راهکار وزارت بهداشت برای جبران گرانی دارو/ تلاش شده آثار افزایش قیمت از طریق پوشش بیمهای جبران شود
در شرایطی که سایه اختلال در مسیرهای حملونقل بینالمللی، محدودیتهای تجاری، فشارهای ارزی و نگرانی از تداوم بحرانهای منطقهای بر زنجیره تأمین کالاهای حیاتی سنگینی میکند، تأمین پایدار دارو به یکی از مهمترین دغدغههای نظام سلامت تبدیل شده است.
پرسش اصلی این است که آیا زنجیره دارویی کشور برای یک دوره طولانی اختلال آماده است؟ در صورت مسدود شدن مسیرهای معمول واردات، چه راهکارهایی برای جلوگیری از کمبود دارو در نظر گرفته شده است؟
حسین کرمانپور، سخنگوی وزارت بهداشت، در گفتوگو با اقتصادنیوز با اشاره به اقدامات انجامشده برای حفظ پایداری زنجیره تأمین دارو گفت: تجربه اخیر نشان داد که تأمین دارو در شرایط بحران تنها متکی به مسیرهای معمول واردات نیست و باید مجموعهای از ذخایر راهبردی، مسیرهای جایگزین تأمین، ظرفیت تولید داخل و هماهنگی میان دستگاههای مختلف فعال باشد.
گفتگو با حسین کرمانپور، سخنگوی وزارت بهداشت را بخوانید.
****
*آقای کرمانپور! در شرایطی که بحث اختلال در مسیرهای حملونقل، محدودیتهای بینالمللی و فشارهای ارزی مطرح است، آیا زنجیره تأمین داروی کشور برای یک بحران طولانیمدت طراحی شده است؟ اگر مسیر واردات مواد اولیه برای چند ماه دچار مشکل شود، برنامه جایگزین وزارت بهداشت چیست؟
تجربه اخیر نشان داد که زنجیره تأمین دارو برای مواجهه با بحران، صرفاً به مسیرهای معمول واردات وابسته نیست. پیش از وقوع جنگ، برنامهریزی برای ایجاد ذخایر راهبردی انجام شده بود و با اختصاص منابع ویژه، دارو و تجهیزات مورد نیاز شرایط اضطراری خریداری شد. در جریان بحران نیز بخشی از این ذخایر برای پاسخ به کمبودهای فوری آزاد شد.
فعالسازی مسیرهای جایگزین برای تداوم تأمین دارو در بحران
در کنار ذخایر، مسیرهای جایگزین تأمین و حمل فعال شده است. در مواردی که امکان تأمین از مسیرهای معمول وجود نداشته، از ظرفیت کشورهای دیگر و مسیرهای جایگزین استفاده شده و حتی محمولههای هوایی اضطراری وارد کشور شده است. برای مواد اولیهای که در مسیرهای مواصلاتی با مشکل مواجه شدهاند نیز ظرفیتهای اجرایی و دیپلماتیک کشور برای رفع موانع به کار گرفته شده است.
بنابراین برنامه جایگزین، ترکیبی از ذخایر راهبردی، اولویتبندی اقلام حیاتی، مسیرهای جایگزین تأمین و حمل، استفاده از ظرفیت تولید داخل و هماهنگی میان دستگاههای اقتصادی و اجرایی است.
*در سالهای اخیر همیشه از ذخایر دارویی صحبت شده، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند امنیت دارویی فقط داشتن انبار نیست و به تأمین ارز، مواد اولیه، نقدینگی شرکتها و حملونقل وابسته است. وزارت بهداشت امروز مهمترین نقطه آسیبپذیر زنجیره دارو را کجا میداند؟
تجربه اخیر نشان داد که امنیت دارویی حاصل عملکرد یک حلقه منفرد نیست. پیش از جنگ، اختلال چندماهه در انتقال ارز، تأخیر در تخصیص منابع، مشکلات نقدینگی شرکتها و بهموقع انجام نشدن اصلاح قیمت دارو، فشار قابل توجهی بر زنجیره تأمین وارد کرده بود و با آغاز جنگ، محدودیت حملونقل، آسیب به کارخانهها و اختلال در تأمین مواد اولیه نیز به آن اضافه شد.
به همین دلیل نمیتوان یک نقطه را بهتنهایی آسیبپذیرترین حلقه دانست. اتصال میان تأمین ارز، مواد اولیه، تولید، حملونقل و توزیع اهمیت اساسی دارد. حتی اگر دارو در کشور تولید شود، اختلال در تأمین ماده اولیه یا منابع مالی میتواند تولید را تحت تأثیر قرار دهد.
از همین رو سازمان غذا و دارو در مدیریت بحران، علاوه بر ذخایر، پایش مستمر موجودی انبارها، کف بازار، میزان مصرف و وضعیت شرکتهای پخش را در دستور کار قرار داده تا پیش از تبدیل کاهش موجودی به کمبود واقعی، برای آن اقدام شود.
*با وجود اینکه اعلام میشود ارز دارو همچنان اختصاص پیدا میکند، تولیدکنندگان و واردکنندگان از مشکلات نقدینگی و تأخیر در تأمین منابع گلایه دارند. آیا مسئله اصلی امروز کمبود منابع ارزی است یا مشکل در سازوکار تخصیص و گردش مالی زنجیره دارو؟
بر اساس مطالب مطرحشده، مسئله فقط کمبود منابع ارزی نیست؛ تأخیر در تخصیص ارز و انتقال منابع مالی نیز از عوامل مهم ایجاد فشار در زنجیره تأمین بوده است. رئیس سازمان غذا و دارو تصریح کرده است که بخش قابل توجهی از کمبودهای دارویی ناشی از تأخیر در تخصیص ارز بوده و نسبت به تبعات این موضوع از ماهها قبل هشدار داده شده بود.
تأخیر در ارز و قیمتگذاری؛ دو عامل فشار بر تولید دارو
از سوی دیگر، مشکلات نقدینگی شرکتها نیز ادامه تولید را دشوار کرده است. در کنار این مسائل، تأخیر در اصلاح قیمت دارو نیز فشار مالی بر تولیدکنندگان را افزایش داده است؛ بهگونهای که در برخی موارد قیمت محاسباتی دارو با هزینه واقعی تولید فاصله داشته است.
بنابراین مسئله را باید در زنجیره تخصیص ارز، انتقال منابع، نقدینگی شرکتها و اصلاح قیمت متناسب با هزینههای واقعی تولید دید، نه صرفاً در میزان ارز موجود.
*اگر فشارهای اقتصادی و محدودیتهای تأمین ادامه پیدا کند، آیا مردم باید منتظر کمبود برخی داروها، کاهش تنوع دارویی یا جایگزینی اجباری برخی اقلام باشند؟ وزارت بهداشت برای جلوگیری از انتقال این فشار به بیمار چه اقدام مشخصی انجام داده است؟
در شرایط فشار بر زنجیره تأمین، کمبود مقطعی برخی اقلام ممکن است رخ دهد، اما رویکرد وزارت بهداشت این است که اجازه داده نشود این کمبودها به یک بحران گسترده برای مردم تبدیل شود. در مواردی که یک دارو با مشکل تأمین مواجه است، مسیرهای جایگزین تأمین از سایر کشورها فعال میشود و در صورت وجود داروی مشابه یا جایگزین داخلی، از ظرفیت تولید داخل استفاده میشود.
اولویت با داروهای حیاتی است؛ تلاش برای حفظ دسترسی بیماران در شرایط بحران
در جریان جنگ نیز با وجود آسیب به دهها شرکت، محدودیت حملونقل و اختلال در تأمین مواد اولیه، تولید اقلام حیاتی متوقف نشد و تأمین شیرخشک، محلولهای دیالیز و تجهیزات دیالیز ادامه پیدا کرد.
در بخش قیمت نیز وزارت بهداشت تأکید کرده است که اصلاح قیمت دارو با بررسی دقیق هزینههای تولید انجام شود و تلاش شده آثار افزایش قیمت از طریق پوشش بیمهای جبران شود تا فشار کمتری به مردم وارد شود.
همچنین ذخایر راهبردی، اولویتبندی داروهای حیاتی و ضروری، رصد مستمر بازار، فعالسازی مسیرهای جایگزین و هماهنگی با بانک مرکزی، گمرک، وزارت راه و سایر دستگاهها از اقداماتی است که برای جلوگیری از انتقال اختلالات زنجیره تأمین به بیمار دنبال شده است.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
