چشمانداز جهان در ۲۰۲۷
دنیای اقتصاد : اکونومیست در ویژهنامه خود به ۱۰ رویدادی پرداخته است که میتوانند مسیر تحولات جهان را در سال آینده تغییر دهند. از پیامدهای جنگ با ایران و رقابت قدرتها تا آینده هوش مصنوعی، بحران بدهی دولتها و تغییرات اقلیمی، این رویدادها سیاست، اقتصاد و زندگی روزمره را تحتتاثیر قرار خواهند داد.

گروه اقتصاد بینالملل: دنیای امروز گاهی بیشتر به داستانهای علمی-تخیلی شباهت دارد. کارآفرینی فعال در صنعت موشکی که قصد دارد مراکز پردازش رایانهای را به فضا منتقل کند، به نخستین تریلیونر جهان تبدیل شده است. پهپادها چهره جنگ را تغییر دادهاند، تاکسیهای خودران در خیابانها تردد میکنند، مدلهای هوش مصنوعی گاهی از کنترل خارج میشوند و روباتهای انساننما در حال گسترش هستند. داروهایی نیز برای کاهش وزن و افزایش سلامتی به بازار آمدهاند که البته همه توانایی خرید آنها را ندارند. شاید تنها چیزی که هنوز از داستانهای علمیتخیلی به واقعیت تبدیل نشده، ظهور موجودات فضایی باشد. با این حال، سال ۲۰۲۷ با تحولات مهم دیگری همراه خواهد بود. تام استندیج، سردبیر بخش آیندهنگری اکونومیست، در ویژهنامه «جهان پیش رو در ۲۰۲۷»، ۱۰ روند مهم را که باید در سال آینده زیر نظر داشت، معرفی کرده است.
۱. دوران پس از ترامپ
با پایان انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا، رقابت برای جانشینی دونالد ترامپ آغاز خواهد شد. با این حال، ترامپ در سالهای پایانی ریاستجمهوری خود رئیسجمهوری کماثر نخواهد بود. انتظار میرود او برای حفظ نفوذ و شکل دادن به میراث سیاسی خود، همچنان به صدور فرمانهای اجرایی، درگیریهای حقوقی، تغییر نامهای ناگهانی، اجرای پروژههای عمرانی بزرگ و ماجراجوییهای نظامی ادامه دهد. همزمان، نگاه جهان به آینده آمریکا پس از ترامپ معطوف خواهد شد و این پرسش مطرح میشود که این کشور در دوران پس از او چه مسیری را دنبال خواهد کرد.
۲. پیامدهای جنگ با ایران
به نظر نمیرسد مناقشه به شکلی روشن و قطعی حلوفصل شود و در نتیجه، بیثباتی و نااطمینانی در سال آینده ادامه خواهد یافت. جنگی که ترامپ به شکلی نسنجیده آغاز کرد، جایگاه آمریکا را تضعیف کرده است. متحدان این کشور اعتماد کمتری به واشنگتن دارند و دشمنانش نیز دیگر مانند گذشته از آن هراس ندارند. پیامدهای جنگ در سراسر سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت و میتواند معادلات سیاسی منطقه، مسیرهای انتقال انرژی و امنیت غذایی را تحتتاثیر قرار دهد. کمبود کودهای شیمیایی یکی از تهدیدهای مهم در این زمینه خواهد بود. در داخل ایران نیز انتظار میرود حاکمیت کنترل خود را بر کشور تقویت کند.
۳. ثبت دوباره رکورد گرما
پیشبینی میشود سال ۲۰۲۷ به یکی از گرمترین سالهای ثبتشده در تاریخ تبدیل شود و حتی رکورد گرمای جهانی را بشکند. پدیده ابرالنینو میتواند تصویری از آیندهای گرمتر و بیثباتتر ارائه دهد؛ آیندهای که با خشکسالیهای بیشتر، موجهای گرما، آتشسوزی جنگلها و شرایط جوی شدید همراه خواهد بود، مگر آنکه انتشار گازهای گلخانهای بهسرعت کاهش یابد. در این میان، ترامپ ناخواسته به یکی از مهمترین مبلغان انرژیهای تجدیدپذیر تبدیل شده است. انرژیهای پاک نهتنها راهکاری برای مقابله با تغییرات اقلیمی هستند، بلکه میتوانند وابستگی کشورها به نوسانات بازار جهانی انرژی را نیز کاهش دهند.
۴. گسترش واکنش منفی به هوش مصنوعی
خطرات هوش مصنوعی بیش از گذشته زیر ذرهبین قرار گرفته است. با افزایش استفاده شرکتهای فعال در این حوزه از بدهی و قراردادهای پیچیده و غیرشفاف، احتمال بروز بحران در بازار هوش مصنوعی نیز افزایش مییابد. صرفنظر از تحولات بازار، مدلهای پیشرفتهتر هوش مصنوعی میتوانند زمینهساز موج تازهای از حملات سایبری شوند. دولتها و شرکتها همچنین درباره ریسکهای سیاسی زنجیره تامین این فناوری نگرانی بیشتری خواهند داشت. با این حال، اکونومیست معتقد است نگرانیها درباره از بین رفتن مشاغل یا مصرف بالای انرژی و آب در مراکز داده، هنوز پشتوانه آماری کافی ندارد. به باور نویسنده، بخش مهمی از واکنش منفی به هوش مصنوعی ناشی از ترس نسبت به پیامدهای احتمالی و تصورشده آن است، نه آثار اثباتشده.
۵. راستگرایان پوپولیست اروپا
پوپولیسم راستگرا مدتهاست در کشورهای مختلف جهان در حال گسترش است، اما در سال ۲۰۲۷ توجهها به فرانسه معطوف خواهد شد. مارین لوپن، رهبر حزب راستگرای پوپولیست اجتماع ملی، شانس قابلتوجهی برای پیروزی در انتخابات ریاستجمهوری این کشور دارد. چنین نتیجهای میتواند موتور محرک همکاریهای اتحادیه اروپا، یعنی محور فرانسه و آلمان، را با اختلال روبهرو کند. همچنین وضعیت شکننده مالی عمومی فرانسه و بدهیهای سنگین این کشور بیش از گذشته مورد توجه بازارها قرار خواهد گرفت.
۶. افزایش فشار بازار اوراق قرضه
فرانسه تنها کشوری نیست که بازار اوراق قرضه را نگران کرده است. افزایش هزینههای دولتها، رونق سرمایهگذاری در ساخت مراکز داده و احتمال بازگشت تورم در پی افزایش قیمت انرژی، هزینه استقراض دولتها در اقتصادهای ثروتمند را بالا برده است. نرخ بهره بالاتر، شرکتها و خانوارها را نیز تحت فشار قرار میدهد. این وضعیت نمیتواند برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و دیر یا زود بخشی از اقتصاد جهانی ناچار به تحمل پیامدهای آن خواهد شد.
۷. ضربالاجل تایوان
تحولات فناوری ماهیت جنگ را تغییر داده و توانایی قدرتهای کوچکتر را برای مقابله با کشورهای بزرگتر افزایش داده است؛ موضوعی که در اوکراین و ایران نیز قابل مشاهده بوده است. این تحول چه تاثیری بر برنامههای چین درباره تایوان خواهد داشت؟ گفته میشود شی جینپینگ برای سال ۲۰۲۷ ضربالاجلی تعیین کرده تا نیروهای مسلح چین برای تصرف این جزیره آمادگی لازم را داشته باشند. در شرایطی که آمریکا با مسائل و چالشهای دیگری درگیر است، این پرسش مطرح میشود که آیا چین اقدام خواهد کرد یا تا مشخص شدن نتیجه انتخابات تایوان در سال ۲۰۲۸ صبر میکند. دو سال آینده میتواند دورهای بسیار حساس برای این منطقه باشد.
۸. تاثیر داروهای کاهش وزن
داروهای کاهش وزن، علاوه بر تغییر وضعیت جسمی مصرفکنندگان، الگوی خرید و رفتار آنها را نیز دگرگون میکنند. افرادی که وزن کم کردهاند و احساس میکنند فرصت تازهای برای زندگی یافتهاند، ممکن است به خرید بیشتر پوشاک، لوازم آرایشی و محصولات ورزشی روی بیاورند؛ پدیدهای که از آن با عنوان خرید جبرانی یاد میشود. موفقیت این داروها همچنین علاقه شرکتهای داروسازی را به توسعه درمانهایی برای افزایش طول عمر دوباره احیا کرده است.
۹. کاهش هزینه پرتاب به فضا
موشک عظیم استارشیپ شرکت اسپیسایکس بهتدریج پرتابهای منظم ماهوارهای را آغاز خواهد کرد. شرکتهای موشکی چین نیز فناوری استفاده مجدد از بوسترها را به نمایش خواهند گذاشت. کاهش هزینه پرتاب به فضا میتواند زمینهساز ایجاد ایستگاههای فضایی خصوصی و حتی ساخت مراکز داده در مدار زمین شود؛ ایدهای که شاید در نگاه نخست عجیب به نظر برسد، اما ممکن است بیش از آنچه تصور میشود عملی باشد.
۱۰. بازسازی هالیوود
پنجاهمین سالگرد مجموعه جنگ ستارگان با اکران دوباره این اثر و تلاش برای احیای آن از طریق یک فیلم جدید همراه خواهد شد. مجموعه انتقامجویان نیز بار دیگر به پرده سینما بازمیگردد و فیلم جدید جیمز باند در راه است. با این حال، موفقیت فیلمهای کمهزینهای که تولیدکنندگان محتوای یوتیوب ساختهاند، این پرسش را مطرح میکند که آیا مخاطبان همچنان به دنبال آثار تکراری هالیوود هستند یا به محتوای تازه علاقه بیشتری دارند. اکونومیست معتقد است جنگ ستارگان با وجود گذشت نیم قرن، همچنان میتواند با تحولات امروز ارتباط داشته باشد. نمایش قدرتی نظامی که در برابر تجهیزات کوچک و ارزان آسیبپذیر میشود، روباتهایی که از کنترل خارج میشوند و هشدار درباره پیامدهای ضعف امنیتی و سرقت اطلاعات، همگی موضوعاتی هستند که در جهان امروز نیز اهمیت دارند.
به نظر میرسد واقعیت به داستانهای علمیتخیلی نزدیک شده است. سال ۲۰۲۷ نیز با مجموعهای از تحولات در سیاست، اقتصاد، فناوری و زندگی روزمره همراه خواهد بود؛ تحولاتی که در کنار یکدیگر تصویری از جهانی سریعتر، پیچیدهتر و نامطمئنتر ترسیم میکنند.


