتن خواب‌ها در شهر‌ها دیده می‌شوند. اطلس آسیب‌های اجتماعی شهر تهران یکی از فعالیت‌های پژوهشی مهم شهرداری تهران در حوزه مسائل اجتماعی است که توسط معاونت اجتماعی و فرهنگی در حال تدوین است. این اطلس به صورت منطقه‌ای به مطالعات آسیب‌شناسی محلات شهر تهران می‌پردازد. ورود شهرداری‌ها به بحث آسیب‌های اجتماعی نه تنها یک ضرورت است، بلکه مدیریت‌های شهری در کشور بیشتر از پرداختن به خدمات شهری، بهتر است به خدمات اجتماعی بپردازند. این در حالی است که نگاه مردم و مدیریت کلان کشور به شهرداری هیچ‌گاه نگاهی اجتماعی نبود و هیچ‌گاه شهرداری را به عنوان یک نهاد اجتماعی مدنظر قرار ندادند. یکی از مشکلات کشور ما این است که ظرفیت شهرداری در بخش اجتماعی شناخته نشده یا به هر دلیلی از آنها استفاده نشده است. در حالی که شهرداری‌ها در دنیا بیش از اینکه کار خدمات شهری انجام دهند به خدمات اجتماعی می‌پردازند. باید شهرداری را به سمت یک سازمان اجتماعی هدایت کرد کاری که مدیریت شهری کنونی تهران انجام داد. طبیعتا شهرداری در حوزه آسیب‌های اجتماعی می‌تواند نقش موثر و مهمی ایفا کند. در حال حاضر نیز در بخش اجتماعی دو بال وجود دارد که یکی سازمان بهزیستی کشور و دیگری شهرداری تهران است. در این میان وزن شهرداری تهران پایین‌تر از بهزیستی نیست. بهزیستی تمام کشور را پوشش می‌دهد و شهرداری تهران نیز پایتخت را تحت پوشش دارد و در این زمینه کار می‌کند که جایگاه بسیار خوبی است. به نظرم تهیه اطلس آسیب‌های اجتماعی می‌تواند گام مهمی در جهت شناسایی آسیب‌های اجتماعی پایتخت باشد. شهرداری برای اینکه بتواند نقش خود را خوب ایفا کند باید مدیریت درستی اعمال کند. برای مدیریت درست برنامه‌ریزی باید انجام شود و لازمه برنامه‌ریزی داشتن اطلاعات است. با توجه به اینکه امروزه برنامه‌ریزی‌ها باید مبتنی بر رویکرد محلی، منطقه‌ای باشد طبیعتا داشتن اطلاعات از هر منطقه می‌تواند نوع برنامه‌هایی که باید در مناطق اجرا بشود را مشخص کند. به عنوان مثال نیازهای منطقه ۱۸ و ۲۲ با مناطق یک تهران و ۱۲ یکی نیست. طبیعتا اطلاعات محلی برای برنامه‌ریزی و مدیریت درست ضروری است. در حوزه آسیب‌های اجتماعی مسلما یک محدودیت‌هایی وجود دارد. اول اینکه در بعضی از مناطق آدم‌ها می‌آیند، می‌روند و ثابت نیستند. دوم اینکه در این حوزه آمار‌ها ثبت نمی‌شود برای همین دسترسی به اطلاعات برای اطلس آسیب‌ها سخت‌تر است. بنابراین اطلاعات این اطلس باید به روز شود و این یک نیاز است که شهرداری‌ها وارد این موضوع شوند. مثلا سازمان رفاه شهرداری تهران اگر نباشد فریاد خیلی از مردم در می‌آید. بنابراین یک ضرورت است. در همین رابطه شهرداری تهران می‌تواند یک الگو برای شهرداری‌های کلان‌شهرهای دیگر باشد. به نظرم حضور شهرداری می‌تواند در بخش پیشگیری باشد. شهرداری تهران ۳۷۴ سرای محله دارد که هر سرای محله می‌تواند یک پایگاه ارائه خدمات اجتماعی در حوزه آسیب‌های اجتماعی باشد به ویژه در بخش پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی می‌توان از این ظرفیت استفاده بهینه کرد. این در حالی است که همکاری دولت و شهرداری در زمینه مباحث اجتماعی بسیار با اهمیت و بدیهی است. دولت و شهرداری‌ها می‌توانند در این زمینه به تقسیم کار بپردازند و دولت می‌تواند از ظرفیت شهرداری استفاده بسیار خوبی بکند. در یک بند از آیین‌نامه اورژانس اجتماعی که به تازگی تصویب شده، آمده است که بهزیستی می‌تواند از ظرفیت شورای اسلامی و شهرداری‌ها استفاده کند. ضمن اینکه اسناد بالادستی نیز اجازه واگذاری بخشی از فعالیت‌ها به دولت را داده است. *رییس انجمن مددکاری ایران
