خطر منافع راهبردی آمریکا با شکست داعش

به گزارش تسنیم به نقل از المیادین، موصل اختصار شرایط عراق است. به همین علت است که بازگرداندن موصل تحولی در موازنه منطقه‌ای خواهد بود و به همین علت بود که واشنگتن به دنبال طولانی‌تر کردن حضور داعش در این شهر بود. مسئولان آمریکایی انتظار داشتند چندین دهه برای از بین بردن داعش زمان نیاز باشد. دیلی تلگراف در آن زمان علت این اظهارات را این‌گونه بیان ‌کرد: شکست و از بین رفتن داعش خدمتی به اهداف سیاست خارجی آمریکا نمی‌کند. از دیدگاه آمریکا شرایط در حال حاضر در ایجاد جایگزین‌هایی که اوباما به دنبال اجرای آن بود، وجود ندارد.

آمریکا از عراق عقب‌نشینی نخواهد کرد، این کشور همواره به دنبال شکاف‌های جدید برای مداخله در این کشور بعد از بسته شدن پرونده داعش خواهد بود. آمریکایی‌ها به دنبال بازی بر سر تناقض‌ها و اختلافات داخلی هستند و این عرصه را رها نخواهند کرد. به همین علت مشکلات امنیتی با از بین رفتن داعش به پایان نخواهد رسید. عراق خانه‌ای است که پنجره‌های مختلفی دارد، درست است که موصل نقطه عطف اساسی در بازگرداندن امنیت عراق است، اما تثبیت این امنیت، صحبت دیگری است.

شهر تاریخی و استراتژیک موصل قبل از اشغال به وسیله داعش نیز اوضاع بسامانی نداشت، در محلات مختلف این شهر بستر مناسبی برای ایجاد داعش به وجود آمده بود و قشر گسترده‌ای از مردم آن با سیاست‌های دولت مرکزی مشکل داشتند. در سایه ایجاد فساد و هرج‌ومرج و ناامنی، بدخواهان در کمین نشسته بودند. داعش از فضای اجتماعی و سیاسی شهر و اطراف آن استفاده کرد و به صورت ناگهانی آن را اشغال کرده و مرزهای خود را گسترش داد، اما در نهایت بار دیگر این شهر را از دست داد.

بازپس‌گیری مجدد بزرگترین شهر عراق تحول اساسی در موازنه منطقه‌ای بود ، این اتفاق پیامدها و تأثیرات خود را در رقابت‌های محورهای مختلف را به دنبال خواهد داشت. البته موصل آخرین محور نیست، اما با رویکرد نمادین و موقعیتی که دارد، جایگاه ویژه ای در این معادلات دارد.

آیا شکست داعش بر خلاف اهداف واشنگتن است؟

آمریکایی‌ها برای جلوگیری از این پیامدها و تأثیرات به دنبال طولانی‌تر کردن موجودیت داعش بودند. چه کسانی خلأ بعد از داعش را پر خواهند کرد؟ چه کسانی نفوذ خود را بر روی ویرانه‌های داعش خواهند گستراند؟ چه کسانی بعد از اخراج داعش کنترل کلیدهای منطقه را در دست خواهد داشت؟ اینها سوالاتی است که اهمیت ویژه آزادسازی موصل در سایه تحولات کنونی منطقه را نشان می‌دهد. برخی مواضع آمریکایی‌ها در سلسله زمانی مختلف می‌تواند سؤالات دیگری را نیز پاسخ دهد.

در سپتامبر ۲۰۱۴ ائتلاف بین‌المللی به سرکردگی واشنگتن بر ضد داعش به راه افتاد. در اکتبر همان سال باراک اوباما رئیس‌جمهور سابق آمریکا اعلام کرد که از بین بردن داعش مأموریتی مشکل است.

در همان اکتبر بود که لیون پانتا وزیر دفاع اسبق آمریکا اعلام کرد که جنگ بر ضد داعش احتمالاً ۳۰ سال طول خواهد کشید. وی انتقادات خود در این رابطه را متوجه سیاست های اوباما دانست.

در جولای ۲۰۱۵ ریموند اودیرنو رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا اعلام کرد که اعتقاد دارد که شکست داعش دست کم ۱۰ تا ۲۰ سال به طول خواهد انجامید. در آگوست همان سال گزارش سرویس جاسوسی مرکزی آمریکا منتشر شد مبنی بر اینکه از بین ‌بردن داعش حدود ۲۰ سال طول خواهد کشید.

در نوامبر ۲۰۱۵ اوباما اعلام کرد که ازبین‌بردن داعش به ۳۰ سال زمان نیاز دارد.

مایکل مورل رئیس سابق سرویس‌های جاسوسی آمریکا در ژانویه ۲۰۱۶ اعلام کرد که مشارکت این کشور در جنگ بر ضد عناصر مسلح داعش و دیگر گروه‌های تروریستی در سوریه و عراق ممکن است به مدت ۱۰ تا ۲۰ سال طول بکشد.

در آگوست ۲۰۱۵ اوباما اعلام کرد که از بین بردن گروه‌های تروریستی داعش و القاعده در صورتی که جنگ داخلی در سوریه متوقف نشود، به نتیجه نخواهد رسید.

در دسامبر ۲۰۱۶ اوباما اعتراف کرد که اشتباهات آمریکا در زمینه مداخله در عراق یکی از عوامل رشد گروه تروریستی داعش بود.

در ژانویه ۲۰۱۷ دونالد ترامپ رئیس‌جمهور منتخب آمریکا دولت اوباما را به ایجاد گروه تروریستی داعش متهم کرد.

تمام این مطالب لیستی بود که روزنامه انگلیسی دیلی تلگراف آن را منتشر کرده و در نهایت به این نتیجه رسیده است که شکست داعش و از بین رفتن این گروه خدمتی به منافع و اهداف سیاست خارجی آمریکا نمی‌کند.

اشتباهات کشنده آمریکایی‌ها

موصل طی سالهای قبل از اشغال توسط داعش نیز روی آرامش را به خود ندیده بود. این شهر که با سرعتی چشمگیر سقوط کرد ، در موارد مختلف پناهگاهی امن برای گروهک‌های تروریستی و منبعی برای تسلط جریان‌های افراط گرا بر آن بود. از زمان اشغالگری آمریکا در سال ۲۰۰۳ موصل نیز به مصیبت‌هایی شبیه عراق گرفتار شد. طی ۹ سالی که ارتش آمریکا تا پایان سال ۲۰۱۱ در این کشور متمرکز شده بود، آمریکایی‌ها در تشکیل ارتش ملی فعال و تأثیرگذار جهت بازگرداندن ثبات امنیتی به عراق شکست خوردند.

سقوط صدام حسین و انحلال ارتش سابق عراق علیه امنیت در این کشور ایجاد کرد. این اتفاق به موازات آسیب دیدن شدید بافت اجتماعی شکننده عراق بود. در ابتدا شاخه القاعده در عراق این خلأ را پر کرده و سعی کرد از شکاف‌های اجتماعی و سیاسی ایجاد شده در عراق به نفع خود بهره‌برداری کند. القاعده برای این هدف در سال ۲۰۰۴ شاخه فرعی خود در عراق را با عنوان القاعده در بلاد الرافدین به رهبری ابو مصعب الزرقاوی تاسیس کرد. این گروه تروریستی تلویحا بر ضد ائتلاف آمریکایی و ضد شیعیان اعلام جنگ کرد و عملیات‌هایی را دنبال کرد که اهل تسنن عراق نیز از آتش‌ آن ها دور نبودند. این مرحله با کشته شدن الزرقاوی در سال ۲۰۰۶ به پایان رسید.

از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۱ مرحله دوم آغاز می‌شود که گروه تروریستی "دولت اسلامی عراق" تأسیس شد تا تعدادی از گروه‌های تندرو در آن گرد هم آیند. عنصر اساسی در این تشکیلات ، مجلس شورای مجاهدین بود. دولت اسلامی عراق بعد از به عرصه آمدن نیروهای الصحوه که متشکل از قبایل دارای اکثریت اهل تسنن بود ، تضعیف شد، اما در نهایت القاعده در این کشور با وجود شکست‌هایی که خورده بود به پایان راه نرسیده و به صورت آتش زیر خاکستر باقی ماند.

در سال ۲۰۱۱ آمریکایی‌ها در حالی از عراق عقب‌نشینی کردند که نتوانستند شروط خود را بر این کشور تحمیل کنند، البته آن‌ها جرثومه فسادی را در این کشور کاشتند که قابلیت انتشار و توسعه را داشت. علاوه بر اینها مشکلات سیاسی و اجتماعی نیز در عراق وجود داشت. وجود جرثومه گروه‌های تروریستی بستر مناسبی را برای ایجاد شکاف در این کشور فراهم می آورد، به همین علت بود که القاعده به داعش تبدیل شد.

اوضاع موصل به صورت کلی شبیه تحولات عراق به ویژه در منطقه الانبار است. بعد از اشغالگری آمریکا در عراق ، اوضاع امنیتی به صورت تدریجی در این شهر دچار چالش شده و القاعده بعد از سال ۲۰۰۴ به این شهر نقل مکان کرد. فعالیت‌های القاعده در موصل با حمله به آمریکایی‌ها آغاز شد و در ادامه به هدف قراردادن غیرنظامیان و ایزدی ها و مسیحی ها منتهی شد. از سال ۲۰۰۶ شهر موصل شهر باثباتی نبود و در معرض مجموعه‌ای از حوادث قرار داشت. در فوریه ۲۰۰۶ مجلس شورای مجاهدین از عملیات عبدالعزیز الأنصاری برای اشغال این شهر خبر داد.

در آگوست ۲۰۰۶ مجلس مذکور تسلط خود بر بخش غربی شهر را اعلام کرد.

در سپتامبر ۲۰۰۶ نیروهای پلیس و امیر مجلس مذکور و معاون وی را بازداشت کردند.

در اکتبر ۲۰۰۶ پلیس از به شکست کشاندن توطئه تروریستی برای تسلط بر این شهر خبر داد.

در سال ۲۰۰۷ بسیاری از عناصر القاعده با اخراج از استان‌های مجاور به این منطقه منتقل شدند. این شهر در سال ۲۰۰۷ پاکسازی شد، اما عناصر این گروه تروریستی همچنان به هدف قرار دادن نظامیان و غیرنظامیان از طریق عملیات ربایش و استفاده از بمب‌های دست‌ساز و دریافت غرامت مالی در ازای آزادی گروگان‌ها اقدام می‌کردند.

طی چهار سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ موج گسترده خشونت‌ها ، اقلیت‌های دینی را هدف قرار داده بود. حمله به مسیحیان در سال ۲۰۰۸ منجر به این شد که بیشتر آنها این منطقه را ترک کرده و به دشت نینوا در شرق موصل مهاجرت کردند. حیات نسبی در سال ۲۰۰۹ به این شهر بازگشت، اما موصل همچنان جزو خطرناک ترین شهرهای عراق باقی ماند.