تعداد فیلمهای زیرزمینی کم شده است یا زیاد؟/ توضیحات وزیر ارشاد را بخوانید
سینمای زیرزمینی در سالهای اخیر بیش از گذشته به یکی از بحثهای جدی سینمای ایران تبدیل شده است؛ فیلمهایی که خارج از چرخه معمول تولید و دریافت مجوز ساخته میشوند و مسیر نمایش آنها در داخل کشور به جای پرده سینما به سمت نسخههایی بر بستر یوتیوب و یا سایر پلتفرمها است. با وجود اینکه افزایش دسترسی به تجهیزات فیلمسازی و تغییر شیوههای انتشار آثار، امکان تولید و دیدهشدن چنین فیلمهایی را بیش از گذشته فراهم کرده است؛ اما همزمان این پرسش مطرح است که سهم سازوکارهای نظارت و ممیزی بر آثار ، در شکلگیری این جریان چقدر بوده است؟
این بحث بهویژه با انتشار فیلمی که اخیر بر بستر یوتیوب منتشر شده و سال گذشته همین فیلم در جشنواره خارجی موفقیت داشته است، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته و مناقشه درباره ویترین سینمای رسمی و غیررسمی در حضورهای بینالمللی را جدیتر کرده است؛ اینکه آیا این آثار نشانهای از تغییر مناسبات فیلمسازی هستند یا نتیجه فاصلهای که میان بخشی از سینماگران و سازوکارهای رسمی ایجاد شده است؟
با این حال، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نقش ممیزی را در رشد این آثار پررنگ نمیداند و معتقد است بخش مهمی از این تغییر را باید در تحول فناوری و آسانتر شدن امکان تولید و انتشار فیلم جستوجو کرد.
آنچه در ادامه میخوانید مواضع سیدعباس صالحی درباره سینمای زیرزمینی و درخواستهای سینماگران مبنی بر حذف شورای پروانه ساخت است.
فیلمهای زیرزمینی را دنبال میکنم
سیدعباس صالحی با اشاره به اینکه بخشی از فیلمهای زیرزمینی را دنبال میکند، تاکید کرد فیلمی که اخیرا توسط کارگردان در بستر یوتیوب منتشر شده را ندیده است اما در جریان نظرات و قضاوتها درباره آن قرار گرفته است.
نقش تکنولوژی در شکلگیری سینمای غیررسمی
او درباره افزایش تولید فیلمهای غیررسمی و اصطلاحا زیرزمینی و اینکه آیا سیاستهای ممیزی و صدور مجوز در شکلگیری این جریان نقش داشته است یا خیر؛ با اشاره به تغییرات فناوری در حوزه تولید فیلم اظهار کرد: بخش قابل توجهی که زمینهساز این اتفاق است را باید در فضای فناوری و تکنولوژی جستوجو کرد. زمانی سینما ابزار تولید پرهزینهای داشت و این ابزارها نیز بهسادگی در اختیار افراد نبود، بنابراین کسانی که میخواستند وارد مسیر تولید شوند، ناچار بودند از مراجع رسمی اقدام کنند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: هرقدر فناوریها راحتتر، روانتر و در دسترستر شده، طبیعتا زمینه برای تولید خارج از مسیرهای رسمی بیشتر فراهم شده است. در دهههای ۶۰ و ۷۰ اگر کسی میخواست فیلم تولید کند، تجهیزات و امکانات مورد نیاز هم بهراحتی در دسترس نبود و هم هزینه بالایی داشت؛ بنابراین طبیعی بود که فرد برای تولید فیلم از مجاری رسمی اقدام کند. امروز اما این مسئله یا اساسا وجود ندارد یا بسیار کمرنگتر شده و به همین دلیل شرایط متفاوت شده است.
کاهش فیلمهای زیرزمینی در دولت چهاردهم
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره میزان تولید فیلمهای زیرزمینی نیز گفت: وقتی من فعالیت خود را در وزارتخانه آغاز کردم، رقم این فیلمها بالا بود و دوستان سینمایی در سال ۱۴۰۳ اطلاعاتی در اختیار داشتند که نشان میداد تعداد قابل توجهی فیلم به این شکل تولید میشود. اما در این دولت، مجموعههای مختلف با ارتباطاتی که با سینماگران داشتهاند، مسیر رسمی تولید را نسبت به گذشته قویتر و گستردهتر دنبال کرده و میکنند.
صالحی ادامه داد: در حال حاضر نیز دوستان ما در سازمان سینمایی، در موضوع پروانه ساخت، با همین نگاه همگرایانه و همدلانه، در عین رعایت قوانین و نظام موجود، تعامل بیشتری با تولیدکنندگان، تهیهکنندگان و کارگردانان برقرار میکنند.
ممیزی نقش چندان پررنگی ندارد
او با بیان اینکه موارد تولید فیلم خارج از مسیر رسمی همچنان وجود دارد، ادامه داد: موارد محدودی که پدید آمده و ممکن است گسترش هم پیدا کند، به نظر من عمدتا ناشی از ممیزی نیست، بلکه عامل اصلی همان فضای رشد فناوری و تکنولوژی است؛ چراکه افراد احساس میکنند دیگر نیاز چندانی ندارند که از مسیر رسمی و ممیزی برای تولید فیلم حرکت کنند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در عین حال با اشاره به بازخوردهای جشنوارههای خارجی سینمایی نسبت به این آثار گفت: داوریهایی که نسبت به این فیلمها صورت گرفته نیز نشان میدهد که آنها در برخی حوزهها ورود کردهاند که در بخشی از این موارد در سوژهها و در بخشی نیز نوع پرداخت بهگونهای بوده است که قضاوت جامعه سینمایی را هم با خود همراه نکرده یا دستکم بخش قابل توجهی از جامعه سینمایی را همراه خود نکرده است؛ از جمله همین فیلمی که اخیرا پخش شده است.
صالحی در پاسخ به این پرسش که آیا کاهش تولید فیلمهای غیررسمی، علاوه بر تعامل و سیاستهای وزارت فرهنگ، میتواند تحت تأثیر شرایط اقتصادی و افزایش هزینه تولید فیلم نیز قرار گرفته باشد، گفت: ترکیبی از عوامل در این زمینه وجود دارد، اما حتما نوع تعامل و ارتباطی که شکل گرفته نیز مؤثر بوده است.
بدون شورای پروانه ساخت گرفتاریها بیشتر میشود
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین ناظر به موضوع ممیزیها، درباره درخواست سینماگران برای حذف شورای پروانه ساخت، اظهار کرد: حوزه ممیزی در سینما، برخلاف ممیزی کتاب که از ابتدا به شکل یکمرحلهای یا دو مرحلهای تعریف شده، استدلالهایی برای ساختار فعلی خود دارد. یکی از مهمترین استدلالها این است که اگر پروانه ساخت حذف شود، در مرحله پروانه نمایش ممکن است گرفتاریهای وسیعی برای تهیهکننده، کارگردان و بازیگران ایجاد شود. وقتی یک کارگردان و بازیگران برای تولید یک فیلم چند ماه تا چند سال درگیر آن هستند و سرمایه فیلم نیز سرمایه قابل توجهی است، اگر در پایان کار با مسئلهای مواجه شوند، به هر دلیلی فشار زیادی بر صنعت و اقتصاد سینما و همچنین منابع انسانی این حوزه وارد خواهد شد.
او ادامه داد: بر همین اساس، استدلال این است که بهتر است این مسئله در یک فرآیند دولایه دیده شود؛ یعنی ابتدا فیلمنامه ارائه شود و در حدی زمینههای فیلم بررسی شود تا اگر گفتوگو یا نکتهای وجود دارد، در همان مرحله تا حد زیادی حل شود و بعد تهیهکننده و تولیدکننده وارد مرحله ساخت شوند.
صالحی با بیان اینکه این استدلال همچنان وجود دارد و قانون نیز بر همین اساس است، گفت: در مقابل، دوستانی که با این روند موافق نیستند نیز استدلالهای دیگری دارند که در گفتوگوهای صورتگرفته آنها را مطرح کردهاند. بنابراین در حال حاضر دو دیدگاه و دو مجموعه استدلال در این زمینه وجود دارد.
او تأکید کرد: تلاش ما این بوده و هست که با یک تفاهم جمعی با دوستان حوزه سینما این موضوع را پیش ببریم. مجموعهای که همچنان از قانون جاری دفاع میکند، این استدلال را دارد که حذف پروانه ساخت ممکن است یک بحران جدید برای سینما ایجاد کند؛ برای مثال ممکن است ۱۰ یا ۲۰ فیلم به یکباره تولید شوند و در مرحله نمایش با اصلاحات جدی مواجه شوند و همین اصلاحات، سرمایه و مسائل دیگر حوزه سینما را تحت تأثیر قرار دهد. دوستانی هم که از سوی دیگر استدلالهایی دارند، دیدگاههای خود را مطرح میکنند اما امیدواریم با تفاهم بتوانیم به یک جمعبندی برسیم.
مطالبات خانه سینما و وعدههای دولت
صالحی در ادامه درباره میزان تحقق مطالبات مطرحشده از سوی خانه سینما در نامهای که پیش از انتخابات ریاست جمهوری با هشت پرسش برای نامزدها ارسال شد و تنها مسعود پزشکیان به آن پاسخ داد، اظهار کرد: همانطور که عرض کردم تلاش ما این بوده است که به حل و رفع این دغدغهها کمک کنیم. در گفتوگوهایی که با اصحاب سینما داشتهایم و همچنان داریم، تلاش بر این بوده که این مسائل و دغدغهها مورد توجه قرار گیرد. به نظر میرسد انشاءالله بتوانیم در یک فرآیند چهار ساله، بخش اعظم این دغدغهها را به نتیجه برسانیم.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
