انقباض ارزش تراکنشهای حقیقی
دنیای اقتصاد : صد و سومین گزارش اقتصادی شاپرک بیانگر آن است که تعداد کل تراکنشهای پردازش‌شده نخستین ماه زمستان در این شبکه حدود ۳.۹۸میلیارد تراکنش با ارزشی بالغ بر۱۰۵۵هزار میلیارد تومان بوده که نسبت به آذر ۱.۲۴درصد از لحاظ اسمی رشد داشته، اما رشد حقیقی آن منفی ۱.۳۵درصد بوده است. با مقایسه آمار سال گذشته مشخص می‌شود که میزان رشد اسمی نقطه به نقطه تعداد تراکنش‌‌‌ها ۲۴درصد، ولی رشد حقیقی آن منفی ۹.۸درصد بوده است. در بحث صادرکنندگی کارت‌‌‌های بانکی دارای تراکنش در سوئیچ شاپرک تعداد کل کارت‌‌‌های بانکی تراکنش‌‌‌دار در دی ۱۴۰۲ نسبت به آذر ۱۴۰۲ افت ۰.۰۲درصدی داشته است. نتایج شاخص بازار در بخش بانکهای پذیرنده حاکی از آن است که در دی ۱۴۰۲ بانک‌سپه به لحاظ تعدادی و بانک ملت به لحاظ مبلغی بیشترین سهم از بازار تراکنش‌‌‌ها را به خود اختصاص داده و نخست در بین تمام بانکهای پذیرنده قرار گرفتند.
شاخص‌‌‌های عملکردی شاپرک
براساس گزارش شاپرک، طی دی‌ماه امسال در این شبکه درمجموع حدود ۳.۹۸میلیارد تراکنش صورت گرفته که مبلغی در حدود ۱۰۵۵هزار میلیارد تومان را در بر می‌گیرد. بر این اساس، تراکنشهای این شبکه نسبت به آذر از لحاظ تعداد، رشد ۱.۲۴درصدی داشته و نسبت به مدت مشابه سال‌‌‌گذشته شاهد رشد حدود ۲۴درصدی بوده است. در بستر شاپرک، خدمات به سه بخش اصلی تقسیم می‌‌‌شوند که عبارتند از خرید کالا و خدمات، پرداخت قبض و خرید شارژ و ماندهگیری که در مهرماه بیشترین میزان خدمات ارائه‌‌‌شده مربوط به خرید کالا و خدمات بوده که سهم حدود ۹۰درصدی داشته و ۹۸درصد از مبلغ تراکنش را هم به خود اختصاص داده است. همچنین ۶.۱درصد آن مربوط به پرداخت قبض و خرید شارژ تلفن‌‌‌همراه و ۴.۴۲درصد از تراکنش‌‌‌ها هم مربوط به تراکنشهای ماندهگیری بوده که به‌‌‌دلیل مبلغ کم آن، سهم بسیار ناچیزی از لحاظ مبلغی در تراکنشهای شاپرک داشته است.
در بحث ابزار پذیرش، ابزار تراکنشی در شبکه شاپرک به سه بخش ابزار کارت‌‌‌خوان فروشگاهی، اینترنتی و موبایلی تقسیم می‌شود. مطابق این گزارش کارت‌‌‌خوان‌‌‌های فروشگاهی سهم ۹۱.۱۹درصدی در تراکنشهای شاپرک داشتهاند. پس از آن ابزار پذیرش اینترنتی است که سهم ۶.۳۲درصدی از کل تراکنش‌‌‌ها را به خود اختصاص داده و در نهایت ابزار پذیرش موبایلی سهم ۲.۴۹درصدی داشته است. همچنین این گزارش نشان می‌دهد درصد تراکنشهای موفق در شبکه شاپرک رقمی در حدود ۹۳درصد بوده است. بیشترین علت خطا در تراکنش‌‌‌ها مربوط به خطای کاربری بوده که تقریبا موجب ناموفق بودن ۹۱درصد از تراکنش‌‌‌ها شده است. پس از آن خطای صادرکنندگی یا خطا از سوی بانک سهم ۶.۶۳درصدی داشته است. باقی خطاها مانند خطای پذیرندگی، خطای شاپرک و خطای کسب‌وکار سهم بسیار ناچیزی در ناموفق بودن تراکنش‌‌‌ها داشتهاند.
سهم بازار پذیرندگی
از سهم بانک‌ها در تعداد و مبلغ کل تراکنشهای شبکه بانکی می‌‌‌توان عملکرد آنها را در کیفیت ارائه خدمات کارتی و بازاریابی سنجید. بر این اساس، هر بانکی که سهم بیشتری از این شاخص به دست آورده باشد نشان می‌دهد که عملکرد بهتری در این حوزه داشته است. در بررسی این شاخص سه حوزه کارت‌‌‌خوان‌‌‌های فروشگاهی، ابزار پذیرش اینترنتی و ابزار پذیرش موبایلی مورد بررسی قرار می‌‌‌گیرند. به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌طور کلی، بانک‌سپه با پذیرش ۱۸.۵۴درصد از تعداد تراکنش‌‌‌ها بیشترین میزان پذیرش تراکنش‌‌‌ها را به خود اختصاص داده است. اما در بررسی سهم مبلغی، بانک‌ملت با پذیرش ۱۶.۷۶درصد از کل مبلغ تراکنش‌‌‌ها، نقش پررنگ‌‌‌تری داشته است. این درحالی است که بانک‌سپه در بحث مبلغ پذیرش‌‌‌شده، سهم ۸.۴۱درصدی داشته که نشان‌‌‌دهنده این است که بخش زیادی از تراکنشهای این بانک به تراکنشهای خرد اختصاص دارد. در بحث سهم تعدادی تراکنشهای پذیرش‌‌‌شده، بانک ملت با سهم ۱۶.۸۷درصدی و بانک ملی با سهم ۱۱.۰۷درصدی در جایگاه‌‌‌های بعدی قرار دارند. در بحث مبلغ پذیرش‌‌‌شده هم پس از بانک ملت، بانک صادرات با سهم ۱۲.۱۰درصدی و بانک ملی با سهم حدود ۱۱.۴۳درصدی در جایگاه‌‌‌های بعدی قرار دارند.
براساس آمارهای گزارش شاپرک، سه بانک سپه، ملت و ملی ایران به ترتیب بیشترین سهم را از تعداد تراکنشهای کارت‌‌‌خوان‌‌‌های سطح کشور داشتهاند. در حوزه ابزار پذیرش اینترنتی مانند اینترنت‌‌‌بانک‌ها، سه بانک ملت، ملی ایران و خاورمیانه پیشتازی کرده و سهم بیشتری را در تعداد تراکنش‌‌‌ها به خود اختصاص داده‌‌‌اند. در تراکنشهای مربوط به ابزار موبایلی که ازجمله مهم‌ترین آنها می‌‌‌توان به کدهای USSD و موبایل‌‌‌بانک‌ها اشاره کرد، سه‌بانک ملت، قرضالحسنه رسالت و قرضالحسنه مهر ایران بیشترین سهم تراکنش‌‌‌ها را داشتهاند. در بخش سهم بانک‌ها از مبلغ تراکنشهای شبکه شاپرک نیز در حوزه کارت‌‌‌خوان‌‌‌ها سه‌بانک ملت، ملی ایران و صادرات موفق‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تر از دیگران عمل کرده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند. در موضوع مبلغ ابزار پذیرش اینترنتی سه بانک ملت، صادرات و ملی پیشتاز بوده و در حوزه ابزار پذیرش موبایلی هم سه بانک ملت، قرضالحسنه رسالت و قرضالحسنه مهر ایران بهتر از دیگران عمل کرده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند.
بازار کارت‌‌‌های فعال در سامانه شاپرک
در سامانه شاپرک، به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌طور کلی سه دسته کارت بانکی وجود دارد. دسته اول کارت برداشت، دسته دوم کارت اعتباری و دسته سوم کارت پیشپرداخته مانند بن‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کارت و کارت‌‌‌های هدیه قرار دارند. در دی‌ماه سال‌جاری به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌طور کلی حدود ۱۵۳.۸میلیون کارت بانکی فعال وجود داشته که نسبت به شهریورماه ۰.۰۲درصد کاهش یافته است. از تقریبا ۱۵۴میلیون کارت فعال، ۱۴۵میلیون کارت برداشت، ۱.۶میلیون کارت اعتباری و تقریبا ۶.۴میلیون کارت‌‌‌های پیشپرداخته بودهاند. با توجه به آمار دی‌ماه کارت‌‌‌های پیشپرداخته ۱۵.۰۷درصد و کارت‌‌‌های اعتباری ۲.۴درصد رشد داشته است و این در حالی است که کارت‌‌‌های برداشت با افت ۰.۶۲درصدی مواجه بودهاند.
بیشترین سهم تعداد کارت‌‌‌های فعال در شبکه شاپرک مربوط به بانک ملی است که سهم ۲۰.۵۲درصدی داشته است. پس از این بانک، بانک‌سپه با سهم ۱۱.۳۶درصدی و بانک ملت با سهم ۱۰.۶۹درصدی قرار دارند. اختلاف در تعداد تراکنشهای صادرشده از پذیرش‌‌‌شده هر بانک نشان‌‌‌دهنده برتری عملکرد هر بانک از نظر پذیرش یا صدور تراکنشهای شاپرکی است. بر این اساس، بانکهای سپه، ملت و پارسیان هریک با ارقام ۲۵۸، ۲۱۷ و ۸۲میلیون، بیشترین اختلاف مثبت در تعداد تراکنشهای پذیرش‌‌‌شده را دارا بودهاند و بانکهای ملی ایران، صادرات ایران و کشاورزی با ارقام ۳۶۴، ۱۶۳ و ۱۲۲میلیون، بیشترین اختلاف منفی را در این خصوص دارند.
