چالشهای ایرلاینها با وجود سپری کردن سالی پرسود
شرکتهای هواپیمایی جهان پس از همهگیری، به شکلی قدرتمند بهبود یافتهاند. در سال ۲۰۲۴ این شرکتها ۴.۸میلیارد مسافر را جابهجا کردند و از نقطه اوج قبلی که در سال ۲۰۱۹ ثبت شده بود، فراتر رفتند. در سال ۲۰۲۵ این تعداد احتمالا به ۵میلیارد نفر رسیده است. برای نخستین بار، انتظار میرود مجموع درآمدهای صنعت از ۱ تریلیون دلار عبور کرده باشد. از آنجا که تقاضا همچنان از ظرفیت افزودهشده پیشی میگیرد، ضریب اشغال صندلیها (معیاری برای اندازهگیری میزان پر بودن پروازها) نیز به رکورد جدیدی رسید و بهطور میانگین نزدیک به ۸۴ درصد بود؛ رقمی که احتمالا در سال ۲۰۲۶ باز هم افزایش خواهد یافت.
اما همه روند صعودی نداشتهاند. شرکتهای هواپیمایی اروپایی و آمریکای شمالی، که سهپنجم سود خالص صنعت را تشکیل میدهند، از زمان آغاز جنگ اوکراین مجبور شدهاند مسیرهای طولانی و پیچیدهتری را برای دور زدن حریم هوایی روسیه طی کنند. بخشهایی از خاورمیانه پس از حمله اسرائیل به ایران در ماه ژوئن به مناطق ممنوعه پرواز تبدیل شدند. خطوط هوایی آمریکا نیز تحتتاثیر تعطیلی دولت قرار گرفتند، چون سفرهای کارکنان فدرال متوقف شده بود و مسوولان کنترل ترافیک هوایی که بدون حقوق مانده بودند، خانهنشین شدند.
با این حال، با وجود کاهش قیمت سوخت - که ۲۵ تا ۳۰ درصد هزینههای عملیاتی شرکتهای هواپیمایی را تشکیل میدهد - سایر هزینهها افزایش یافتهاند. علت اصلی این موضوع کمبود هواپیماهای جدید است. شرکتهای هواپیمایی ممکن است پس از همهگیری بهبود یافته باشند، اما بوئینگ و ایرباس همچنان تحت فشار هستند. مجموع تحویلهای این دو غول هواپیماسازی در سال ۲۰۲۵ کمتر از ۱۴۰۰ فروند بود؛ رقمی که با رکورد بیش از ۱۶۰۰ فروند در سال ۲۰۱۸ فاصله قابل توجهی دارد.
بوئینگ از زمان دو سانحه مرگبار هواپیماهای ۷۳۷ مکس در اواخر ۲۰۱۸ و اوایل ۲۰۱۹ که به زمینگیر شدن ۲۰ماهه این مدل منجر شد، برای افزایش تولید با مشکل روبهرو بوده است. این شرکت همچنان با مسائل کنترل کیفیت دستوپنجه نرم میکند. اوایل سال ۲۰۲۴ هم پنل بدنه یکی دیگر از هواپیماهای ۷۳۷ مکس در میانه پرواز جدا شد. ایرباس نیز مشکلات خاص خود را داشته است. این شرکت در اوایل دسامبر هدفگذاری تحویل سالانه خود را از ۸۲۰ هواپیما به ۷۹۰ کاهش داد، زیرا یکی از تامینکنندگان پنلهای بدنه دچار نقص تولید شده بود.
مشکلات ادامهدار با تامینکنندگان - که در دوران همهگیری فعالیت خود را کاهش داده بودند و اکنون برای افزایش دوباره ظرفیت با مشکل روبهرو هستند - ممکن است همچنان روند ساخت هواپیما را مختل کند. مشکلات مربوط به برخی موتورهای «پرتاند ویتنی» نیز باعث زمینگیر شدن یکسوم ناوگان جهانی هواپیماهای تکراهروی ایرباس A۳۲۰neo شده است.
طبق اعلام IATA، کمبود بهوجود آمده در عرضه هواپیما احتمالا زودتر از سال ۲۰۳۱ برطرف نخواهد شد. از آنجا که شرکتهای هواپیمایی مجبور شدهاند هواپیماهای قدیمیتر را برای مدت طولانیتری نگه دارند، بهینهسازی مصرف سوخت، هزینههای نگهداری و میزان آلایندگی وضعیت بدتری پیدا کرده است. میانگین سن ناوگان جهانی اکنون حدود ۱۵ سال است، درحالیکه این رقم در سال ۲۰۱۹ حدود ۱۳ سال بود. در گذشته، مصرف سوخت معمولا هر سال حدود ۲ درصد بهبود مییافت، زیرا هواپیماهای جدید وارد میشدند، اما این رقم در سال ۲۰۲۵ به ۰.۳ درصد کاهش یافت.
گزارش اخیر IATA و شرکت مشاوره «الیور وایمن» برآورد میکند که هزینه ناشی از پیر شدن ناوگان - شامل سوخت اضافی، تعمیرات و قطعات یدکی - در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۱میلیارد دلار بوده است. علاوه بر این، برخی خطوط هوایی به دلیل کمبود هواپیمای در دسترس، نتوانستهاند مسیرهای جدید را با سرعت برنامهریزیشده گسترش دهند.
با این حساب، با وجود سالی رکوردشکن، شرکتهای هواپیمایی تنها توانستند حاشیه سود خالص ناچیز ۴ درصدی به دست آورند؛ معادل فقط ۷.۹ دلار سود به ازای هر مسافر. بنابراین، برای خوشحالی کردن مدیران این صنعت، هنوز زود است.
منبع: Economist
