بررسی عملکرد سالانه صندوق‌های سرمایه‌گذاری
سعید رشیدی
طبق آمارهای مندرج درسایت شرکت مدیریت فناوری بورس تهران، تا پایان سال ۱۳۹۹ تعداد ۲۳۷ صندوق با موضوع فعالیت‌های اوراق بهادار با درآمد ثابت، مختلط، سهام و اختصاصی بازارگردانی مشغول به فعالیت بود که سرمایه‌ای بیش از ۳۹۷۶هزار میلیارد ریال را جذب کرده‌اند که در مقایسه با سال ۹۸ افزایش۱۰۰درصد را نشان می‌دهد.
ساختار صندوق‌های سرمایه‌گذاری:
سرمایه‌گذار از دو طریق می‌تواند از صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک درآمد کسب کند: درآمدهایی که از طریق سود نقدی سهام صندوق یا بهره اوراق قرضه موجود به دست می‌آیدوهمچنین از طریق فروش سهام خود صندوق در صورت رشد قیمت آن. اگر ارزش اوراق بهادار موجود در صندوق افزایش یابد، ولی مدیران آن را برای شناسایی بازده سرمایه‌گذاری به فروش نرسانند ارزش صندوق افزایش می‌یابد.
ترکیب دارایی صندوق‌های سرمایه‌گذاری:
طبق اساس‌نامه، صندوق‌های سرمایه‌گذاری می‌توانند با رعایت الزامات مندرج در امید نامه، دارایی‌هایشان را به سهام پذیرفته‌شده در بورس یا اوراق بهادار با درآمد ثابت که دارای ضمانت بازخرید یا بازار ثانویه مورد تایید باشد یا سپرده‌های بانکی اختصاص دهند. در سال ۹۹ صندوق‌ها، ۵۸/ ۳۱درصد در سهام و حق تقدم سهام، ۳۸/ ۳۲درصد در اوراق بهادار با درآمد ثابت، ۵۱/ ۳۳درصد در گواهی سپرده و سپرده بانکی، ۰۸/ ۰درصد به‌صورت نقدی و ۴۵/ ۲درصد در سایر دارایی‌ها سرمایه‌گذاری کرده‌اند که از این طریق درمجموع ۱۸۰درصد بازده به دست آورده‌اند. بیشترین تاثیر مثبت بر بازدهی شناسایی‌شده، در پی افزایش قیمت‌ها ناشی از تورم در بازارها بود. همچنین ریزش بازار سهام در مرداد ۱۳۹۹ بیشترین تاثیرمنفی را بر بازده شرکت‌ها داشت.
ارزیابی عملکرد صندوق‌های سرمایه‌گذاری:
در برخی از موسسات رتبه‌بندی، شاهد ارزیابی عملکرد صندوق‌ها صرفا براساس بازده هستیم. هدف‌گذاری مدیران برای حداکثر کردن بازدهی صندوق‌ها علاوه بر مزایا، می‌تواند به‌عنوان یک آفت، در چشم‌انداز اقتصادی کشورها و بازدهی آینده بنگاه‌ها عمل کند. درصورتی‌که عملکرد این صندوق‌ها با مشکلات ساختاری توأم باشد نه‌تنها مشکلی را حل نمی‌کند بلکه مشکلات اقتصادی حادترهم خواهد شد. از طرفی، باید توجه کرد که بازدهی می‌تواند نتیجه شرایط بازار و عوامل بیرونی باشد و به عملکرد صندوق ارتباطی نداشته باشد. هنگامی‌که بازارها راکد است صندوق‌های با بتای پایین‌تر بازده بیشتری را نشان می‌دهند و هنگام رونق بازار، صندوق‌های با بتای بیشتر بازده بیشتری را نشان می‌دهند. ازاین‌رو موسسات رتبه‌بندی، در کنار انتشار گزارش‌هایی از بازدهی شرکت‌ها، شاخص‌هایی را برای ارزیابی عملکرد تعدیل شده نسبت به ریسک، نیز ارائه می‌دهند. توضیح چگونگی محاسبه این شاخص‌ها بحث بسیار گسترده‌ای را می‌طلبد که از آن می‌گذریم. ( بتا ضریبی است که تغییرات ارزش دارایی‌ها را در طول زمان نسبت به نوسانات بازار نشان می‌دهد. در واقع بتا نشان می‌دهد که اگر شما یک دارایی خاص داشته باشید، نسبت به‌کل بازار
چه‌ریسکی را قبول کرده‌اید و حساسیت سرمایه‌گذاری شما در بازار چقدر بوده است. بتای بیشتر مساوی است با ریسک بیشتر) در جدول عملکرد سالانه ۱۰ صندوق برتر برحسب موضوع سرمایه‌گذاری در سهام ذکر شده است.
